Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Westerveld over het uit zicht raken van psychiatrische patiënten
Vragen van het lid Westerveld (PRO) aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het uit zicht raken van psychiatrische patiënten (ingezonden 27 augustus 2026).
Antwoord van Minister Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 5 oktober
2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2026–2027, nr. 9.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Tienduizenden psychiatrische patiënten na behandeling
uit zicht hulpverleners»?1
Antwoord 1
Ja, hier ben ik mee bekend.
Vraag 2 t/m 4
Hoe kijkt u naar het feit dat naar schatting 60.000 mensen met ernstige psychiatrische
klachten na een behandeling uit beeld raken van zorgverleners?
Klopt het dat ongeveer een kwart van de volwassenen in Nederland met ernstige psychiatrische
klachten buiten beeld van zorginstanties raakt? Zo ja, kunt u uiteenzetten hoe deze
groep is opgebouwd en hoeveel mensen hiervan op enig moment opnieuw zorg nodig hebben?
Zo nee, kunt u de juiste cijfers delen?
Hoe reflecteert u op de constatering dat juist na een succesvolle behandeling de begeleiding
tekortschiet? Deelt u de mening dat «uitbehandeld» niet hetzelfde zou moeten betekenen
als «uit beeld»? Zo ja, welke concrete maatregelen gaat u nemen om erop toe te zien
dat dit ook werkelijkheid wordt?
Antwoord 2 t/m 4
Het kabinet vindt het zorgelijk dat naar schatting 60.000 mensen met een ernstige
psychische aandoening na behandeling uit beeld raken. Op landelijk niveau zijn geen
cijfers beschikbaar hoeveel mensen buiten beeld raken, hoe doelgroep is opgebouwd
en welke mensen opnieuw zorg nodig hebben. Uit verschillende rapporten, zoals het
rapport Blijvend nabij van De Nederlandse GGZ, blijkt dat het moeilijk om deze kwetsbare
doelgroep in beeld te houden.
De genoemde zorgen, zowel in het artikel waar u vragen over stelt als in verschillende
rapporten, over de kwetsbaarheid van de doelgroep deelt het kabinet. Daarom wordt
met verschillende maatregelen in bijvoorbeeld het IZA, AZWA en de werkagenda aansluiting
forensische-reguliere zorg ingezet op het verbeteren van de toegankelijkheid van de
ggz, het verbeteren van het hulpaanbod en het organiseren van een betere samenwerking
tussen domeinen (medisch en sociaal en reguliere en forensische zorg). Denk bijvoorbeeld
aan laagdrempelige steunpunten voor mensen met psychische problematiek, die in 2030
volledig gedekt en ingebed moeten zijn in de wijk.
Het beëindigen van een behandeling betekent namelijk niet altijd dat iemands psychische
kwetsbaarheid is verdwenen. Ook na een behandeling is het belangrijk dat er een vangnet
is. Dit vangnet kan bestaan uit het sociaal netwerk (partner, ouders, familie, vrienden),
structuren in de wijk of buurt (zoals welzijnswerk, vrijwilligerswerk of buurtinitiatieven)
en/of ondersteuning in het sociaal domein. Dit zodat mensen hulp en steun ervaren
bij hun klachten en/of bij een veranderende zorgbehoefte tijdig passende zorg en ondersteuning
kunnen krijgen.
Daarnaast wordt er in de uitvoeringspraktijk gewerkt aan mogelijkheden om hulpstructuren
snel op- of af te kunnen schalen, bijvoorbeeld door de werking van mentale gezondheidsnetwerken
en bemoeizorg- en FACT-teams. Gelet op de aard van de hulp, zorg en/of ondersteuning
is niet één partij verantwoordelijk. Daarom is het belangrijk om overgang en overdracht,
voor zover dit kan binnen de bestaande wet- en regelgeving, zo goed mogelijk te regelen.
Hier wordt met o.a. het AZWA en de werkagenda aansluiting forensische-reguliere zorg
op ingezet.
Het kabinet vindt het belangrijk dat we deze cijfers niet alleen zien als een opgave
voor de ggz. Het gaat juist om de vraag hoe we ervoor zorgen dat iemand ook buiten
een behandeltraject niet volledig alleen komt te staan. Daarbij is een gezamenlijke
inzet van de ggz, gemeenten en het sociaal domein nodig, waarbij ook thema’s als reguliere
huisvesting en beschermd wonen van belang zijn.
Vraag 5
Hoe verklaart u dat ondanks de inzet van de FACT-teams, die volgens uw voorganger
bedoeld zijn om mensen ook buiten crisissituaties in hun eigen omgeving te begeleiden,
tienduizenden mensen na behandeling uit beeld raken?
Antwoord 5
Het buiten beeld raken van mensen na behandeling kan verschillende oorzaken hebben.
Soms is er geen goede overdracht naar de huisarts, soms krijgen mensen na behandeling
een terugval en kan er niet snel genoeg worden opgeschaald en soms weigeren mensen
zelf alle hulp omdat ze zich schamen of het vertrouwen in de hulpverlening hebben
verloren. In het AZWA zijn daarom afspraken gemaakt over de wijze waarop patiënten
met een chronische aandoening (binnen de zogenaamde EPA-groep) waarbij de klachten
(tijdelijk) zijn gestabiliseerd op een goede manier worden overgedragen aan de huisarts.
Onderdeel van de afspraken is het uitwerken een terugvalaanbod. In de versterkingsagenda
mentale gezondheid en ggz worden de diverse vormen van waakvlamondersteuning in kaart
gebracht. Mensen die alle zorg mijden kunnen via bemoeizorgteams van gemeenten opnieuw
naar zorg worden toegeleid.
Vraag 6
Hoeveel mensen komen na beëindiging van een ggz-behandeling terecht bij een FACT-team,
wijkteam, huisarts, bemoeizorgteam of andere vorm van ondersteuning?
Antwoord 6
Op landelijk niveau zijn hierover geen cijfers beschikbaar.
Vraag 7
Deelt u de mening dat er onvoldoende zicht is op de continuïteit van zorg wanneer
niet wordt bijgehouden of mensen na een behandeling daadwerkelijk passende begeleiding
ontvangen? Welke partij is volgens u hiervoor verantwoordelijk?
Antwoord 7
Zie het antwoord op de vragen 2 tot en met 4.
Vraag 8
Welke concrete resultaten heeft het beleid van de afgelopen jaren om «zicht en grip»
te krijgen op cruciale ggz opgeleverd voor mensen met een ernstige psychiatrische
aandoening die na behandeling terugkeren naar de wijk? Kunt u daarbij specifiek aangeven
of het aantal mensen dat na behandeling uit beeld raakt is afgenomen?
Antwoord 8
Het antwoord op de vragen 2 tot en met 4 geeft de beleidsmatige inspanningen weer.
Op landelijk niveau zijn echter geen cijfers beschikbaar over het aantal mensen dat
na behandeling uit beeld is geraakt.
Vraag 9
Deelt u de constatering dat bemoeizorg in Nederland versnipperd is georganiseerd?
Zo ja, welke verantwoordelijkheid ziet u voor uzelf om ervoor te zorgen dat mensen
niet tussen de verschillende domeinen van de zorg, ondersteuning en hulpverlening
verdwijnen?
Antwoord 9
Ja, het kabinet herkent dat bemoeizorg in de praktijk verschillend is georganiseerd.
Bemoeizorg is primair een gemeentelijke verantwoordelijkheid vanuit de Wmo. Gemeenten
hebben daarbij de ruimte om, passend bij de lokale en regionale situatie, zelf vorm
te geven aan het beleid en de organisatie.
Tegelijkertijd ziet het kabinet het als verantwoordelijkheid van het kabinet om ons
ervoor in te spannen dat iedereen die dat nodig heeft passende zorg en ondersteuning
kan ontvangen en dat zo min mogelijk mensen tussen wal en schip raken. Dat vraagt
om goede samenwerking en duidelijke afspraken tussen de verschillende domeinen. Het
kabinet ziet ruimte om te stimuleren dat gemeenten, zorgaanbieders, zorgverzekeraars
en andere betrokken partijen goed samenwerken, dat duidelijk is wie de regie heeft
en wie waarvoor verantwoordelijk is, en om waar nodig mee te denken over de randvoorwaarden
voor een goede aansluiting tussen de verschillende domeinen.
De beleidsvrijheid van gemeenten blijft daarbij het uitgangspunt.
Vraag 10
Vindt u dat er bij de financiering van de ggz ruimte zou moeten komen voor de begeleiding
en het traject na een behandeling? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke concrete maatregelen
gaat u nemen om de overgang van behandeling naar langdurige begeleiding te verbeteren?
Antwoord 10
Deze opvatting deelt het kabinet en hier is door de vorige kabinetten al stevig op
ingezet en deze inzet wordt gecontinueerd. Met de uitvoering van de afspraken in het
IZA en AZWA wordt ingezet op de overgangen tussen verschillende domeinen (sociaal,
medisch en/of forensisch) en zijn extra middelen beschikbaar gesteld, zoals voor mentale
gezondheidsnetwerken, aan gemeenten om dit te organiseren.
Als blijkt dat in de uitvoeringspraktijk knelpunten zijn op bijvoorbeeld langdurige
begeleiding dan is het kabinet bereid om hiernaar te kijken en oplossingsrichtingen
te verkennen.
Ondertekenaars
S.T.M. Hermans, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport