Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Lammers over de situatie in Ceuta
Vragen van het lid Lammers (Groep Markuszower) aan de Ministers van Asiel en Migratie en van Justitie en Veiligheid over de situatie in Ceuta (ingezonden 5 augustus 2026).
Antwoord van Minister Van den Brink (Asiel en Migratie) (ontvangen 2 oktober 2026).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2775.
Vraag 1, 2, 3 en 4
Bent u bekend met de inmiddels verschenen videobeelden waaruit blijkt dat migranten
die tijdens de recente massale grensoverschrijding Ceuta zijn binnengekomen, inmiddels
het Spaanse vasteland hebben bereikt?1 Zo ja, wat ziet u op de beelden?
Klopt het dat deze migranten zich daarmee vrij binnen het Schengengebied kunnen verplaatsen?
Zo nee, waarom niet?
Hoeveel van deze migranten zijn volgens de meest recente informatie inmiddels doorgereisd
van Ceuta naar het Spaanse vasteland? Indien dit niet bekend is, bent u dan van mening
dat de Europese buitengrenzen onvoldoende gecontroleerd kunnen worden? Zo nee, kunt
u uitleggen hoe u er dan voor zorgt dat deze illegaal binnengekomen migranten niet
het Nederlandse grondgebied zullen betreden?
Herinnert u zich dat u in de beantwoording van de Kamervragen d.d. 31 juli jl. (2026Z16614) het volgende heeft gesteld: «Verder is het, zoals hierboven beschreven, niet zomaar
mogelijk om vanuit Ceuta door te reizen in het Schengengebied, iedereen die wil doorreizen
wordt gecontroleerd.»? Deelt u de mening dat het, anders dan u stelt, wel mogelijk
is om ongecontroleerd door te reizen in het Schengengebied? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 1, 2, 3 en 4
Ceuta is een Spaanse exclave bij Marokko. Voor Ceuta, en Melilla, gelden daarom speciale
Schengenregels. Er zijn standaardcontroles tussen Ceuta en Melilla en het vasteland
van Spanje (en andere Schengenstaten). Doorreizen vanuit Ceuta kan enkel gecontroleerd.
Spanje, gesteund door Frontex, heeft meermaals bevestigd dat er niet ongecontroleerd
en/of ongeregistreerd is doorgereisd.
Dat betekent niet dat de EU en Spanje de aandacht nu kan laten verslappen. De berichtgeving
van de Spaanse autoriteiten over nog overgebleven irreguliere migranten in Ceuta,
en de kwetsbaren die overgeplaatst worden naar het Spaanse vasteland, zijn zorgelijk.
Het is noodzakelijk dat Spanje haar inzet op terugkeer en de buitengrens continueren.
Het is van belang dat de EU-agentschappen dit blijven monitoren. Mochten er in Nederland
asielzoekers worden aangetroffen die zijn aangekomen in Ceuta, worden deze personen
overgedragen aan Spanje conform de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer Verordening
(AMbV), zodat Nederland geen extra druk op ons asielstelsel krijgt door de situatie
in Ceuta. De ervaring van de afgelopen jaren is dat Spanje dergelijke overdrachten
altijd in lijn met de AMbV uitvoert.
Verder is het is evident dat Nederland zijn eigen grenzen bewaakt. In Nederland voert
daarom de Koninklijke Marechaussee (KMar) te allen tijde informatie- en risicogestuurde
grenscontroles op de luchthavens uit en zijn er controles bij de binnengrens. Op basis
daarvan worden specifieke vluchten met een hoger risico op irreguliere migratie gecontroleerd
en wordt er risicogestuurd opgetreden bij de binnengrens. Indien de situatie daartoe
aanleiding geeft, kunnen verscherpte controles aan de Nederlandse grens door de Koninklijke
Marechaussee worden uitgevoerd.
Vraag 5
Bent u bekend met het bericht «Spaanse politie detecteert zeker 10 terrorismeveroordeelden
tussen migranten die Ceuta binnendrongen»?2
Antwoord 5
Ja.
Vraag 6
Welke veiligheidscontroles worden uitgevoerd op personen die de Europese Unie via
Ceuta of andere buitengrenzen binnenkomen, en acht u deze controles afdoende? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, waarom wel?
Antwoord 6
Zie de beantwoording van bovenstaande antwoorden. Verder zijn lidstaten ingevolge
de Screeningsverordening gehouden een screening uit te voeren ten aanzien van vreemdelingen
die de Europese buitengrens irregulier hebben overschreden. Dit proces bestaat onder
meer uit identificatie, een gezondheids- en kwetsbaarheidsscreening en een veiligheidscontrole.
Ook wordt bij een screeningsprocedure een openbare orde toets uitgevoerd middels een
check in de nationale en Europese databanken.
Het kabinet benadrukt dat effectief buitengrensbeheer, inclusief screening, door de
volledige en consequente toepassing en naleving van de Schengengrenscode, voor de
EU noodzakelijk is om te kunnen controleren en besluiten wie er de EU binnenkomt.
In dat kader is een stevige Schengengovernance, met een duidelijke toezichthoudende
rol voor de Europese Commissie als hoedster van de Verdragen onmisbaar. Via Schengenevaluaties
wordt getoetst of lidstaten voldoen aan het Schengen acquis. Op basis van deze evaluaties
worden aanbevelingen geformuleerd die lidstaten moeten uitvoeren. Daarnaast rapporteert
de Commissie over de integriteit van het Schengengebied via de Schengen barometer
en het Staat van Schengenrapport. Het is, meer dan voorheen, extra van belang dat
lidstaten de aanbevelingen uit de Schengenvaluaties opvolgen om adequate toepassing
en naleving van de Schengenregels te waarborgen. Het kabinet pleit er daarom voor
dat tekortkomingen in de toepassing voor alle lidstaten inzichtelijk worden en politiek
besproken worden tijdens de Schengenraad. Dit draagt bij eraan bij dat lidstaten spoedig
verbeterslagen maken en biedt de mogelijkheid voor lidstaten om waar nodig elkaar
te kunnen ondersteunen.
Vraag 7
Deelt u de opvatting dat veroordeelde terroristen geen toegang behoren te krijgen
tot het grondgebied van de Europese Unie en dat zij, als zij zich eenmaal toegang
hebben verschaft, direct uitgezet moeten worden?
Antwoord 7
Zie bovenstaand antwoord.
Het kabinet zet er maximaal op in om te voorkomen dat personen die voor terrorisme
zijn veroordeeld toegang krijgen tot het Schengengebied. Dat doen we door signalering
en informatie-uitwisseling binnen de EU, het opleggen en handhaven van inreisverboden
en ongewenstverklaringen, en door aan de buitengrens toegang te weigeren wanneer sprake
is van een gevaar voor de openbare orde of nationale veiligheid.
Voor personen die voor terrorisme zijn veroordeeld en onrechtmatig in Nederland verblijven,
zet het kabinet er voortvarend op in om hun vertrek te realiseren naar het land van
herkomst, of – indien van toepassing – het land van de overige nationaliteit. Waar
mogelijk worden verblijfsrechten ingetrokken, terugkeerbesluiten met inreisverbod
opgelegd en, indien nodig, vreemdelingenbewaring toegepast om de terugkeer te effectueren.
Dit alles gebeurt steeds na een individuele beoordeling en met inachtneming van (inter)nationale
rechtswaarborgen, waaronder het verbod op refoulement.
Vraag 8 en 9
Welke gevolgen hebben deze nieuwe ontwikkelingen volgens u voor uw eerdere beoordeling
dat de controles op doorreis vanuit Ceuta afdoende functioneren? Indien dit geen gevolgen
heeft, waarom niet?
Bent u naar aanleiding van deze nieuwe ontwikkelingen bereid aanvullende maatregelen
te treffen migratie naar Nederland te voorkomen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke
concrete maatregelen?
Antwoord 8 en 9
Zie beantwoording van vraag 1, 2, 3 en 4.
Ondertekenaars
G. van den Brink, minister van Asiel en Migratie