Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Lohman en Bühler over de aanpak van strategische afhankelijkheden en de verwerking van kritieke grondstoffen

Antwoord van Minister Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking)
en de Minister van Economische Zaken en Klimaat, mede namens de Staatssecretaris van
Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (ontvangen 29 september 2026). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2026–2027, nr. 95.

Vraag 1

Bent u bekend met het rapport «Strategisch handelen. Beleid voor een geopolitieke
economie» van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) van 25 augustus
2026, en met de constatering daarin dat de vitale afhankelijkheden van Europa niet
kleiner worden maar eerder groter?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u, los van de nog te verschijnen kabinetsreactie op dit rapport, aangeven hoe
de Nederlandse en Europese afhankelijkheid op het gebied van kritieke grondstoffen
en clean tech zich feitelijk heeft ontwikkeld sinds de vaststelling van de China-strategie
en de strategie voor economische veiligheid? Kunt u dat met cijfers onderbouwen, en
aangeven of die afhankelijkheid in absolute zin is toegenomen of afgenomen?

Antwoord 2

Of de risicovolle strategische afhankelijkheden zijn toe- of afgenomen sinds 2019
is moeilijk te zeggen gezien de complexiteit van deze waardeketens. De (mogelijke)
consequenties die dit type afhankelijkheid met zich meebrengt zijn wel steeds duidelijker.
Zo is de toename van het aantal exportcontrolemaatregelen van China op kritieke grondstoffen
de afgelopen jaren zorgelijk. Nederlandse bedrijven hebben te maken met onzekerheid
en vertragingen bij de levering van bepaalde essentiële componenten. In andere EU-lidstaten
geven bedrijven ook dergelijke signalen af. Bepaalde grondstoffen, halffabricaten
of componenten uit derde landen kunnen soms niet worden geleverd. Het is mogelijk
dat industriële productie die belangrijk is voor onze welvaart en veiligheid daardoor
stagneert.

Tegelijkertijd blijkt uit een rapport van de Europese Rekenkamer dat we sinds het
vaststellen van de Critical Raw Materials Act (CRMA) in 2023 als Europa te weinig voortgang boeken, en de afhankelijkheden onverminderd
hoog blijven1. Het kabinet blijft zich derhalve onverminderd inzetten deze afhankelijkheden te
mitigeren. Het volledig afbouwen van afhankelijkheden is niet realistisch.

Vraag 3

Gegeven dat de WRR benadrukt dat Nederland scherper moet kiezen welke economische
activiteiten strategisch relevant zijn, welke chemische ketens, basischemicaliën en
verwerkingsstappen beschouwt het kabinet als strategisch relevant voor Nederland en
Europa, en op basis van welke criteria wordt die keuze gemaakt?

Antwoord 3

Voor wat betreft chemische ketens, basischemicaliën en verwerkingsstappen kijkt het
kabinet op zowel Europees als nationaal niveau naar strategische relevantie. Op Europees
niveau worden binnen de Critical Chemicals Alliance strategische chemicaliën en productiesites geïdentificeerd en gewerkt aan maatregelen
om de productie hiervan in Europa te behouden. Op nationaal niveau is onderzocht of
en in welke mate onderdelen van de chemische sector kwetsbaar zijn en strategisch
relevant. De resultaten kunnen op verzoek van de Kamer in een vertrouwelijke technische
briefing worden toegelicht. Specifiek voor defensie is een studie uitgevoerd naar
de rol van de chemie- en materialensector voor Defensie, en is een actieagenda opgesteld
om strategisch relevante productiecapaciteit te behouden en te versterken. Deze Kabinetsaanpak chemie en materialen voor defensie is in mei 2026 met de Kamer gedeeld (Kamerstuk 27 830, nr. 490).

Vraag 4

Deelt u de opvatting dat strategische autonomie niet alleen gaat over toegang tot
kritieke grondstoffen, maar ook over de capaciteit om deze grondstoffen in Europa
te raffineren, chemisch te verwerken en toe te passen in halfgeleiders, batterijen,
defensietechnologie, medische producten en andere vitale waardeketens? Zo ja, welke beleidsconsequenties verbindt u daaraan?

Antwoord 4

Ja, die opvatting delen wij. De beleidsconsequentie die we hieraan verbinden is dat
strategische projecten die de leveringszekerheid ten goede komen sneller uit de ontwikkelfase
moeten komen. Het kabinet zet daarom in op het stimuleren en faciliteren van initiatieven
in Nederland, complementair aan Europese strategische projecten.

Voor verschillende kansrijke Nederlandse initiatieven wordt momenteel in kaart gebracht
in hoeverre de business case sluitend is of kan worden gemaakt, welke bijdrage deze
kunnen leveren aan de Europese en Nederlandse leveringszekerheid en welke rol daarbij
mogelijk is voor de nationale overheid en publieke financiers, zoals Invest-NL en
Invest International. Daarbij geldt dat we niet alles in Nederland en Europa kunnen
en willen doen. Daarom ziet het kabinet ook diversificatie wereldwijd als belangrijke
manier om minder strategisch afhankelijk te worden, terwijl we zo goed mogelijk gebruik
blijven maken van comparatieve voordelen.

Vraag 5

Wordt bij afbouw of verduurzaming van bestaande chemische productie expliciet getoetst
of daarmee strategische afhankelijkheden ontstaan of toenemen? Zo ja, hoe gebeurt
dat; zo nee, is het kabinet bereid zo’n strategische toets in te voeren?

Antwoord 5

Het kabinet stuurt niet op afbouw van productie, wel op ombouw (en opbouw) van de
productie van fossiele naar duurzame brand- en grondstoffen. Analyses van risicovolle
strategische afhankelijkheden is een onderdeel van het staande beleid van dit kabinet.
In algemene zin leidt verduurzaming door diversificatie van grondstoffen en productieroutes
tot minder risicovolle strategische afhankelijkheden. Daarom ziet het kabinet geen
aanleiding om deze monitoring specifiek voor de verduurzaming van de chemische productie
uit te breiden.

De Europese inzet via de Critical Chemicals Alliance en het onderzoek naar strategische afhankelijkheden in de chemische sector wordt
nader toegelicht in het antwoord op vraag 3.

Vraag 6

Kunt u aangeven welk deel van het in Chili en Argentinië gewonnen lithium en koper
in China wordt geraffineerd en verwerkt, en welk deel in de Europese Unie? Deelt u
de constatering dat verwerking zich concentreert in China omdat de kosten daar kunstmatig
laag worden gehouden, en niet omdat daar sprake is van een natuurlijk kostenvoordeel?

Antwoord 6

Cijfers van het Chileense overheidsagentschap CoChilco (Chilean Copper Commission) laten zien dat in 2025 3,8 miljoen ton koperconcentraat (ongesmolten en on-geraffineerd:
20–40% zuiverheidsgraad) werd geëxporteerd. Hiervan ging 67% richting China en 15%
richting Japan. Slechts 6% van het koperconcentraat vindt zijn weg naar Europa.2

Volgens een recent rapport van het Chileense Sub-Secretariaat Internationale Handel
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, ging van het gewonnen lithium in 2025 67%
naar China, 22% naar Zuid-Korea en 5,6% naar Japan. Slechts 2,1% van het gewonnen
lithium vond zijn weg naar Europa. Chili exporteert zijn lithium als lithiumcarbonaat
en lithiumhydroxide. Bijna 100% wordt in Chili zelf geraffineerd tot deze chemische
basisproducten.3

Volgens het Argentijnse Secretariaat voor Mijnbouw was China in 2024 de belangrijkste
afnemer van lithium (68%), gevolgd door de Verenigde Staten (14%), Zuid-Korea (10%),
Japan (4%) en Duitsland (4%).4 Hierbij gaat het om de export van lithiumcarbonaat en lithiumchloride.

Koper vormt vooral een kans voor de toekomst: grote Argentijnse koperprojecten zijn
nog in ontwikkeling en de autoriteiten verwachten dat de export vanaf 2029 aanzienlijk
zal toenemen.

Dat verwerking zich in een beperkt aantal landen concentreert komt deels door schaalvoordelen
en deels door overheidssubsidies. Dit bemoeilijkt het opbouwen van alternatieve toeleveringsketens.

Vraag 7

Kunt u aangeven wat de huidige status is van het EU-Mercosur-akkoord en het interimhandelsakkoord
tussen de Europese Unie en Chili, en welke onderdelen daarvan op dit moment daadwerkelijk
worden toegepast? Kunt u daarnaast per grondstoffenpartnerschap of memorandum dat
de Europese Unie met Chili en Argentinië heeft gesloten aangeven welke concrete resultaten
sinds inwerkingtreding zijn geboekt, uitgedrukt in investeringsbesluiten, gezamenlijke
projecten of verwerkingscapaciteit die daadwerkelijk in aanbouw of in bedrijf is,
en welke resultaten zijn uitgebleven?

Antwoord 7

Zoals aangegeven in de reguliere voortgangsrapportage handelsakkoorden,5 heeft de Raad op 9 januari 2026 met gekwalificeerde meerderheid ingestemd met de
ondertekening en voorlopige toepassing van het EU-Mercosur akkoord. Vervolgens is
het akkoord op 17 januari 2026 ondertekend. Het Europees Parlement heeft het EU-Mercosur
akkoord nog niet goedgekeurd, in afwachting van de adviesprocedure bij het Hof van
Justitie van de EU. In lijn met motie Van der Burg c.s. en motie Erkens c.s. worden
de handelsafspraken in de tussentijd sinds 1 mei 2026 voorlopig toegepast.6 Voor wat betreft Chili, is de interim-handelsovereenkomst (iTA) sinds 1 februari
2025 in werking, en wordt de geavanceerde kaderovereenkomst (AFA) sinds 1 juni 2025
voorlopig toegepast voor wat betreft de onderdelen die onder de exclusieve bevoegdheid
van de EU vallen en die niet via de iTA worden toegepast. Bepalingen over investeringsbescherming,
consulaire bescherming en fiscale aangelegenheden zijn uitgesloten van voorlopige
toepassing omdat deze onderdelen buiten de exclusieve bevoegdheid van de EU vallen.
Ratificatie door de EU-lidstaten is vereist alvorens deze bepalingen in werking kunnen
treden.

De vijftien grondstoffenpartnerschappen van de EU, waaronder die met Chili en Argentinië,
zijn gericht op brede samenwerking op het gebied van kritieke grondstoffen. Daarbij
gaat het onder meer om het identificeren van projecten in de waardeketen, samenwerking
op het gebied van kennis en innovatie en verduurzaming van de sector.

Voor het EU-Chili partnerschap geeft Nederland hier invulling aan via verschillende
activiteiten. Zo werken het Nederlands Materialen Observatorium en Nederlandse universiteiten
samen met Chileense universiteiten op biologisch afbreekbare oplosmiddelen in het
hydrometallurgisch proces voor de extractie van kobalt en Rare Earth Elements (REE’s). Daarnaast steunt Nederland een Europa-brede studie, gebaseerd op aanbevelingen
van CEPAL (VN-Economische Commissie voor Latijns-Amerika en het Caribisch Gebied),
naar de duurzame ontwikkeling van lithium- en koperwaardeketens in de regio. Ook werkt
TNO samen met het Nationaal Lithiuminstituut (INLiSa).

Vraag 8

Hoeveel tijd verstrijkt gemiddeld tussen het sluiten van een dergelijke afspraak en
het moment waarop daadwerkelijk in verwerkingscapaciteit wordt geïnvesteerd? Hoe verhoudt
dat tempo zich tot de snelheid waarmee Chinese partijen in dezelfde landen tot investeringsbesluiten
komen?

Antwoord 8

Er zijn geen gegevens beschikbaar over de gemiddelde doorlooptijd tussen het sluiten
van een partnerschap en daadwerkelijke investeringsbesluiten in verwerkingscapaciteit.
Een besluit om te investeren ligt uiteindelijk bij bedrijven.

Daarnaast kost het diversifiëren van waardeketens naast investeringen ook tijd. Via
de partnerschappen draagt de EU bij aan de randvoorwaarden voor het realiseren van
diversificatie, zoals capaciteitsopbouw, verduurzaming en kennissamenwerking. De focus
en het tempo van de samenwerking verschillen per land, afhankelijk van de aanwezige
kritieke grondstoffen en lokale omstandigheden. De afgelopen jaren zijn er wel concrete
stappen gezet in de samenwerking met bijvoorbeeld Chili. Zo is onder meer het Europese
aardobservatieprogramma Copernicus beschikbaar gesteld aan Chili ter ondersteuning
van efficiëntere en duurzamere lithiumwinning en is sprake van gezamenlijke EU-deelname
aan grote mijnbouwbeurzen.

Vraag 9

Herkent u het beeld, dat naar voren kwam tijdens het recente werkbezoek van de Kamerdelegatie
uit de vaste commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking aan Chili
en Argentinië, dat deze landen de Europese Unie graag als derde partner naast de Verenigde
Staten en China zouden zien, maar in de praktijk aanlopen tegen trage procedures,
langdurige besluitvorming en een omvangrijk pakket aan voorwaarden? Zo nee, waarop
baseert u dat?

Antwoord 9

Ik herken dit beeld. Ook uit het eerder genoemde rapport van de Europese Rekenkamer
blijkt dat we sinds het vaststellen van de CRMA in 2023 als EU te weinig voortgang
boeken.7

Met het ResourceEU-pakket van december 2025, beoogt de Europese Commissie echter een
versnelling aan te brengen in de CRMA. Een onderdeel van ResourceEU is het beter toegankelijk
maken van financiering van strategische projecten. Ook wil de Commissie werken aan
sterkere Europese coördinatie ten aanzien van investeringsstromen, data over waardeketens,
gezamenlijke inkoop, en de opbouw van Europese strategische voorraden met oprichting
van een Critical Raw Materials Centre.

Tegelijkertijd hangt de vraag of er daadwerkelijk wordt geïnvesteerd in verwerkingscapaciteit
niet alleen af van Europese procedures en besluitvorming. Het uitblijven van Europese
investeringen hangt ook samen met het aantal bedrijven dat bereid is in deze landen
te investeren en de technische kennis heeft, de beschikbaarheid van passende financiering
en de onzekerheden in de markt.

Hoewel de EU niet altijd met dezelfde snelheid kan optreden als andere spelers, is
de EU toch een aantrekkelijke partner omdat er een grotere focus op wederzijdse belangen
en lokale ontwikkeling is dan bij andere grote geopolitieke spelers. De mijnbouwsector
is een complexe sector met veel sociale en milieurisico’s.

Europese standaarden dragen bij aan duurzame grondstoffenwaardeketens. Dit is belangrijk
voor het vergroten van leveringszekerheid doordat genoemde standaarden de risico’s
op leveringsonderbrekingen verkleinen, investeringsbereidheid vergroten en lokaal
draagvlak voor mijnbouwprojecten versterken.

Vraag 10

Ligt Nederland op koers ten opzichte van de doelen uit de Critical Raw Materials Act?
Welke strategische projecten op het gebied van raffinage en verwerking zijn in Nederland
in voorbereiding of in uitvoering, en welke investeringsbesluiten zijn daarover het
afgelopen jaar daadwerkelijk genomen?

Antwoord 10

De doelen uit de CRMA zijn ambitieuze en richtinggevende beleidsdoelen op EU-niveau.
Zoals wij uw Kamer hebben geïnformeerd met de Kamerbrief Kabinetsinzet Nationale Grondstoffenstrategie van 7 juli 2026, zijn deze benchmarks niet nader uitgesplitst naar afzonderlijke
grondstoffen of lidstaten.

Nederland beschikt over sterke uitgangsposities, onder meer op het gebied van raffinage,
recycling en logistiek. Zoals ook gesteld bij de beantwoording van vraag 4, wordt
voor een aantal Nederlandse initiatieven momenteel in kaart gebracht in hoeverre de
business case sluitend is of kan worden gemaakt, welke bijdrage deze kunnen leveren
aan de Europese en Nederlandse leveringszekerheid en welke rol daarbij mogelijk is
voor de nationale overheid en publieke financiers, zoals Invest-NL en Invest International.

Vanwege commerciële vertrouwelijkheid, concurrentiegevoeligheid en het vroege stadium
van verschillende trajecten, kunnen op dit moment geen bedrijfsnamen of nadere projectdetails
openbaar worden gedeeld.

Vraag 11

Hoeveel Europese handelsbeschermingsonderzoeken lopen er op dit moment die voor de
Nederlandse industrie van belang zijn, en wat is de gemiddelde doorlooptijd tussen
het indienen van een klacht en het opleggen van definitieve maatregelen? Deelt u de
constatering dat maatregelen daardoor vaak te laat komen, zoals eerder gebeurde bij
zonnepanelen, waar de Europese sector al was verdwenen op het moment dat de tarieven
er kwamen?

Antwoord 11

De Europese Commissie heeft momenteel 22 nieuwe handelsdefensieve onderzoeken lopen.
Dit betreft een combinatie van antidumping-, antisubsidie- en vrijwaringsonderzoeken.
Daarnaast lopen er meerdere herzienings- en verlengingsonderzoeken van handelsdefensieve
maatregelen die reeds van kracht zijn. Bij antidumpingonderzoeken besluit de Europese
Commissie in beginsel binnen 45 dagen na indiening van een klacht over de opening
van een onderzoek. Hierbij is ook de onderbouwing en kwaliteit van de klacht van groot
belang. De Europese Commissie kan vervolgens bij antidumpingonderzoeken doorgaans
na zeven tot acht maanden voorlopige maatregelen instellen, en definitieve maatregelen
binnen dertien tot veertien maanden. De afgelopen jaren is er sprake van een toenemende
vraag naar inzet van het handelsdefensief instrumentarium. Dat heeft geleid tot grote
aantallen nieuwe onderzoeken en maatregelen, maar ook tot grotere werklast bij de
Europese Commissie en daarmee vaak lange doorlooptijden. Het kabinet onderschrijft
dat tijdige inzet van handelsdefensieve maatregelen van belang is voor de effectiviteit
daarvan. Er bestaat ruimte voor verbetering van dit instrumentarium, evenals de strategische
inzet ervan, om adequaat en effectief op te kunnen blijven treden tegen marktverstorende
praktijken. Het kabinet zet zich hier in Europees verband dan ook nadrukkelijk voor
in.

Vraag 12

Welke instrumenten heeft Nederland zelf, los van de exclusief Europese bevoegdheid
op het gebied van tarieven, om strategische afhankelijkheden te verkleinen? Kunt u
daarbij specifiek ingaan op aanbestedingsvoorwaarden, investeringstoetsing en de inzet
van nationale middelen, en aangeven hoe vaak deze instrumenten de afgelopen twee jaar
daadwerkelijk zijn toegepast?

Antwoord 12

Nederland beschikt over een aantal beleidsinstrumenten om risicovolle strategische
afhankelijkheden te helpen ondervangen en mitigeren. De Wet veiligheidstoets investeringen,
fusies en overnames is het juridische vangnet om transacties die een risico vormen
voor de nationale veiligheid te toetsen en zo nodig maatregelen of in een uiterste
geval een verbod op te leggen. Eén van de toetsingscriteria is het tegengaan van risicovolle
strategische afhankelijkheden. Daarnaast bestaat er ook sectorale wetgeving, zoals
de Energiewet, die ook de mogelijkheid biedt om specifieke risicovolle strategische
afhankelijkheden tegen te gaan. Ook beschikt Nederland over de Wet beschikbaarheid
goederen. Verder bestaat de mogelijkheid dat de overheid in uiterste gevallen een
belang neemt in een onderneming indien dit noodzakelijk is ter waarborging van de
nationale veiligheid, waaronder het tegengaan risicovolle strategische afhankelijkheden.
Het kabinet kan geen uitspraken doen over specifieke casuïstiek van de afgelopen twee
jaar vanwege het vertrouwelijke karakter daarvan.

Wat betreft kritieke grondstoffen, vormt de Nationale Grondstoffenstrategie het kader,
waarbinnen ook aandacht is voor het van de grond krijgen van strategische projecten
om de leveringszekerheid te versterken.

Vraag 13

Bij welke Europese voorstellen voor steviger optreden op handelsgebied heeft Nederland
het afgelopen jaar terughoudendheid bepleit, en op welke gronden? Bent u bereid die
opstelling tegen het licht te houden nu de WRR concludeert dat niets doen eveneens
een hoge prijs kent?

Antwoord 13

Zoals beschreven in de Minzet het kabinet in op een actief handelsbeleid. Zo sporen
we de Europese Commissie aan tot het sluiten van nieuwe handels- en investeringsverdragen
met derde landen, inclusief afspraken over toegang tot grondstoffen, omdat diversificatie
van handelspartners onze weerbaarheid vergroot. Daarnaast bevorderen we een internationaal
gelijk speelveld, het liefst in multilateraal kader, waar handelsmaatregelen tegen
concurrentievervalsing en marktverstorende praktijken onderdeel van zijn. Nederland
is dus juist niet terughoudend op handelsgebied, en stemt in EU-verband regelmatig
vóór bescherming van de industrie. Hierbij vindt wel per geval een afweging plaats
tussen de belangen van producenten, van importeurs of de verwerkende industrie en
van de eindgebruikers, waaronder de consument. Uw Kamer zal separaat een kabinetsreactie
op het genoemde WRR rapport ontvangen.

Vraag 14

Welke gevolgen hebben de Chinese antidumpingheffingen op Europees varkensvlees en
zuivel gehad voor de Nederlandse export, en hoe weegt het kabinet dit soort tegenmaatregelen
mee bij zijn positiebepaling over toekomstige Europese maatregelen? Welke opvang is
er voor sectoren die als vergelding worden geraakt?

Antwoord 14

Zoals reeds aangegeven in het Commissiedebat Raad Buitenlandse Zaken Handel van 19 november
20258 betreurt het kabinet de instelling van antidumping- en antisubsidieheffingen tegen
de Europese en dus ook Nederlandse varkens- en zuivelsector door China. Het kabinet
is zich ervan bewust dat deze heffingen zwaarwegende gevolgen hebben voor sommige
bedrijven. Omdat er meerdere factoren meespelen die de omzet van bedrijven bepalen,
kan het kabinet, gezien de complexiteit hiervan, geen uitspraken doen over concrete
economische gevolgen. Het kabinet zet zich daarom samen met de Europese Commissie
ervoor in om de situatie te verbeteren. Zo hebben zowel de Minister van Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking als de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij,
Voedselzekerheid en Natuur hun zorgen over de heffingen uitgesproken tijdens de bezoeken
aan China afgelopen juli en mei. Dit laat onverlet dat het kabinet niet overgaat tot
compenserende maatregelen voor deze of andere sectoren die te maken krijgen met antidumping-
of antisubsidieheffingen. Het kabinet zal, zoals gebruikelijk, voorstellen voor nieuwe
Europese maatregelen op hun eigen merites beoordelen en daarbij een zorgvuldige afweging
maken tussen de betrokken belangen, waaronder die van producenten, verwerkers en eindgebruikers.

Vraag 15

Hoe weegt het kabinet de recente escalatie van het handelsconflict tussen de Verenigde
Staten en Canada, en de oproep van premier Carney tot samenwerking tussen middenmachten?
Welke concrete stappen zet Nederland richting landen als Canada, Japan, Zuid-Korea
en de Zuid-Amerikaanse grondstoffenlanden?

Antwoord 15

Voor Nederland is het van belang dat internationale handelsregels gerespecteerd en
nageleefd worden, aangezien dit voor stabiliteit en voorspelbaarheid in onze handelsrelaties
zorgt. Om die internationale handelsregels te bestendigen versterkt Nederland, via
de EU, ook de samenwerking met andere landen, waaronder nadrukkelijk ook middenmachten.

Concreet werkt Nederland al op verschillende manieren samen met een aantal van de
genoemde grondstoffenlanden. Zo is er met Zuid-Korea sinds 2023 een jaarlijks bilaterale
dialoog over ketenmonitoring van kritieke grondstoffen. Met de Canadese provincie
Québec bestaat sinds 2025 een brede samenwerking op het gebied van waardeketenintegratie,
onderzoek en circulariteit. Verder wordt met Chili samengewerkt onder het EU-Chili
Memorandum of Understanding (MoU) op kritieke grondstoffen, zie voor meer informatie hierover het antwoord op
vraag 7.

Zoals toegelicht in de Kamerbrief Kabinetsinzet Nationale Grondstoffenstrategie die uw Kamer op 7 juli jl. heeft ontvangen, hebben de bilaterale partnerschappen
die Nederland heeft opgezet slechts beperkt resultaat gehad. Het kabinet zal daarom
de focus leggen op prioritaire ketens en samenwerking in coalitieverband om meer impact
te hebben op de diversificatie van grondstoffenketens.

Vraag 16

Wanneer ontvangt de Kamer de kabinetsreactie op het WRR-rapport, en kunt u toezeggen
dat deze voor de begrotingsbehandeling naar de Kamer komt?

Antwoord 16

We streven ernaar om de kabinetsreactie zo vroeg mogelijk in 2027 aan uw Kamer te
sturen. Dit is ook een gebruikelijke reactietermijn voor een WRR-rapport. De WRR heeft
een belangrijk rapport geschreven waarbij fundamentele vragen worden gesteld over
het handels- en industriebeleid.

Vraag 17

Kunt u deze vragen elk afzonderlijk en binnen de gebruikelijke termijn beantwoorden,
en daarbij niet volstaan met een verwijzing naar de nog te verschijnen kabinetsreactie,
aangezien de vragen zien op feiten en op de uitvoering van staand beleid?

Antwoord 17

Ja.