Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Martens-America en Kisteman over het bericht 'Politie geeft ‘niet thuis’ bij gezamenlijke aanpak winkeldiefstal, ondernemers voelen zich in de steek gelaten'
Vragen van de leden Martens-America en Kisteman (beiden VVD) aan de Ministers van Justitie en Veiligheid en van Economische Zaken en Klimaat over het bericht «Politie geeft «niet thuis» bij gezamenlijke aanpak winkeldiefstal, ondernemers voelen zich in de steek gelaten» (ingezonden 17 augustus 2026).
Antwoord van Minister Van Weel (Justitie en Veiligheid) en de Minister van Economische
Zaken en Klimaat (ontvangen 29 september 2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2025–2026, nr. 2954.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Politie geeft «niet thuis» bij gezamenlijke aanpak
winkeldiefstal, ondernemers voelen zich in de steek gelaten»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat winkeldiefstal en interne fraude niet onbestraft mogen blijven?
Antwoord 2
We vinden het essentieel dat winkeliers ruimte hebben om te ondernemen, burgers geen
strafbare feiten plegen en dat het publiek veilig kan winkelen. Voor ondernemers vormen
winkeldiefstal en interne fraude hardnekkige vraagstukken, die kunnen leiden tot financiële
schade en gevoelens van onveiligheid en frustratie. Ook het winkelend publiek ervaart
negatieve gevolgen, zowel door de impact op het ervaren winkelklimaat als in de doorberekening
in productprijzen.
Winkeldiefstal en interne fraude hebben geen plek in een veilig winkelgebied en een
positief ondernemersklimaat. (Winkel)diefstal, verduistering, valsheid in geschrifte
en oplichting zijn strafbare feiten en het is dan ook van essentieel belang dat dit
zoveel mogelijk wordt voorkomen en effectief wordt aangepakt.
Vraag 3
Hoe beoordeelt u de voortgang van het Actieprogramma Veilig Ondernemen 2023–2026?
Antwoord 3
Het monitoren van de voortgang van het Actieprogramma Veilig Ondernemen (AVO) 2023–2026
gebeurt binnen het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing (NPC). Het NPC-overleg
wordt tweemaal per jaar georganiseerd, waarbij met de top van publieke en private
partijen gesproken wordt over de criminaliteit tegen het bedrijfsleven. In het NPC
van april jl. heeft de Minister van Justitie en Veiligheid positief over de voortgang
van het Actieprogramma gerapporteerd: van de 36 acties lopen er 32 acties op schema
of zijn afgerond. Het verdere vervolg op deze acties zal worden meegenomen in de invulling
van het Actieprogramma Veilig Ondernemen 2027–2030 (AVO 27–30).
Een belangrijk onderdeel van het proces richting het AVO 27–30 betreft de uitvoering
van de Monitor Criminaliteit Bedrijfsleven (MCB) door het Centraal Bureau voor de
Statistiek (CBS). De MCB richt zich op het schetsen van een betrouwbaar en nauwkeurig
beeld van de aard en omvang van criminaliteit tegen ondernemers in het midden- en
kleinbedrijf in Nederland. In december zal de MCB voor het eerst sinds 2010 weer verschijnen,
en daarmee essentiële input geven voor het AVO 27–30. Middels een cyclus van twee
jaar wordt er beoogd ontwikkelingen en trends in criminaliteit tegen het bedrijfsleven
blijvend te monitoren.
Vraag 4
Klopt het dat de politie nieuwe werkinstructies hanteert voor het verstrekken van
gegevens aan ondernemers voor de aanpak van winkeldiefstal? Zo ja, wat houden deze
nieuwe werkinstructies in, wat is de reden voor deze wijziging en is hierover richting
ondernemers duidelijk gecommuniceerd?
Antwoord 4
Ja, de politie heeft het landelijke kader voor de verstrekkingen van politiegegevens
geactualiseerd. Sinds februari 2026 wordt gewerkt met een nieuwe werkinstructie «Verstrekking
van politiegegevens aan winkeliers ten behoeve van civiele afdoening». Voorheen werden
de gegevens deels geautomatiseerd verstrekt. De politie is hier in 2024 mee gestopt
vanwege onder andere privacy risico’s en heeft een nieuwe werkinstructie tot stand
gebracht.
De werkwijze gaat in op individuele verzoeken (vanuit winkeliers) en bulkverzoeken
(vanuit gemachtigde uitvoeringsorganisaties waaronder Service Organisatie Directe
Aansprakelijkstelling (SODA)) en de uitgangspunten voor het verstrekken van gegevens.
Daarnaast wordt er beschreven aan welke kwaliteitseisen de ingediende verzoeken moeten
voldoen zodat de politie deze in behandeling kan nemen.
De werkwijze is uitvoerig gecommuniceerd richting ondernemers en uitvoeringsorganisaties
van de directe aansprakelijkstelling.
Vraag 5
Wat zijn volgens u de gevolgen van de nieuwe werkinstructies voor de effectiviteit
van de aanpak van winkeldiefstal? Indien deze gevolgen negatief zijn, welke maatregelen
gaat u nemen om dit te voorkomen?
Antwoord 5
De aanpak van winkeldiefstal bevindt zich niet in een vacuüm, maar moet zich verhouden
tot de aanpak van andere vormen van criminaliteit en moet voldoen aan de geldende
juridische kaders. Zoals aangegeven bij het antwoord op vraag 4 heeft de politie het
landelijk kader geactualiseerd in verband met privacy risico’s. De capaciteit van
de politie (en het Openbaar Ministerie) is beperkt. Dit betekent dat er prioriteiten
moeten worden gesteld, en de politie wordt ingezet op de plekken en de momenten waar
dat het meest urgent wordt geacht. Het is aan de burgemeester, het Openbaar Ministerie
en de politie om te komen tot een zo goed mogelijke inzet van de schaarse capaciteit.
We nemen verschillende maatregelen om in samenwerking met private partijen te komen
tot een effectieve afdoening van winkeldiefstal. We geven uitvoering aan het plan
van aanpak winkeldiefstal, conform de motie Michon-Derkzen2. Zo is er tijdens het NPC van april jl. expliciet gesproken over knelpunten binnen
de uitvoering van directe aansprakelijkheid met publieke en private partners, waaronder
vertegenwoordigers van ondernemers. Het knelpunt rondom gegevenslevering van de politie
voor de civiele schadevergoeding kwam hierbij ook expliciet naar voren voor onder
andere winkeldiefstal. Het knelpunt rondom gegevenslevering is als prioriteit opgepakt
en er wordt verkend of het mogelijk is om een third thrusted party in te schakelen
die de druk van de verzoeken op de politie vermindert, nu de geautomatiseerde verstrekking
is beëindigd. Ik zal uw Kamer in het voorjaar van 2027 over de voortgang hiervan informeren.
Overigens is in het coalitieakkoord opgenomen dat de mogelijkheden voor de politie
om overtredingen en lichte misdrijven – bijvoorbeeld (winkel)diefstal – af te doen,
worden uitgebreid. Het doel hiervan is om deze strafbare feiten sneller en eenvoudiger
af te handelen. Momenteel is er vanuit het Ministerie van Justitie en Veiligheid in
overleg met onder meer de politie en het Openbaar Ministerie om te onderzoeken op
welke wijze hieraan uitvoering kan worden gegeven. De Minister van Justitie en Veiligheid
zal u over de uitkomst informeren.
Vraag 6
Deelt u het in het artikel geschetste knelpunt voor een effectieve aanpak van interne
fraude, namelijk dat voor de aanpak aangifte bij de politie nodig is, maar het doen
van aangifte moeizaam verloopt? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat u daaraan doen?
Antwoord 6
Fraude is een breed maatschappelijk probleem en veroorzaakt grote schade voor ondernemers
en hun klanten, dit is ook onderkend in het AVO 2023–2026. Fraude is overigens een
breed begrip. Interne fraude wordt bijvoorbeeld gepleegd door zowel bestuurders, werknemers
en/of door de ondernemer gecontracteerde derde partijen. Het gaat om criminele, strafbare
handelingen zoals diefstal, verduistering, valsheid in geschrifte en oplichting. Naar
aanleiding van de brieven die de politie van de Stichting Fraude Aanpak Detailhandel
(FAD) heeft ontvangen, zal de politie binnenkort nader in gesprek gaan met de Stichting
FAD over de wijze waarop ondernemers aangifte kunnen doen en terugkoppeling kunnen
krijgen over interne fraude.
Vraag 7
Hoe heeft de omvang van interne fraude, waarnaar in het artikel wordt gerefereerd,
zich volgens u de afgelopen jaren ontwikkeld? En hoe heeft de pakkans zich volgens
u ontwikkeld?
Antwoord 7
We hebben geen inzicht in de ontwikkeling of de omvang van interne fraude aan de hand
van officiële registratiedata bij de politie, gezien interne fraude niet als apart
delict wordt geregistreerd.
De instroom en de uitstroom van horizontale fraude (fraude tussen burgers en bedrijven
onderling) worden in de tweejaarlijkse Fraudemonitor door het Openbaar Ministerie
wel toegelicht3. In 2024 ging het voor de categorie overige fraudevormen, waaronder algemene fraudedelicten
vallen, om 2.575 parketnummers. Dit is een stijging ten opzichte van 2022 (1.986)
en een afname ten opzichte van 2023 (2.628). Welbeschouwd zeggen deze veranderingen
in de categorie overige fraudevormen echter niets over de ontwikkeling van de vormen
van interne fraude waarnaar in het artikel specifiek wordt verwezen. Voor fraudedelicten
zijn geen specifieke minimum streefnormen voor de politie in de Veiligheidsagenda
afgesproken. Voor afhandeling via het strafrecht moeten keuzes worden gemaakt, mede
in relatie tot de inzet van schaarse capaciteit.
We vinden het belangrijk dat het bedrijfsleven inzet op preventieve maatregelen. Er
is voor en door het bedrijfsleven een waarschuwingsregister ontwikkeld dat wordt beheerd
door de Stichting Fraude Aanpak Detailhandel (FAD). Daarnaast heeft deze stichting
een overzicht van het aantal screenings en «treffers» die uit controles uit het register
komen in hun jaarverslag.4 We vinden dit een goed voorbeeld van hoe het bedrijfsleven zichzelf kan beschermen
tegen het in dienst nemen van fraudeurs en oplichters.
Vraag 8
Klopt het dat ondernemersorganisaties contact hebben geprobeerd te leggen over de
aanpak van winkeldiefstal en interne fraude, maar dat dit contact tot dusver niet
heeft plaatsgevonden? Zo ja, waarom is dit contact niet tot stand gekomen en bent
u bereid ervoor te zorgen dat politie, ondernemersorganisaties en andere betrokken
partijen hierover op korte termijn met elkaar in gesprek gaan?
Antwoord 8
We nemen signalen en zorgen vanuit ondernemers(organisaties) zeer serieus en herkennen
ons niet in het ontbreken aan contact. De Minister van Justitie en Veiligheid spreekt
structureel twee maal per jaar met vertegenwoordigers van ondernemers, politie, Openbaar
Ministerie en andere relevante partijen in het eerder genoemde NPC. Hier komt de thematiek
rondom geweld- en vermogenscriminaliteit, waaronder winkeldiefstal en fraude, veelvuldig
aan bod.
De partijen die uitvoering geven aan het plan van aanpak winkeldiefstal (waaronder
vertegenwoordigers van ondernemers), onder het Actieprogramma Veilig Ondernemen 2023–2026,
voeren doorlopend gesprekken over de aanpak, de inzet en acties.
Momenteel zijn we samen met de partners in het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing
bezig met de invulling van het nieuwe AVO, zoals hierboven benoemd. Naast de leden
van het NPC worden breder vertegenwoordigers van het bedrijfsleven uitgenodigd om
mee te denken en input te leveren. Dit betreft onder andere de Stichting FAD, zoals
u kunt teruglezen in de Kamerbrief Reactie FAD inzake aanpak van fraude, winkeldiefstal
en criminaliteit binnen de detailhandel.5
Ondertekenaars
-
Eerste ondertekenaar
D.M. van Weel, minister van Justitie en Veiligheid -
Mede ondertekenaar
H.G. Herbert, minister van Economische Zaken en Klimaat