Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Jimmy Dijk en Patijn over de gezondheidszorg voor arbeidsmigranten

Antwoord van Minister Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede namens de
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ontvangen 28 september 2026).

Vraag 1

Bent u bekend met de problematiek rond de toegang tot gezondheidszorg van arbeidsmigranten,
zoals onder andere geschetst door de artsenwerkgroep Arbeidsmigranten Veilig en Gezond?1

Antwoord 1

Ja

Vraag 2

Hoeveel arbeidsmigranten zijn er op dit moment onverzekerd aan het werk in Nederland?
Als u dit niet weet, welke stappen gaat u nemen om hier wel achter te komen?

Antwoord 2

Het exacte aantal onverzekerde werkende (en niet-werkende) arbeidsmigranten in Nederland
is niet bekend. Dit aantal kan alleen worden geschat, omdat een deel van de arbeidsmigranten
niet goed in de overheidssystemen staat. De IGJ2 heeft eerder ingeschat dat in Nederland circa 100.000 onverzekerde personen verblijven
of wonen. Dit aantal bestaat echter ook uit Nederlandse onverzekerde personen en ongedocumenteerde
personen.

Vraag 3

Klopt het dat veel arbeidsmigranten een zorgverzekering krijgen aangeboden door het
uitzendbureau waar ze in dienst zijn, maar dat deze regelmatig stopt zodra ze uit
dienst treden? Zo ja, wat gaat u hieraan doen?

Antwoord 3

Arbeidsmigranten kunnen zich, als de werkgever dit aanbiedt, verzekeren via een werkgeverscollectiviteit
van de werkgever. Dit heeft financiële en administratieve voordelen. Echter, als een
arbeidsmigrant uit dienst gaat, dan stopt de zorgverzekering via de werkgever. De
arbeidsmigrant ontvangt van de zorgverzekeraar een bericht dat deze polis stopt en
dat er een nieuwe polis bij deze zorgverzekeraar kan worden afgesloten. Als de arbeidsmigrant
niet meer in Nederland aan loonbelasting onderworpen is, dus geen ander werk heeft
of recht heeft op een uitkering, dan vervalt de verzekeringsplicht. De arbeidsmigrant
is in dat geval weer aangewezen op de sociale zekerheid van het land van herkomst
of is dan zelf verantwoordelijk voor eventuele zorgkosten. De inzet van het kabinet
is dus vooral gericht op het aanpakken van misstanden en arbeidsmigranten te informeren
over hun rechten en plichten waaronder ten aanzien van zorgverzekering.

Vraag 4

Klopt het dat dit voor veel problemen zorgt omdat arbeidsmigranten onverzekerd zijn
zodra zij ziek uit dienst treden? Zo ja, wat gaat u hieraan doen?

Antwoord 4

Als arbeidsmigranten ziek uit dienst treden, dan geldt de verzekeringsplicht zolang
de arbeidsmigrant recht heeft op de sociale zekerheid (zolang die persoon aan loonbelasting
onderworpen is). Als de verzekeringsplicht stopt, dan behoort de migrant weer onder
de sociale zekerheid van het land van herkomst te vallen. Daarom zit het meeste perspectief
in het helpen van migranten om weer aan het werk te gaan of terugkeer naar het land
van herkomst. Als dit niet lukt dan biedt de subsidieregeling medisch noodzakelijke
zorg aan onverzekerden een vangnet voor zorgaanbieders om de kosten van zorg aan onverzekerde
personen te vergoeden.

Overigens mag een werkgever de arbeidsovereenkomst met een zieke werknemer gedurende
de eerste twee jaar ziekte niet opzeggen. Een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd
eindigt echter op het afgesproken moment, en dus van rechtswege. De werkgever kan
besluiten de arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd niet te verlengen; de reden voor
het eventueel niet verlengen mag echter niet (uitsluitend) gelegen zijn in de ziekte
van de werknemer.

Naast het aanpakken van misstanden door werkgevers (die kunnen leiden tot ziekten)
is de inzet om kwetsbare EU-migranten die op straat zijn beland kortdurende op te
vangen en vanuit daar te helpen aan nieuw werk of hen te ondersteunen bij het terugkeren
naar het land van herkomst. Deze kortdurende opvang is er sinds 2023 en is per 2026
verlengd en uitgebreid naar meer steden tot en met 20283.

Vraag 5

Klopt het dat arbeidsmigranten die niet ingeschreven staan in de Basisregistratie
Personen (BRP) zich meestal niet kunnen inschrijven bij een huisarts en daardoor zijn
overgeleverd aan de spoedeisende hulp? Zo ja, wat gaat u hieraan doen?

Antwoord 5

Ook als je niet staat ingeschreven bij een huisartsenpraktijk kun je huisartsenzorg
ontvangen. In Nederland zijn verschillende (ketens van) huisartsenpraktijken gespecialiseerd
in huisartsenzorg aan arbeidsmigranten. De huisarts rekent dan een passantentarief.
Het ontvangen van huisartsenzorg verloopt echter wel beter als een persoon is ingeschreven
bij een huisartsenpraktijk.

Als arbeidsmigranten niet staan ingeschreven bij de Basisregistratie Personen (BRP),
dan bemoeilijkt dit de inschrijving bij de huisarts. Hierbij wordt opgemerkt dat wettelijk
een inschrijving in de BRP geen vereiste is. Ook voor het afsluiten van een zorgverzekering
is het hebben van een BRP-inschrijving niet noodzakelijk. Een inschrijving in de BRP
als ingezetene vergemakkelijkt zaken, waaronder het afsluiten van een zorgverzekering
en de inschrijving bij een huisartsenpraktijk. Arbeidsmigranten die langer dan vier
maanden in Nederland verblijven moeten zich inschrijven in de BRP als ingezetene.
Nog te vaak zien we dat juiste registratie in de BRP ontbreekt. Het kabinet werkt
daarom aan een betere registratie van arbeidsmigranten door meerdere maatregelen te
nemen. Uw Kamer is daarover geïnformeerd op 9 september 20254.

Daarnaast ervaren veel arbeidsmigranten drempels bij eerstelijnszorg door een taalbarrière
en beperkte kennis van het Nederlandse zorgsysteem. Deze drempels zullen in enige
mate altijd blijven bestaan. Door te investeren in goede voorlichting kunnen deze
drempels wel worden verminderd. Ook dragen samenwerkingsafspraken van zorgverzekeraars,
zorgaanbieders en soms ook werkgevers daaraan bij. Zorgverzekeraars die zich richten
op arbeidsmigranten maken bijvoorbeeld gerichte afspraken met (digitale) huisartsenpraktijken
over de huisartsenzorg voor arbeidsmigranten.

Vraag 6

Waarom is er geen opvolging gegeven aan het advies van de commissie Roemer om arbeidsmigranten
die uit dienst treden de toegang tot zorg te laten behouden? Wat gaat u doen om dit
advies alsnog uit te voeren?

Antwoord 6

Het Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten o.l.v. Roemer heeft waardevolle aanbevelingen
gedaan om de toegang tot zorg voor arbeidsmigranten en arbeidsmigranten die uit diensttreden,
te verbeteren. Er is op verschillende manieren opvolging gegeven aan deze aanbevelingen.
De Kamer wordt hierover jaarlijks geïnformeerd5. Bijvoorbeeld met betrekking tot het behouden van de toegang tot zorg door de verlengde
zorgfaciliteit en de Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden
(SOV). De verlengde zorgfaciliteit houdt in dat bij veel werkgeverscollectiviteiten
voor arbeidsmigranten dekking blijft vanaf de formele uitschrijfdatum tot het moment
waarop de werkgever de arbeidsmigrant daadwerkelijk heeft afgemeld bij de zorgverzekeraar
(tot maximaal 40 dagen). Daarna blijft er een vangnet voor zorgkosten. Zorgaanbieders
die de kosten van zorg aan arbeidsmigranten niet kunnen verhalen op de arbeidsmigrant
of op een zorgverzekering van de arbeidsmigrant, kunnen deze zorgkosten declareren
bij het CAK ten laste van de SOV.

Vraag 7

Wat doet u, en vraagt u van uitzendbureaus, om arbeidsmigranten zo goed mogelijk te
informeren over hun rechten en plichten rond de toegang tot gezondheidszorg?

Antwoord 7

Het kabinet investeert in goede voorlichting over werken en wonen in Nederland. Daarom
werkt het Ministerie van SZW met het project Work in NL (WIN) aan een landelijk netwerk
van informatievoorziening, hulp en dienstverlening voor arbeidsmigranten. Het ministerie
doet dit samen met publieke en private partijen, sociale partners (waaronder ABU/NBBU)
en specialistische organisaties zoals het juridisch loket, Barka en FairWork. Via
de website en fysieke informatiepunten kunnen arbeidsmigranten terecht met vragen,
ook over zorg en welzijn.
Specifiek met betrekking tot de zorg en zorgverzekering wordt momenteel geïnvesteerd
in betere communicatie over de zorgverzekering bij de WorkinNL-punten en de verbetering
van (meertalige) voorlichtingsproducten (samen met expertisecentrum SKGZ) gericht
op zowel onverzekerde personen als op de professionals om hen heen (zorgverleners,
sociaal werkers, etc.) en werkgevers. Daarnaast heeft Pharos samen met ABU, NBBU,
en Trimbos-instituut een magazine uitgebracht over de belangrijke rol die uitzendorganisaties
spelen in de gezondheid en het welzijn van arbeidsmigranten. Ook stellen ABU en de
NBBU in hun CAO verplicht om uitzendkrachten te informeren over de verplichting van
een ziektekostenverzekering.6

Vraag 8

Welke stappen neemt u om het informeren van arbeidsmigranten rond hun toegang tot
gezondheidszorg te verbeteren? Wat vraagt u daarbij van uitzendbureaus?

Antwoord 8

Er zijn en worden meerdere stappen ondernomen om arbeidsmigranten en zorgprofessionals
beter te informeren over de toegang tot zorg en de zorgverzekering voor arbeidsmigranten.
Er wordt bijvoorbeeld (in samenwerking met het Expertisecentrum SKGZ en Pharos) geïnvesteerd
in meer en betere doelgroepgerichte voorlichting over de (aanvullende) zorgverzekeringen
en de subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden. Zorgverzekeraars
investeren in voorlichtingsmateriaal in meerdere talen en eenvoudigere toegang tot
de polis en verzekeringspapieren. En er is een praktische wegwijzer voor professionals
ontwikkeld door VNG, met onder meer een onderdeel «Zorg voor (on)verzekerden» dat
uitlegt hoe de zorgverzekering werkt, wat een verzekerde kan verwachten en wat is
geregeld wanneer iemand geen zorgverzekering heeft.

Daarnaast gaan zorgverzekeraars zorgaanbieders actiever aanspreken op onterechte weigering
of behandeling van arbeidsmigranten, toetsen zij de betrouwbaarheid en integriteit
van werkgevers voordat zij een collectieve verzekering afsluiten (en periodiek daarna),
en zorgen zij voor zorgbemiddeling zodat zorg sneller beschikbaar komt. Concreet voor
de praktijk hebben ondernemers die met LTO Arbeidskracht samenwerken toegang tot een
digitaal loket met de benodigde informatie, ook in de eigen taal van de arbeidsmigrant.

Vraag 9

Bent u het ermee eens dat het onacceptabel is dat arbeidsmigranten de weg naar goede
gezondheidszorg in Nederland zo weinig weten te vinden en onderweg zoveel hobbels
tegenkomen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 9

Uiteraard vinden wij goede gezondheidszorg en toegang tot zorg belangrijk.

Het kabinet zet stappen om de drempels tot de gezondheidszorg die arbeidsmigranten
hebben of ervaren, waar mogelijk worden weggenomen. Dit wordt gedaan door zorgverzekeraars,
in lokale samenwerkingsafspraken tussen zorgverzekeraars, zorgaanbieders en werkgevers
en door de overheid. Dit is een continu proces. Op dit moment voert het Ministerie
van SZW samen met het Ministerie van VWS gesprekken met stakeholders uit het veld
om na te gaan of en welke aanvullende maatregelen passend zijn. In het najaar wordt
de Kamer hierover door de Minister van SZW nader geïnformeerd.

Vraag 10

Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden?

Antwoord 10

Ja