Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Kostić over het feit dat het in Nederland toegestaan is om katten dood te schieten

Antwoord van Minister Van Essen (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur),
mede namens de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
(ontvangen 25 september 2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2026–2027,
nr. 2797.

Vraag 1

Heeft u het bericht gelezen dat dierenorganisaties samen een petitie zijn gestart
«Stop het doodschieten van katten»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u bevestigen dat het in Friesland, als enige provincie in Nederland, al jaren
aan jagers is toegestaan om (zwerf)katten af te schieten en dat dit nu ook in Overijssel
wordt overwogen?

Antwoord 2

Ja. Zwerfkatten zijn niet beschermd onder de Omgevingswet. Provincies zijn bevoegd
een opdracht te verlenen voor afschot van verwilderde dieren, waaronder zwerfkatten.
Friesland staat dit jagers toe ter voorkoming van schade aan flora en fauna.

De provincie Overijssel werkt momenteel aan een aanpak om de leefgebieden van weide-
en akkervogels te beschermen en te versterken. Daartoe onderzoekt Overijssel een breed
pakket aan mogelijke maatregelen, waarvan beheer van zwerfkatten er één is. Over de
uiteindelijke invulling zijn nog geen definitieve besluiten genomen.

Vraag 3

Kunt u aangeven hoeveel (zwerf)katten de laatste vijf jaar in Friesland zijn doodgeschoten,
uitgesplitst naar jaar en hoeveel geld daaraan is besteed?

Antwoord 3

Navraag bij de provincie Friesland leert mij dat in Friesland in de periode van 2021
tot 2026 in totaal 1222 katten zijn afgeschoten. Hieronder is een overzicht van de
aantallen per jaar.

Jaar

Aantal geschoten verwilderde katten

2021

252

2022

257

2023

328

2024

225

2025

160

Totaal

1.222

De kosten in dit verband (van o.a. beheer, materiaal, brandstof, munitie) komen voor
rekening van de uitvoerende faunabeheerders. Daarvan zijn mij geen cijfers bekend.

Vraag 4

Klopt het dat de bescherming van weidevogels de reden is die zowel Friesland als Overijssel
aanvoeren om het afschieten van (zwerf)katten toe te staan, respectievelijk te overwegen?

Antwoord 4

Bescherming van grondbroeders, waaronder weide- en akkervogels is in Friesland de
belangrijkste reden waarom afschot van zwerfkatten is toegestaan en waarom in Overijssel
wordt overwogen dit onderdeel te laten zijn van een breder pakket maatregelen. Zwerfkatten
kunnen een aanzienlijke negatieve invloed hebben op biodiversiteit.

Vraag 5

Kunt u bevestigen dat ondanks het feit dat katten in Friesland al jaren worden afgeschoten,
de stand van de weidevogels zorgwekkend slecht is in Friesland?

Antwoord 5

De aantallen weidevogels nemen in Friesland, evenals in andere provincies, inderdaad
al langere tijd af.

Vraag 6

Onderschrijft u de analyse van onder meer de Vogelbescherming dat predatie niet de
belangrijkste oorzaak is van de achteruitgang van weidevogels, maar dat het verdwijnen
van geschikt leefgebied door onder andere het steeds intensievere gebruik van landbouwgrond
dat wel is?2 Zo nee, waarom niet en op welke wetenschappelijk consensus baseert u uw mening?

Antwoord 6

De achteruitgang van weidevogels kent verschillende oorzaken, waaronder het verlies
en de verslechtering van geschikt leefgebied, voedselgebrek en predatiedruk. In verband
met de inbreukprocedure vanuit de Europese Commissie heeft Nederland daarom meerdere
maatregelen aangekondigd, gericht op deze verschillende oorzaken. Deze zijn verder
uitgewerkt in een afsprakenkader tussen het Rijk en de provincies.

Vraag 7

Kunt u bevestigen dat uit onderzoek in opdracht van uw eigen ministerie uit 2023 blijkt
dat het doden en afschieten van buiten lopende katten een «discutabel» effect heeft
op het dierenwelzijn?3

Antwoord 7

Nee, dat is niet wat uit onderzoek blijkt. Het door u aangehaalde document betreft
een gezamenlijke verkenning van de problematiek en oplossingsrichtingen rondom loslopende
huiskatten en zwerfkatten. In dat document is aangegeven dat een aantal maatschappelijke
organisaties het afschot van loslopende katten discutabel vindt, omdat deze katten
mogelijk herplaatst kunnen worden.

Vraag 8

Erkent u dat het afschieten van katten ernstig dierenleed kan veroorzaken, bijvoorbeeld
doordat dieren worden geschoten en niet (direct) sterven, maar gewond wegvluchten?
Wordt hierop toezicht gehouden en zo ja, hoe precies in praktijk en met welke frequentie
en capaciteit?

Antwoord 8

Eenieder is verplicht onnodig lijden te voorkomen. Hierop wordt toegezien door handhavers
van de politie en bijzondere opsporingsambtenaren.

Vraag 9

Bent u bekend met het TNRC-project dat de afgelopen jaren in Utrecht heeft gelopen,
waarbij is vastgesteld dat 86 procent van de gevangen (zwerf)katten een voor het dier
verantwoordelijke verzorger bleek te hebben?4

Antwoord 9

Ja.

Vraag 10

Deelt u de zorg dat bij het toestaan van afschot van katten de kans groot is dat katten
die een verzorger hebben ook worden gedood?

Antwoord 10

Huiskatten en zwerfkatten zijn dieren van dezelfde soort. Jagers zullen daarom de
nodige zorgvuldigheid moeten betrachten om zeker te zijn dat ze met een zwerfkat te
maken hebben, maar het valt nooit helemaal uit te sluiten dat een kat ten onrechte
voor een zwerfkat wordt aangezien. Er zijn mij echter geen concrete gevallen bekend
van katten die op die manier per ongeluk zijn gedood.

Vraag 11

Hoe kan een jager op afstand met honderd procent zekerheid vaststellen of een kat
een verwilderde kat zonder verzorger betreft, dan wel een (verdwaalde) huis- of boerderijkat
die wél een eigenaar heeft?

Antwoord 11

Van jagers wordt verwacht daarbij de uiterste zorgvuldigheid in acht te nemen. Een
jager kijkt daarbij vooral naar het gedrag van de kat. Zwerfkatten zijn aanzienlijk
schuwer dan katten die verzorgd worden. Het valt echter nooit met 100% zekerheid uit
te sluiten dat een kat die verwilderd gedrag vertoont, toch een eigenaar blijkt te
hebben.

Vraag 12

Kunt u zich voorstellen dat het voor de verzorger van een kat hartverscheurend is
als blijkt dat diens kat is doodgeschoten door een jager, die de kat voor een zwerfkat
aanzag?

Antwoord 12

Ja, van een jager wordt te allen tijde verwacht zo’n situatie te voorkomen.

Vraag 13

Vindt u het uit te leggen aan verzorgers van katten dat het in Nederland toegestaan
is om katten af te schieten? Zo ja, hoe zou u dit uitleggen aan een kind dat zich
thuis zorgen maakt wanneer diens kat in het buitengebied rondwandelt?

antwoord13

Overgaan tot het afschieten van zwerfkatten is geen lichtzinnig besluit, maar kan
in sommige situaties wel noodzakelijk zijn. Ik wil daarbij benadrukken dat het hier
verwilderde dieren betreft, die niet (meer) gewend zijn aan de omgang met mensen.
Wanneer een kat goed wordt verzorgd, hoeft de eigenaar zich geen zorgen te maken dat
de kat voor een zwerfkat wordt aangezien.

Ik vind het bovendien belangrijk dat mensen er zich van bewust zijn dat katten die
los in het buitengebied rondlopen een grote negatieve impact kunnen hebben op de biodiversiteit.
Bij een kat die is verwilderd en niet (meer) door mensen wordt gevoed, is die impact
nog groter.

Katteneigenaren kunnen voorkomen dat hun kat voor een zwerfkat wordt aangezien door
bijvoorbeeld een halsbandje om te doen.

Vraag 14

Deelt u de conclusie uit het meerjarige TNRC-onderzoek in Utrecht, dat deze aanpak
effectief is in het terugdringen van het aantal zwerfkatten, zonder dat daarbij dieren
hoeven te worden gedood? Zo nee, op welk onderzoek baseert u dat?

Antwoord 14

Het bedoelde project was een driejarig project dat na afloop is geëvalueerd. Uit deze
evaluatie kwam naar voren dat over de hele projectperiode in totaal 1.249 katten zijn
gevangen. Daarvan hadden er 881 een eigenaar naar wie ze zijn teruggebracht (dit waren
tamme of schuurkatten). De overige katten zijn ergens anders opgevangen. Er is uit
dit project niet gebleken dat de TNRC-methode het aantal zwerfkatten effectief terug
kan dringen. Uit wetenschappelijk onderzoek komt naar voren dat er veel onduidelijkheid
bestaat over de effectiviteit van deze methode in het terugdringen van het aantal
zwerfkatten.5
6

Vraag 15

Erkent u dat het afschieten van katten het aantal zwerfkatten niet blijvend terugdringt,
onder meer doordat vrijgekomen leefgebied opnieuw wordt bevolkt en dat een gerichte
TNRC-aanpak op de langere termijn effectiever is? Zo nee, waarom niet en op welke
wetenschappelijk consensus baseert u zich?

Antwoord 15

Provincies zijn bevoegd gezag voor het eventueel toestaan van verschillende maatregelen
om populaties zwerfkatten te beheren, dat geldt zowel voor het toestaan van afschot
als voor andere maatregelen, of combinaties daarvan. Het is aan hen om de inzet van
dergelijke maatregelen te onderbouwen.

Vraag 16

Bent u het eens dat het ongeloofwaardig is om in Nederland toe te staan dat (zwerf)katten
worden gedood, terwijl onlangs nog de motie-Kostic (Kamerstuk 28 286, nr. 1417) is aangenomen waarin de regering wordt opgeroepen in gesprek te gaan met de FIFA
en Marokko om het doden van straathonden vanwege het wereldkampioenschap voetbal in
2030 te voorkomen? Hoe legt u uit dat we nu in Nederland verder terug dreigen te vallen
op het doden van zwerfdieren?

Antwoord 16

Een zwerfhond op straat is wat mij betreft een andere situatie dan een zwerfkat in
de natuur; voor mij zijn dit twee verschillende zaken zonder samenhang. Bovendien
ben ik mij bewust van de aanzienlijke negatieve invloed die zwerfkatten hebben op
biodiversiteit.

Vraag 17

Bent u al begonnen met uitvoering van de aangenomen motie-Den Hollander/Kostic (Kamerstuk
36 800 XIV, nr. 52) om in samenwerking met provincies binnen het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer
(ANLb) een pilot te starten van maximaal drie jaar in ten minste één provincie, waarbij
het verstrekken van subsidies voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer gericht op
weidevogels afhankelijk kan worden gesteld van het aantoonbaar laten castreren van
vrij rondlopende katten die worden gehouden op het agrarisch erf waarop de subsidie
betrekking heeft? Wat is de status hiervan? Bent u bereid om de provincie Overijssel
op deze alternatieve mogelijkheid te wijzen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 17

Ik heb samen met provincies en boeren de mogelijkheden laten verkennen om het verstrekken
van subsidies voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer gericht op weidevogels afhankelijk
te stellen van het laten castreren van vrij rondlopende katten. Uw kamer zal hierover
in een aparte brief worden geïnformeerd.

Vraag 18

Welke concrete wettelijke basis (graag verwijzing naar betreffende wetsartikelen)
hebben provincies om over te gaan tot het doden en afschieten van (zwerf)katten?

Antwoord 18

Zoals aangegeven is het beheer van zwerfkatten een verantwoordelijkheid van de provincies.
Op grond van artikel 3.67, derde lid van het besluit kwaliteit leefomgeving heeft
de provincie de taak tot het bestrijden van verwilderde dieren, wanneer dat nodig
is voor de in dat artikel genoemde belangen. Die belangen zijn onder andere de bescherming
van wilde flora en fauna en het algemeen belang.

In artikel 11.75 van het Besluit activiteit leefomgeving is bepaald dat het geweer
mag worden gebruikt voor het bestrijden van verwilderde dieren, mits daar een opdracht
voor is gegeven door de provincies.

Vraag 19

Hebben provincies de verplichting om eerst te kijken naar diervriendelijke opties,
zoals de TNRC-methode, voor afname van de zwerfkattenpopulatie? Vindt u dat hier in
Overijssel voldoende naar is gekeken? Zo ja, op basis waarvan concludeert u dat?

Antwoord 19

Nee, zwerfkatten zijn niet beschermd onder natuurwetgeving. Wettelijke bepalingen
die voorschrijven dat alleen tot afschot mag worden overgegaan wanneer er geen andere
bevredigende oplossingen bestaan, zijn op zwerfkatten daarom niet van toepassing.
Wel moet, zoals hierboven onder vraag 18 is aangegeven, een wettelijk voorgeschreven
noodzaak bestaan tot het bestrijden van de verwilderde dieren. Provincies maken deze
afweging.

Vraag 20

Acht u het wenselijk als meer provincies besluiten om toe te staan dat katten worden
doodgeschoten? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 20

Het is aan de provincies om hierin een zorgvuldige afweging te maken. Ik vind het
belangrijk dat het voeren van actief predatiebeheer in het kader van weidevogelbeheer,
alleen wordt toegestaan als onderdeel van een breder pakket aan maatregelen, waaronder
inrichting van gebieden. Hierover heb ik met de provincies afspraken gemaakt binnen
het afsprakenkader.

Vraag 21

Bent u bereid om met de provincies Friesland en Overijssel in gesprek te gaan over
de risico’s van afschot voor huiskatten en bij hen erop aan te dringen om voor een
diervriendelijke aanpak, zoals TNRC, te kiezen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 21

Nee, zie mijn antwoord op voorgaande vragen.

Vraag 22

Bent u bereid te komen tot een landelijk verbod op het afschieten van katten, zodat
deze praktijk in geen enkele provincie meer mogelijk is? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 22

Nee, het betreft een provinciale bevoegdheid om af te wegen of, en onder welke omstandigheden,
het afschieten van zwerfkatten wordt toegestaan.

Vraag 23

Bent u het eens met wetenschappers dat onder andere het minderen van hoeveelheden
pesticidengebruik een veel effectievere manier is om weidevogels te beschermen?7 Zo nee, welk wetenschappelijk bewijs heeft u hiervoor?

Antwoord 23

In het door u aangehaalde rapport wordt een verband aangetoond tussen het gebruik
van gewasbeschermingsmiddelen en aantallen insecten in de uitwerpselen van koeien.
Op basis daarvan wordt de hypothese geopperd dat het gebruik van dergelijke middelen
bijdraagt aan de achteruitgang van weidevogels. In het rapport wordt geadviseerd dit
nader te onderzoeken. Ik ben van mening dat voor het herstel van weidevogelpopulaties
een samenhangend pakket van elkaar versterkende maatregelen nodig is. In het afsprakenkader
tussen het Rijk en de provincies worden daarom zowel maatregelen opgenomen om tot
extensivering te komen, als maatregelen om de predatiedruk te verminderen.

Vraag 24

Bent u bereid dit wetenschappelijke onderzoek te delen met Overijssel en andere provincies
in Nederland? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 24

Ja

Vraag 25

Kunt u deze vragen één voor één binnen de vaste termijn beantwoorden?

Antwoord 25

Ja