Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Zwinkels en Straatman over camerabrillen, privacy en sociale veiligheid

Antwoord van Staatssecretaris Van Bruggen (Justitie en Veiligheid) en de Staatssecretaris
van Economische Zaken en Klimaat (ontvangen 24 september 2026). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2026–2027, nr. 2795.

Vraag 1

Bent u bekend met de berichtgeving over de snelle opkomst van AI-brillen met ingebouwde
camera’s en microfoons en met incidenten waarbij mensen, onder wie vrouwen in toiletruimten,
zonder hun medeweten zijn gefilmd?1
2

Antwoord 1

Ik ben bekend met deze berichtgeving.

Vraag 2

Deelt u de zorg dat camerabrillen zich onderscheiden van mobiele telefoons en reguliere
camera’s, omdat de opnameapparatuur vrijwel onzichtbaar in een alledaags montuur is
verwerkt en omstanders daardoor moeilijk kunnen vaststellen of zij worden opgenomen?

Antwoord 2

Ja, die zorg deel ik. Wanneer van een smartphone of reguliere camera gebruik wordt
gemaakt om opnamen te maken, is dit in de regel zichtbaar door de wijze waarop het
apparaat wordt vastgehouden. In het geval van de camerabrillen is dat in mindere mate
het geval, omdat de enige indicatie voor opname een lampje op de bril is.

Vraag 3

Deelt u de opvatting dat het op grote schaal gebruikelijk worden van dergelijke brillen
gevolgen kan hebben voor de sociale veiligheid en de vrijheid waarmee mensen zich
in de openbare ruimte en tijdens sociale gelegenheden bewegen?

Antwoord 3

Ja, de mogelijkheid dat er opnames worden gemaakt op een openbare plek, kan ertoe
leiden dat mensen zich minder vrij voelen.

Vraag 4

Welke Nederlandse wet- en regelgeving is van toepassing wanneer gebruikers met een
camerabril herkenbare personen filmen, geluidsopnamen maken, deze gegevens via de
servers van een technologiebedrijf verwerken of de beelden publiceren?

Antwoord 4

Indien beelden niet voor louter persoonlijk of huishoudelijk gebruik zijn bedoeld,
kunnen er al naar gelang de situatie verschillende rechtsregels van toepassing zijn.
Allereerst geldt het recht op privacy en gegevensbescherming, zoals artikel 10 van
de Grondwet, artikelen 7 en 8 van het Handvest van de Grondrechten van de Europese
Unie (Handvest) en artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
(EVRM), waarin het recht op de bescherming van het privé en familieleven, de woning
en communicatie is vervat. Het gegevensbeschermingsrecht is in de Europese Unie (EU)
nader uitgewerkt in onder andere de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).
Verder worden productveiligheidseisen gesteld in nationaal en Europees consumentenrecht.

In een situatie waarin iemand schade ondervindt doordat hij of zij zonder toestemming
wordt gefilmd, kan sprake zijn van een onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Daarbij
kan het portretrecht een rol spelen. Artikel 21 van de Auteurswet bepaalt dat dat
publicatie van een portret (dat kan ook een video-opname zijn) dat zonder toestemming
is gemaakt ongeoorloofd kan zijn indien een «redelijk belang» van de geportretteerde
zich tegen die publicatie verzet. Tot slot zijn er bepalingen (art. 139a-b en f en
441b) in het wetboek van Strafrecht die het heimelijk en wederrechtelijk maken van
opnamen of afbeeldingen strafbaar stellen, al dan niet in niet-publiek toegankelijke
plaatsen.

Vraag 5

Wie is juridisch verantwoordelijk voor de verwerking van de persoonsgegevens van omstanders:
de drager van de bril, de aanbieder van de technologie of beide partijen? Is dit voor
gebruikers en omstanders voldoende duidelijk?

Antwoord 5

Voor gebruikers en omstanders is nu niet altijd duidelijk wie er wanneer verantwoordelijk
is voor het beeldmateriaal dat wordt gemaakt, en welke gegevens voor welk doel worden
verwerkt. De juridische verantwoordelijkheid hangt af van wie het doel en de essentiële
middelen van de verwerking van persoonsgegevens bepaalt. In de praktijk zijn dat vaak
zowel de drager als de aanbieder van de camerabril, voor verschillende delen van de
verwerking. Zo kan de gebruiker verantwoordelijk zijn voor het vastleggen van beeld-
en geluidsmateriaal waar mensen op te zien zijn en kan een andere partij (zoals de
aanbieder van de technologie) verantwoordelijk zijn voor het verdere gebruik van het
beeldmateriaal op het moment dat de gebruiker de beelden deelt. Dat kan uitmonden
in een afzonderlijke verwerkingsverantwoordelijkheid voor beide partijen óf een gezamenlijke
verantwoordelijkheid.

Vraag 6

Klopt het dat foto’s en video’s die met de Meta-AI-bril worden gemaakt via de systemen
of servers van Meta worden verwerkt? Welke beeld-, geluids- en metagegevens ontvangt
Meta daarbij en voor welke doeleinden mogen deze worden gebruikt?

Antwoord 6

Het klopt dat foto’s en video’s via de systemen van Meta kunnen worden verwerkt. Uit
openbare informatie van Meta volgt dat foto’s en video’s die worden gemaakt met de
Meta-AI-bril in beginsel op de bril zelf worden opgeslagen.3 Pas op het moment dat de gebruiker ervoor kiest om gegevens te delen, kunnen verdere
verwerkingen worden gedaan.

Informatie over welke verwerkingen plaatsvinden voor welke doeleinden, staat in het
(aanvullende) privacybeleid van Meta Platform Technologies.4 Voor zover Meta persoonsgegevens verwerkt, geldt dat Meta gehouden is aan de AVG.
Of Meta hieraan voldoet voor wat betreft de camerabril, is ter beoordeling van de
bevoegde toezichthouder.

Vraag 7

Kan worden uitgesloten dat beelden, geluidsopnamen of andere gegevens van omstanders
zonder hun uitdrukkelijke toestemming worden gebruikt voor het trainen, testen of
verbeteren van AI-systemen? Zo nee, welke bescherming hebben deze omstanders?

Antwoord 7

Nee, dat kan niet worden uitgesloten. Beelden, geluidsopnamen en andere gegevens van
omstanders die worden gemaakt met de camerabrillen kunnen persoonsgegevens zijn. Het
verwerken daarvan voor het trainen, testen en verbeteren van AI-systemen is alleen
toegestaan als daarvoor een rechtsgrond bestaat. De AVG biedt ruimte om ook zonder
toestemming van de betrokkene op basis van de verwerkingsgrondslag «gerechtvaardigd
belang» persoonsgegevens te verwerken (artikel 6, eerste lid onder f AVG). Als daarvoor
wordt gekozen, dan moet het belang van de verwerkingsverantwoordelijke worden afgewogen
tegen de belangen en/of fundamentele rechten en vrijheden van de betrokkene. De AVG
bevat bepalingen om de risico’s van de verwerking van persoonsgegevens van betrokkenen
(in dit geval de omstanders) te beperken. Zo moet de verwerkingsverantwoordelijke
voldoen aan bepaalde informatieverplichtingen richting de betrokkenen, waarborgen
treffen om de impact op de grondrechten van de betrokkenen te beperken en zich houden
aan de algemene beginselen zoals dataminimalisatie Het Europees Comité voor Gegevensbescherming
(European Data Protection Board, EDPB), waarin de Europese gegevensbeschermingstoezichthouders
samenwerken, heeft op 17 december 2024 een advies aangenomen over het gebruik van
persoonsgegevens bij het ontwikkelen en in gebruik nemen van AI-modellen. Het is aan
de toezichthouders om te beoordelen of de AVG wordt nageleefd.

Vraag 8

Bent u bekend met berichten dat medewerkers van een door Meta ingeschakelde onderneming
toegang zouden hebben gehad tot zeer intieme opnamen? Heeft de Autoriteit Persoonsgegevens
hierover contact gehad met Meta of met andere Europese privacytoezichthouders?

Antwoord 8

Ik ben bekend met deze berichten en als de berichtgeving juist is, baart mij dit zorgen.
De AP heeft laten weten in contact te staan met andere Europese privacytoezichthouders
en intensief met hen samen te werken aan dossiers met betrekking tot camerabrillen.

Omdat de EU-vestiging van Meta in Ierland zit, is de Ierse toezichthouder de primaire
toezichthouder. De Ierse toezichthouder heeft zich voor het eerst in 2021 uitgelaten
over het toezicht op de camerabrillen.5

Vraag 9

Bent u bekend met de opvatting van de Hamburgse privacytoezichthouder dat slimme brillen
mogelijk kunnen worden aangemerkt als in alledaagse voorwerpen verborgen opnameapparatuur
en daarom onder Duits recht verboden zouden kunnen zijn? Hoe beoordeelt u deze ontwikkeling
en bent u bereid te onderzoeken welke betekenis deze juridische benadering kan hebben
voor de Nederlandse en Europese regelgeving rond camerabrillen?6

Antwoord 9

Ja, ik ben hiermee bekend.7 Het verbod dat in Duitsland geldt, verbiedt kort gezegd het aanbod en bezit van telecommunicatie-apparatuur
die de vorm heeft van een alledaags gebruiksobject en die geschikt is om ongemerkt
gesprekken op te nemen of beelden op te nemen. Of camerabrillen onder dit verbod vallen,
is blijkens de berichtgeving hierover in Duitsland nog geen uitgemaakte zaak. In Nederland
kennen wij niet een zodanig verbod. In antwoorden 14–15 ga ik nader in op de afwegingen
voor en tegen een verbodsbepaling. Daarnaast komt de European Data Protection Board
(EDPB), waarin de gezamenlijke Europese privacytoezichthouders vertegenwoordigd zijn,
later dit jaar met een rapport over de slimme brillen.8 De bevindingen en eventuele aanbevelingen van de EDPB in het rapport wacht het kabinet
met belangstelling af. Zie ook het antwoord op vraag 14.

Vraag 10

Hoeveel meldingen, klachten of signalen hebben de politie, het Openbaar Ministerie
en de Autoriteit Persoonsgegevens ontvangen over mensen die met camerabrillen zonder
hun medeweten zijn gefilmd of van wie dergelijke beelden zijn gepubliceerd?

Antwoord 10

De AP heeft tot op heden zes signalen en één klacht binnengekregen over camerabrillen.
Het Openbaar Ministerie beschikt niet over cijfers met betrekking tot aangiften.

Vraag 11

Acht u het huidige kleine indicatielampje op camerabrillen voldoende duidelijk om
omstanders te informeren dat zij worden opgenomen, mede gezien het feit dat dit lampje
moeilijk zichtbaar kan zijn?

Antwoord 11

Op dit moment is het is voor veel mensen niet vanzelfsprekend dat een lampje op een
bril betekent dat er gefilmd wordt. Daarbij is het mogelijk om het lampje te missen
in drukke of fel verlichte omgevingen. Ook spelen visuele beperkingen, kleurwaarneming
(bijv. kleurenblindheid) en kijkhoek mee.

Vraag 12

Bent u bekend met de online aangeboden stickers, aanpassingen en instructies waarmee
het opname-indicatielampje kan worden afgedekt of omzeild zonder dat de camera wordt
uitgeschakeld? Bent u bereid te onderzoeken of de verkoop van dergelijke hulpmiddelen
kan worden verboden?

Antwoord 12

Ja, ik ben ermee bekend dat er online stickers, aanpassingen en instructies circuleren
om het opname indicatielampje op camerabrillen af te dekken of te omzeilen. Het is
onwenselijk dat er middelen, instructies en zelfs diensten worden aangeboden die het
doelbewust onmogelijk maken voor omstanders om te zien dat er wordt opgenomen.

Tegelijkertijd is een verkoopverbod op dergelijke hulpmiddelen juridisch kwetsbaar,
eenvoudig te omzeilen, moeilijk handhaafbaar en onevenredig ingrijpend en kostbaar
ten opzichte van het beperkte effect. De meeste materialen en accessoires hebben een
legaal karakter. Het afbakenen van wat wel en niet mag is zeer lastig. Meta zelf geeft
aan dat de camera automatisch wordt uitgeschakeld zodra de bril detecteert dat het
led-lampje voor opname is bedekt, fysiek is gemanipuleerd of is vernietigd.9

Vraag 13

Bent u bereid in Europees verband te pleiten voor bindende ontwerpeisen voor camerabrillen,
waaronder een duidelijk en niet te omzeilen visueel en hoorbaar signaal tijdens het
maken van foto-, video- of geluidsopnamen?

Antwoord 13

Nee, op dit moment niet. Ik acht het wenselijk om de bevindingen van het onderzoek
van de EDPB af te wachten.

Vraag 14 en 15

Bent u bereid te onderzoeken of het mogelijk is om het dragen van deze brillen (deels)
te verbieden in publieke ruimtes?

Bent u bereid te onderzoeken of het juridisch mogelijk is om te verplichten dat de
drager van een camerabril deze afzet of de opnamefunctie uitschakelt wanneer iemand
in de directe omgeving aangeeft niet gefilmd of opgenomen te willen worden?

Antwoord 14 en 15

Een (gedeeltelijk) verbod op het dragen camerabrillen in publieke ruimtes is een ingrijpende
maatregel. Dat kan alleen als er geen minder zwaarwegende alternatieven mogelijk zijn.
Het gebruik van de camerabrillen is niet intrinsiek onwenselijk. Wat vooral belangrijk
is, is dat wordt opgekomen tegen ongewenst gebruik van de brillen. Daarvoor zijn al
mogelijkheden binnen het huidige wettelijke kader, waaronder het gegevensbeschermingsrecht.

Ik acht het voor nu verstandig om de bevindingen van de EDPB af te wachten, alvorens
zelf een onderzoek te starten. De bevindingen van de EDPB kunnen ook relevant zijn
voor de of het juridisch mogelijk is om te verplichten dat de drager van een camerabril
deze afzet of de opnamefunctie uitschakelt.

Vraag 16

Welke beperkingen gelden voor het gebruik van gezichtsherkenning in combinatie met
camerabrillen? Bent u bereid zich in Europees verband uit te spreken tegen realtime
gezichtsherkenning van willekeurige omstanders door particuliere gebruikers?

Antwoord 16

Het gebruik van gezichtsherkenning in combinatie met camerabrillen is aan strikte
beperkingen onderhevig. Zonder een specifieke wettelijke grondslag en naleving van
de waarborgen uit de AVG en de AI verordening is identificatie van willekeurige omstanders
in de openbare ruimte door particuliere gebruikers niet toegestaan. Gelet op het reeds
geldende EU en nationale kader acht het kabinet aanvullend oproepen tot actie in Europees
verband niet nodig; de inzet blijft gericht op strikte toepassing en effectieve handhaving
van de bestaande regels.

Vraag 17

Hebben organisatoren van evenementen, horecagelegenheden, scholen, zorginstellingen,
zwembaden en andere organisaties voldoende juridische mogelijkheden om camerabrillen
te weren? Bent u bereid hiervoor duidelijke landelijke richtlijnen op te stellen?

Antwoord 17

Ja. Organisatoren en beheerders hebben in de regel voldoende juridische mogelijkheden
om camerabrillen te weren of het gebruik daarvan te beperken via huisregels, contractvoorwaarden
en toegangsbeleid.

Bij vergunningsplichtige evenementen kan de gemeente aanvullende voorwaarden stellen.
Exploitanten van private of semi publieke locaties (horeca, winkels, musea, zwembaden,
sportscholen, evenemententerreinen) mogen een verbod of beperking op camerabrillen
als huisregel of in algemene voorwaarden opnemen, mits zij kenbaar, niet discriminatoir
en proportioneel zijn. Bij niet naleving kan de toegang worden geweigerd of beëindigd;
bij weigering te vertrekken kan uiteindelijk strafrechtelijk worden opgetreden wegens
lokaalvredebreuk (art. 138 Sr).

Scholen en zorginstellingen hebben een bijzondere zorg en veiligheidsverantwoordelijkheid
richting leerlingen, patiënten en bezoekers. Vanuit die plicht is een vergaand verbod
in onderwijs en zorgomgevingen (en zeker in kleed-, behandel- en rustruimten) goed
te rechtvaardigen. In niet publieke ruimten zoals kleedkamers en toiletten is heimelijk
filmen strafbaar.

Gelet op het bestaande wettelijk kader, dat voldoende duidelijke mogelijkheden biedt,
acht ik een nieuwe landelijke richtlijn niet noodzakelijk.

Vraag 18

Bent u bereid de Autoriteit Persoonsgegevens te vragen onderzoek te doen naar het
gebruik van camerabrillen in Nederland, de gegevensstromen naar technologiebedrijven
en mogelijke juridische lacunes, en de Kamer hierover vóór het einde van het jaar
te informeren?

Antwoord 18

De AP heeft aangegeven bezorgd te zijn en de maatschappelijke ophef over de camerabril
te begrijpen. Samen met andere Europese privacy-toezichthouders wordt daarom gekeken
naar de impact van camerabrillen op privacy van mensen. Naar verwachting komt daar
dit najaar meer duidelijkheid over. De AP heeft daarnaast momenteel een aantal klachten
over camerabrillen in behandeling. Zoals vermeld in antwoord 9 verwacht de EDPB, waarin
ook de AP vertegenwoordigd is, daarnaast dit najaar nog bevindingen te publiceren
over camerabrillen. We zullen de zorgen rondom de camerabrillen met de AP in ons reguliere
contact met de AP aankaarten. Het is aan de AP, als onafhankelijke toezichthouder,
of zij hier nader onderzoek zal doen.