Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van Leijen, Klos en Zwinkels over het verzilveren van bidirectioneel laden voor het stroomnet en voor huishoudens

Antwoord van Staatssecretaris Bertram (Infrastructuur en Waterstaat) en van Staatssecretaris
Eerenberg (Financiën) (ontvangen 23 september 2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2025–2026, nr. 2805.

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het achtergrondartikel over de salderingsregeling en bidirectioneel
laden in EW Magazine van juni 2026, waarin netbeheerders, energieleveranciers en autofabrikanten
stellen dat elektrische auto's die stroom terugleveren zowel de netcongestie kunnen
verlichten als huishoudens geld kunnen opleveren?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Onderschrijft u de inschatting van netbeheerder Stedin in dit artikel dat in Utrecht
ongeveer 50.000 van zulke auto's de lokale netcongestie kunnen oplossen en dat dit
«een belangrijke korte route» is naar meer ruimte op het net?

Antwoord 2

Het kabinet onderschrijft dat bidirectionele auto’s een bijdrage kunnen leveren aan
de vermindering van netcongestie. Bidirectioneel laden is één van de routes om congestie
te verminderen in Utrecht en de rest van Nederland. Daarom heeft de Staatssecretaris
van IenW een Nationale Routekaart Bidirectioneel Laden opgesteld waarin de belangrijkste
uitdagingen en oplossingen voor de opschaling van deze technologie worden beschreven.2

Vraag 3

Deelt u het beeld dat bidirectioneel laden tegelijk de energierekening van huishoudens
verlaagt – volgens het artikel met zo'n € 600 tot € 1.000 per jaar – en volgens uw
eigen routekaart met € 900 tot € 1.050?

Antwoord 3

Ja, de in de Routekaart genoemde 900 tot 1.050 euro per jaar betreffen de maximale
besparingsmogelijkheden, zoals berekend in de studie van Revnext, die gelijktijdig
met de Routekaart aan uw Kamer is gezonden.3 De feitelijke besparingsmogelijkheden zijn afhankelijk van de omstandigheden van
de betreffende situatie, zoals batterijcapaciteit en het aantal thuiswerkdagen, en
van beleidsmatige factoren, zoals belastingen en nettarieven. Hierop is nader ingegaan
in de alternatieve scenario’s die Revnext in de genoemde studie heeft doorgerekend.
Volgens EW Magazine zijn de genoemde besparingen van 600 tot 1.000 euro per jaar gebaseerd
op berekeningen van We Drive Solar. Over de onderliggende aannames en rekenmethodiek
is voor zover ons bekend geen openbare informatie beschikbaar.

Vraag 4

Erkent u dat dit verdienvermogen voor gewone huishoudens op dit moment níet te verzilveren
is, doordat over dezelfde stroom twee keer energiebelasting wordt betaald wanneer
die eerst wordt opgeslagen en later teruggeleverd – knelpunten die u in uw eigen routekaart
benoemt na een toezegging aan lid Zwinkels (CDA)?

Antwoord 4

Zoals nader uitgewerkt in de Routekaart zijn er op dit moment verschillende barrières
die voorkomen dat een gemiddeld huishouden kan profiteren van bidirectioneel laden.
Deze liggen vooral op het vlak van techniek en regelgeving: de interoperabiliteit
tussen voertuig, laadpunt en elektriciteitsnet is voor een gemiddeld huishouden –
en voor de meeste bedrijven – nog niet vanzelfsprekend. En ook als de interoperabiliteit
van alle relevante schakels is geborgd, is bidirectioneel laden niet direct voor iedereen
toegankelijk, omdat daarvoor eerst investeringen in geschikte voertuigen en laadinfrastructuur
nodig zijn.

Eerdergenoemd onderzoek van Revnext laat zien dat de dubbele energiebelasting een
dempend effect heeft op het verdienvermogen bij bidirectioneel laden. Het kabinet
onderzoekt de mogelijkheid om dubbele energiebelasting te voorkomen bij bidirectioneel
laden. Dubbele energiebelasting kan ook de vraag naar thuisbatterijen afremmen. Het
kabinet onderzoekt de mogelijkheid om dubbele energiebelasting te voorkomen bij zowel
bidirectioneel laden als bij thuisbatterijen.

Overigens zal de beoogde invoering van tijdsafhankelijke nettarieven de verdienmogelijkheden
voor bidirectioneel laden en thuisbatterijen juist verbeteren. In het onderzoek van
Revnext is vooralsnog geen rekening gehouden met aanvullende verdienmogelijkheden
die nu in ontwikkeling zijn: dit betreft het leveren van congestiediensten aan netbeheerders.
Een voorbeeld hiervan is de op 1 juli in de regio Flevoland-Gelderland-Utrecht door
netbeheerders gepubliceerde flexibiliteitsuitvraag voor het laagspanningsnet. Hiermee
wordt mogelijk gemaakt dat huishoudens tegen een vergoeding flexibel vermogen aanbieden
via een derde partij aan de netbeheerder. Het flexibel vermogen wordt ingezet om netcongestie
tegen te gaan. Deze derde partijen bundelen het flexibel vermogen van gecontracteerde
huishoudens via de apparaten die zij daarvoor aanbieden. De uitvraag is zo opgesteld
dat bidirectionele auto’s hieraan mee kunnen doen. Op deze manier wordt het verdienvermogen
opengesteld voor bidirectionele auto’s wanneer deze worden ingezet om netcongestie
tegen te gaan.

Verder onderzoek is nodig om een beter beeld te krijgen van hoe de business case zich
naar verwachting in de tijd zal ontwikkelen en welke factoren daarbij het meest bepalend
zijn, waaronder elektriciteitsprijzen, de energiebelasting, tijdsafhankelijke nettarieven
en vergoedingen voor congestiediensten voor netbeheerders. Dit is onderwerp van een
bredere verkenning die de Ministeries van Financiën, Infrastructuur en Waterstaat
(IenW) en Economische Zaken en Klimaat (EZK) zijn gestart naar de technische mogelijkheden
en de verschillende effecten van het wegnemen van dubbele energiebelasting. Het kabinet
doet in dit kader ook nader onderzoek naar de marktontwikkeling van bidirectioneel
laden, risico’s en kansen van bidirectioneel laden met betrekking tot netcongestie
en geavanceerde meettechnieken die het eventueel wegnemen van de dubbele energiebelasting
technisch mogelijk kunnen maken. Voor eind van dit jaar wordt uw Kamer geïnformeerd
over de voortgang van dit onderzoek. Op basis van dit onderzoek zal worden bekeken
of er inmiddels technische mogelijkheden zijn om dubbele energiebelasting weg te nemen,
en als die er zijn, of de baten van het wegnemen van dubbele energiebelasting opwegen
tegen de lasten voor verschillende partijen als gevolg van de toename in complexiteit
die met de oplossing gepaard gaat.

In de vraag wordt gesteld dat twee keer energiebelasting wordt betaald als elektriciteit
eerst wordt opgeslagen en later teruggeleverd. Volledigheidshalve wordt daarover het
volgende opgemerkt. Tot de beëindiging van de salderingsregeling is geen sprake van
dubbele energiebelasting. Dubbele energiebelasting treedt na het afschaffen van de
salderingsregeling op bij thuisbatterijen of bidirectioneel laden wanneer elektriciteit
wordt afgenomen van het net (belast), wordt opgeslagen in een thuisbatterij of voertuig,
daarna wordt teruggeleverd aan het net (onbelast) en later weer wordt afgenomen van
het net (opnieuw belast). Het is echter niet zo dat er standaard sprake is van dubbele
energiebelasting bij batterijen. Dubbele energiebelasting treedt niet op bij een verbruiker
die zelf elektriciteit opwekt, die opslaat in een batterij en vervolgens zelf verbruikt;
de verbruiker betaalt dan in het geheel geen energiebelasting over deze elektriciteit.
Er is ook geen sprake van dubbele energiebelasting als een verbruiker elektriciteit
afneemt van het net, die opslaat in een batterij en vervolgens verbruikt; de verbruiker
betaalt dan eenmalig energiebelasting, bij afname van het net. Tot slot wordt ook
geen dubbele energiebelasting betaald in de volgende situatie. Een partij wekt zelf
elektriciteit op en slaat die op in een thuisbatterij. Vervolgens levert die partij
deze elektriciteit vanuit de batterij aan het net. Tot en met dat moment is er nog
geen moment geweest waarop energiebelasting moet worden betaald. Er moet pas energiebelasting
worden betaald op het moment dat een energieleverancier die elektriciteit via het
net levert aan een andere partij elders in de keten. Die elektriciteit is dan eenmalig
belast, bij die levering aan een andere partij ergens anders in de keten.

Over oplossingsrichtingen voor dubbele energiebelasting zijn de Ministeries van Financiën,
EZK en IenW in gesprek met de sector, waaronder voertuigproducenten, vlootexploitanten,
energieleveranciers en netbeheerders. In die gesprekken gaat het onder meer om mogelijke
oplossingen die technisch haalbaar zijn, fraude voorkomen en administratieve- en uitvoeringslasten
beheersbaar houden voor alle betrokken partijen. Uw Kamer wordt voor het einde van
2026 geïnformeerd over de uitkomsten van het onderzoek van dubbele energiebelasting
bij thuisbatterijen en over de voortgang van het onderzoek naar bidirectioneel laden.

Vraag 5

Hoe weegt u de waarschuwing van Stedin dat de energiebelasting vanaf 2027 «die businesscase
helemaal nekt», mede in het licht van het wegvallen van de salderingsregeling per
1 januari 2027 – het moment waarop huishoudens juist op zoek gaan naar een manier
om hun eigen zonnestroom te benutten?

Antwoord 5

Het kabinet is zich bewust van het effect van de dubbele energiebelasting op de businesscase
voor baterijen en zoekt naar oplossingen om dubbele energiebelasting te voorkomen.
In de gesprekken met de sector over thuisbatterijen en bidirectioneel laden wordt
ook stilgestaan bij de omvang van de dubbele energiebelasting in verschillende situaties
waarin batterijen worden gebruikt. Het kabinet heeft geen inzage in de doorrekeningen
van Stedin. Het genoemde onderzoek van Revnext naar bidirectioneel laden geeft al
wel een beeld van een aantal elementen die van invloed zijn op de businesscase van
bidirectioneel laden. Zoals reeds benoemd in het antwoord op vraag 4 laat Revnext
zien dat de verdiensten worden gedempt door de dubbele energiebelasting vanaf het
moment dat de salderingsregeling komt te vervallen. Het onderzoek van Revnext laat
ook zien dat huishoudens met bidirectioneel laden ook energiekosten kunnen besparen
wanneer de salderingsregeling stopt. Dit komt doordat het voertuig elektriciteit aan
de woning kan leveren, waardoor de afname van netstroom op dure momenten wordt vermeden.
Volgens Revnext kan dit bijvoorbeeld voor een huishouden met zonnepanelen een extra
besparing van ongeveer 61 euro per jaar opleveren, uitgaande van een middelgrote elektrische
auto (C-segment) die 15.000 kilometer per jaar rijdt en waarvan de eigenaar twee dagen
per week thuiswerkt. Deze kostenbesparing komt bovenop de besparingsmogelijkheden
die het huishouden kan realiseren met enkel slim laden.4

Daarnaast bieden de beoogde tijdsafhankelijke nettarieven extra verdienmogelijkheden
voor bidirectioneel laden. Ook als de dubbele energiebelasting in stand blijft, kunnen
huishoudens in eerder omschreven situaties hierdoor extra besparingsmogelijkheden
realiseren.

De businesscase wordt verder onderzocht in de in antwoord 4 genoemde bredere verkenning.
Stedin is een van de partijen die om hun bijdrage is gevraagd in de hierbij horende
vervolgonderzoeken.

Vraag 6

Welke gevolgen heeft het volgens u voor het huidige marktmomentum – waarbij de Renault
5 en 4 al terugleveren, meerdere merken volgen en in Utrecht dit jaar al meer dan
duizend auto's stroom moeten kunnen terugleveren – en voor de investeringszekerheid
bij fabrikanten én huishoudens, wanneer de dubbele energiebelasting in stand blijft?

Antwoord 6

Zoals benoemd in antwoord 4 doet het kabinet aanvullend onderzoek om een beter beeld
te krijgen van hoe de business case zich naar verwachting in de tijd zal ontwikkelen.
Dit als onderdeel van een bredere verkenning naar de technische mogelijkheden en de
verschillende effecten van het wegnemen van dubbele energiebelasting. De verdere marktontwikkeling
van bidirectioneel laden is onderdeel van dit onderzoek.

Het kabinet houdt in dit proces ook nauw contact met relevante marktpartijen. Zo hebben
de Staatssecretarissen van KGG en IenW in juni jl. een gesprek gevoerd met Stedin,
de gemeente Utrecht en We Drive Solar over de mogelijkheden die bidirectioneel laden
biedt voor mitigatie van netcongestie in Utrecht en de invloed van de energiebelasting
op de business case. De ministeries zullen de inzichten van marktpartijen betrekken
bij het onderzoek.

Vraag 7

Op welke wijze is in de rijksbegroting rekening gehouden met de belastinginkomsten
uit de dubbele energiebelasting bij bidirectioneel laden, en welke budgettaire gevolgen
verbindt u aan het wegnemen van deze dubbele heffing? Hoe weegt u die gevolgen tegen
de maatschappelijke baten die in uw eigen routekaart worden geschetst?

Antwoord 7

In de belastingramingen wordt rekening gehouden met beleidswijzigingen zoals het afschaffen
van de salderingsregeling. Op het moment dat realisaties beschikbaar komen, worden
die verwerkt in de ramingen, waardoor op die manier de dubbele energiebelasting in
de ramingen terechtkomt als het daadwerkelijke effect zou afwijken van de oorspronkelijke
raming. Als het wegnemen van de dubbele energiebelasting door middel van een wetswijziging
vormgegeven wordt, dan zal dit in principe leiden tot een budgettaire derving. Op
dit moment zijn er onvoldoende gegevens beschikbaar om een inschatting te geven van
de budgettaire gevolgen van het wegnemen van dubbele energiebelasting.

Op basis van de inzichten uit de verkenning die is genoemd in het antwoord op vraag
4 beoordelen de ministeries of de baten van het wegnemen van dubbele energiebelasting
zouden opwegen tegen de lasten voor huishoudens, bedrijven en energieleveranciers
en een eventuele toename van de uitvoeringscomplexiteit. De budgettaire gevolgen worden
hierin meegewogen. Het kabinet zal de Kamer voor het eind van dit jaar informeren
over de voortgang en nieuwe inzichten uit de verkenning.

Vraag 8

Welke mogelijkheden ziet u om de «regulatory sandbox» voor bidirectioneel laden nu
al te benutten voor een tijdelijke maatregel waarmee de dubbele energiebelasting voor
bidirectioneel laden wordt weggenomen, zodat huishoudens en marktpartijen kunnen profiteren
van het momentum dat er nu is?

Antwoord 8

De Europese Commissie heeft op 17 juli jl. een guidance document gepubliceerd met
betrekking tot de mogelijkheden voor overheden om gebruik te maken van regulatory sandboxes en living labs voor bidirectioneel laden.5 De gedachte achter deze sandboxes is dat nationale overheden tijdelijk van bestaande regelgeving kunnen afwijken om
experimenteerruimte te bieden aan innovaties.

Het kabinet wil in brede zin verkennen of dergelijke sandboxes en living labs kunnen worden ingezet om barrières voor bidirectioneel laden weg te nemen. Daarbij
is een belangrijk aandachtspunt dat rechtszekerheid en gelijkheid voor de wet te allen
tijde zijn geborgd en dat de invulling plaatsvindt in overeenstemming met de Europese
staatssteunregels. Tijdelijke of selectieve uitzonderingen in de fiscaliteit zullen
al snel op gespannen voet staan met deze beginselen.

Vraag 9

Welke concrete stappen zet u, zodat de voordelen van bidirectioneel laden niet alleen
terechtkomen bij mensen met een eigen oprit en laadpaal, maar ook bij bewoners van
appartementen en mensen die op straat parkeren?

Antwoord 9

Het kabinet vindt het van belang dat iedereen die vanaf 2035 een nieuwe auto koopt
bidirectioneel kan laden – thuis, op het werk en op straat. Als opvolging op de Routekaart
start de Staatssecretaris van IenW daarom een opschalingsprogramma bidirectioneel
laden. De beoogde startdatum hiervan is Q1 2027. In dit programma zal worden gewerkt
aan acties die als doel hebben om de voordelen van bidirectioneel laden ook terecht
te laten komen bij bewoners van appartementen en mensen die op straat parkeren. Voorbeelden
hiervan zijn de samenwerking met gemeenten en regio’s uit de Nationale Agenda Laadinfrastructuur
om bidirectioneel laden bij publieke laadpunten uit te rollen. Omdat dit een complexere
toepassing is, wordt gewerkt aan het ontwerp van praktijksjablonen met een duidelijke
rolverdeling, modelcontracten en verdeelsleutels. Daarnaast wordt onderzocht hoe bidirectioneel
laden binnen Verenigingen van Eigenaren kan worden gefaciliteerd, en wordt de kansrijkheid
verkend van experimenteerruimtes voor bidirectioneel laden bij parkeergarages en (semi-)publieke
laadpleinen.