Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Moinat over kinderen die noodgedwongen op een niet-passende plek verblijven vanwege tekorten in de jeugdzorg
Vragen van het lid Moinat (Groep Markuszower) aan de Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport over kinderen die noodgedwongen op een niet-passende plek verblijven vanwege tekorten in de jeugdzorg (ingezonden 5 augustus 2026).
Antwoord van Minister Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) (ontvangen 18 september
2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2752.
Vraag 1
Bent u bekend met de berichtgeving dat in België een recordaantal kinderen noodgedwongen
in een ziekenhuis verblijft omdat geen passende plek in de jeugdhulp beschikbaar is?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herkent u het dat ook in Nederland kinderen langer dan noodzakelijk in een ziekenhuis,
crisisopvang, gesloten jeugdhulp, jeugd-ggz of een andere tijdelijke voorziening verblijven,
omdat een passende vervolgplek ontbreekt? Zo ja, hoe vaak komt dit voor?
Antwoord 2
Ook in Nederland is het soms zoeken naar een passende plek voor jeugdigen. Dit kan
verschillende oorzaken hebben, zoals wachtlijsten voor bepaalde vormen van zorg, schaarste
aan personeel en een zorgvraag die als complex wordt gezien en waarvoor de inzet en
expertise van meerdere professionals en/of instellingen nodig is. Ook kan een plek
eerst passend zijn, maar op een later moment andere zorg of ondersteuning nodig zijn.
Zo kan ziekenhuiszorg bijvoorbeeld passend zijn voor een jongere met een eetstoornis
en ernstige somatische klachten, terwijl daarna psychische zorg of ondersteuning nodig
is.
Landelijk beschikken we niet over cijfers waaruit blijkt of het verblijf van een jeugdige
in een voorziening passend is, en of een verblijf langer duurt dan gewenst als gevolg
van het ontbreken van een passende vervolgplek. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor
het organiseren van jeugdhulp. De registratie van jeugdhulpgebruik vindt daarom plaats
op gemeentelijk en regionaal niveau. Ik kan dan ook niet aangeven hoe vaak dit voorkomt.
De regionale expertteams (RET’s), die adviseren bij complexe jeugdhulpvragen, houden
een monitor bij met algemene informatie over de zorgvragen die aan hen worden voorgelegd.
Uit deze monitor blijkt dat vragen over de instroom of doorstroom van jeugdigen in
verblijf in ongeveer 40% van de gevallen een reden zijn om advies te vragen aan een
RET. Uit deze gegevens kan echter niet worden afgeleid of het daarbij gaat om jeugdigen
die op een niet-passende plek verblijven.
Vraag 3 en 4
Wordt landelijk geregistreerd hoeveel kinderen noodgedwongen op een niet-passende
plek verblijven doordat passende jeugdhulp ontbreekt? Zo nee, waarom niet?
Indien deze gegevens beschikbaar zijn, kunt u per type voorziening aangeven hoeveel
kinderen hiervan de afgelopen vijf jaar de dupe zijn geweest, de gemiddelde duur van
het verblijf en de belangrijkste oorzaken?
Antwoord 3 en 4
Er wordt niet landelijk geregistreerd hoeveel kinderen noodgedwongen op een niet-passende
plek verblijven omdat passende jeugdhulp ontbreekt. Gemeenten zijn verantwoordelijk
voor het organiseren van jeugdhulp. Registratie van jeugdhulpgebruik vindt daarom
plaats op gemeentelijk en regionaal niveau. Er is daarmee geen landelijk beeld beschikbaar
van het aantal kinderen dat verblijft op een voor hen niet-passende plek.
Vraag 5
Welke knelpunten zijn volgens u de belangrijkste oorzaak van deze problematiek, zoals
een tekort aan specialistische jeugdhulp, pleeggezinnen, gezinshuizen, jeugd-ggz of
personeel?
Antwoord 5
De problematiek kent niet één oorzaak. Zowel de hulpvragen van sommige jeugdigen als
het jeugdzorglandschap zijn complex. Jeugdigen kunnen om verschillende redenen soms
langer dan noodzakelijk op een niet-passende plek verblijven. Het gaat daarbij veelal
om een combinatie van factoren en knelpunten, die bovendien lokaal en regionaal kunnen
verschillen.
Zo kan het gaan om onvoldoende samenwerking tussen gemeenten, jeugdhulpaanbieders,
verwijzers en onderwijsinstellingen om passende zorg te bieden. Daarbij kan sprake
zijn van ontoereikende probleemanalyses als basis voor ondersteuning die aansluit
bij de zorgvraag. Daarnaast kunnen lange wachttijden voor jeugdigen met complexe hulpvragen
ertoe leiden dat hun problemen verergeren en de benodigde jeugdhulp intensiever en
langduriger wordt. Ook is er niet altijd voldoende inzicht in data waardoor onvoldoende
duidelijk is wat er nodig is in een gemeente of regio.
Verder zien we dat het niet altijd lukt om tijdig een passende vervolgplek te organiseren,
bijvoorbeeld passende woonruimte, een Wlz-plek of een beschermd-wonenplek te organiseren.
Ook na een crisis of gesloten plaatsing is niet altijd een passende vervolgplek beschikbaar.
In die gevallen moet worden teruggevallen op tijdelijke oplossingen, die niet altijd
passend zijn.
De hiervoor beschreven knelpunten staan niet op zichzelf. Er zijn steeds meer signalen
van een tekort aan passende (vervolg)hulp, met name voor jeugdigen met complexe problematiek.
In mijn brief van 15 april jl.2 heb ik bij uw Kamer al aangegeven dat door het gebrek aan deze passende hulp (in
de eigen regio) verwijzers zich te vaak genoodzaakt zien om een oplossing te zoeken
buiten bestaande contracten. Dit gaat onder andere om één-op-één plaatsingen (bijvoorbeeld
op vakantieparken) en/of plaatsingen op een plek ver van huis. Deze oplossingen sluiten
vaak onvoldoende aan bij wat jeugdigen nodig hebben en bieden niet altijd onderwijs
en/of dagbesteding. Daarnaast kunnen deze plaatsingen zeer kostbaar zijn. Dit vind
ik onwenselijk. Op dit moment ben ik met gemeenten en aanbieders van gespecialiseerde
jeugdhulp in gesprek over afspraken om één-op-één plaatsingen terug te dringen en
gezamenlijk een toereikend aanbod van passende jeugdhulp te realiseren voor jeugdigen
met complexe problemen. Ik zal uw Kamer nog voor het Commissiedebat van 30 september
a.s. informeren over de uitkomsten van deze gesprekken.
Vraag 6
Deelt u de mening dat geen enkel kind langer dan noodzakelijk op een niet-passende
plek mag verblijven omdat de juiste hulp ontbreekt? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Ja, jeugdigen moeten tijdig passende hulp ontvangen.
Vraag 7
Welke concrete maatregelen neemt u om ervoor te zorgen dat kinderen tijdig kunnen
doorstromen naar een passende plek en niet tussen verschillende voorzieningen blijven
vastlopen?
Antwoord 7
Gemeenten zijn bezig met de implementatie van de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg.
Deze wet moet door regionalisering en eenduidige kaders voor regionale inkoop bijdragen
aan structurele verbetering van de sturing van gemeenten op een dekkend regionaal
zorglandschap. Dit draagt bij aan tijdige en passende hulp voor jeugdigen met complexe
problemen. Daarnaast heeft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) met deze wet wettelijke
taken gekregen binnen het jeugddomein, waaronder het uitvoeren van stelselonderzoek
naar beschikbaarheid van jeugdzorg en vroegsignalering van risico’s voor beschikbaarheid
van specialistische jeugdzorg. Dit draagt bij aan meer inzicht in beschikbaarheid
van jeugdhulp en eventuele risico’s daarop.
Indien ouders, jeugdigen, gemeenten of zorgverleners vastlopen in de zorg, kunnen
zij terecht bij het RET voor consultatie en advies. Het RET heeft als doel om voor
iedere jeugdige passende hulp te organiseren, ongeacht de complexiteit van de zorgvraag.
Bij vastgelopen zorgvragen kan het RET betrokken partijen activeren om tot een doorbraak
of gezamenlijk plan te komen. Daarnaast is het een taak van het RET om, op basis van
de zorgvragen die bij hen voorgelegd worden, te signaleren en adviseren. Bijvoorbeeld
richting gemeenten binnen de jeugdregio. Op deze manier kunnen gemeenten sturen op
verbeteringen binnen het regionale zorglandschap.
Ook is het van belang dat kinderen die 18 jaar worden tijdig en beter voorbereid worden
op hun overgang naar volwassenheid, bijvoorbeeld wanneer zij uitstromen uit residentiële
zorgvoorzieningen. In de Hervormingsagenda Jeugd en het convenant Stevige lokale teams
hebben gemeenten en jeugdhulpaanbieders zich gecommitteerd om tijdig met jeugdigen
een toekomstplan te maken, met aandacht voor «de Big5»: wonen, werk en inkomen, school,
zorg en sociaal netwerk. Ter ondersteuning van gemeenten is in januari de Aanpakbeschrijving
16–27 ter voorkoming van dakloosheid bij jeugdigen ie uitstromen uit jeugdzorg met
verblijf beschikbaar gekomen3.
Tot slot ben ik, zoals ik bij vraag 5 aangeef, op dit moment in gesprek met gemeenten
en aanbieders van gespecialiseerde jeugdhulp over het maken van afspraken om één-op-één
plaatsingen terug te dringen, en gezamenlijk een toereikend aanbod van passende jeugdhulp
te realiseren voor jeugdigen met complexe problemen.
Vraag 8
Bent u bereid een landelijke monitor in te voeren waarin inzichtelijk wordt gemaakt
hoeveel kinderen noodgedwongen op een niet-passende plek verblijven, wat de duur daarvan
is en waardoor dit wordt veroorzaakt? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Zoals aangegeven in vraag 2 houden RETs een monitor bij met algemene informatie over
de vastgelopen zorgvragen die aan hen worden voorgelegd. Eén van de taken van het
RET is om, op basis van deze vragen, te signaleren en adviseren. Bijvoorbeeld richting
gemeenten binnen de jeugdregio. Op deze manier draagt deze informatie bij aan verbetering
van sturing van gemeenten op een dekkend zorglandschap.
Zoals aangegeven onder vraag 5 ben ik op dit moment met gemeenten en aanbieders van
gespecialiseerde jeugdhulp in gesprek over afspraken om één-op-één plaatsingen terug
te dringen en gezamenlijk een toereikend aanbod van passende jeugdhulp te realiseren
voor jeugdigen met complexe problemen. Hieronder vallen ook afspraken over landelijke
monitoring.
Ondertekenaars
W.R.C. Sterk, minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport