Verslag van een werkbezoek : Verslag van een werkbezoek aan Egypte door een delegatie van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken van 17 tot en met 20 juni 2026

Nr. 1
VERSLAG VAN EEN WERKBEZOEK AAN EGYPTE DOOR EEN DELEGATIE VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR
BUITENLANDSE ZAKEN VAN 17 TOT EN MET 20 JUNI 2026

Vastgesteld 1 september 2026

Van 17 tot en met 20 juni 2026 bracht een delegatie van de vaste commissie voor Buitenlandse
Zaken een bezoek aan Egypte. Het bezoek stond in het teken van de brede bilaterale
relatie tussen Nederland en Egypte, waarbij specifiek aandacht werd besteed aan de
impact die de verschillende regionale conflicten op het land hebben. Zo kwam de opvang
van vluchtelingen uit Soedan en uit Gaza uitgebreid aan bod. De delegatie bracht onder
andere een bezoek aan El Arish en de grensovergang bij Rafah. De delegatie bestond
uit de leden Piri (delegatieleider, PRO), Van der Werf (D66), Maes (VVD), Dobbe (SP) en Van Baarle (Denk). De Kamerleden zijn de Nederlandse ambassadeur in Egypte, Peter Mollema, en
zijn team zeer erkentelijk voor de voortreffelijke ondersteuning die zij ter plaatse
hebben geboden. De delegatie brengt hierbij verslag uit van het bezoek.

17 juni 2026

Op de eerste dag van het werkbezoek vond een aantal formele ontmoetingen plaats met
vertegenwoordigers van de Egyptische overheid. In de Nieuwe Hoofdstad van het land,
die 45 kilometer buiten Caïro ligt en in april 2024 officieel in gebruik is genomen,
sprak de delegatie eerst met leden van de commissie Buitenlandse Zaken van het Egyptische
parlement. Deze commissie richt zich naast buitenlandse betrekkingen ook op de contacten
met de wereldwijde Egyptische diaspora. Er werd gesproken over de belangrijke economische
banden tussen beide landen (2 miljard euro in handelsstromen) en de bemiddelingsrol
die Egypte probeert te vervullen in de regionale conflicten in Gaza en Iran. De uitvoering
van het vredesplan voor Gaza van de Amerikaanse president Trump verloopt moeizaam,
aldus de Egyptische parlementariërs. De hoeveelheid humanitaire hulp die door Israël
wordt toegelaten tot Gaza, is veel minder dan afgesproken. Er werd gesproken over
het belang van waterbeheer voor vrede en stabiliteit in de regio. Met name de bouw
van een dam door Ethiopië in de Nijl wordt door Egypte beschouwd als een bedreiging
van de eigen voedselzekerheid. De Egyptische gesprekspartners stelden dat hun land
10 miljoen vluchtelingen opneemt op een totale bevolking van 120 miljoen. De Egyptische
regering heeft een commissie in het leven geroepen om de vluchtelingenproblematiek
te bekijken. In dat licht vroegen de Egyptische parlementariërs naar de visie van
de Nederlandse delegatie op het migratieakkoord met de Europese Unie. Voorts kwamen
de oorlog in Oekraïne en de relatie met de Verenigde Staten (VS) aan de orde.

In een gesprek met de Vice-Minister van Buitenlandse Zaken, Mohamed Abu Bakr Saleh,
werd stilgestaan bij het vijftigjarig jubileum van de samenwerking tussen Nederland
en Egypte op het gebied van waterbeheer. Er werd gesproken over het die week bereikte
akkoord tussen de VS en Iran over een wapenstilstand en de uitwerking van een vredesakkoord
in de komende zestig dagen. De Egyptische diplomaat gaf een duiding van het optreden
van de hoofdrolspelers in de Iraanse oorlog en sprak de zorg uit dat sommigen daarvan
streven naar een «perpetual war» in de regio. Er werd gesproken over de opvang van
vluchtelingen uit Gaza, over de rol van Egypte in het Soedanese conflict en over de
Egyptische perceptie omgeven te worden door een «ring of fire». De Nederlandse delegatie
stelde de consulaire bijstand aan de orde van een Egyptische Nederlander die in Egyptische
detentie zit. Tot slot werd gesproken over de illegale verkoop van Egyptische artefacten
in Nederland en over de recente Kamermotie-Ceder/Stoffer (21 501-02, nr. 3435), waarin aandacht werd gevraagd voor de positie van religieuze minderheden in Egypte.
Naar aanleiding van dit laatste punt vroeg de Egyptische Vice-Minister om steun voor
de strijd tegen de Moslim Broederschap.

In een gesprek op de residentie werd de delegatie die middag bijgepraat over de economische
situatie van Egypte door vertegenwoordigers van de Wereldbank, de EU-delegatie en
het United Nations Development Programme (UNDP). Ook in Egypte heeft de Iranoorlog
tot hogere prijzen geleid, met name op het gebied van gas, olie en graan, zaken die
het land allemaal moet importeren. Egypte kent een grote staatsbemoeienis met de economie
(25%–30%) en de grote rol van het leger, heeft een ongunstige werking op het investeringsklimaat.
De Europese Unie (EU) ziet Egypte de laatste jaren steeds meer als partner op het
gebied van energie, handel, migratie en veiligheid. Voor de EU is Egypte inmiddels
de grootste partner na Oekraïne. De EU heeft Egypte voor 7,4 miljard euro aan financieel-economische
steun toegezegd, waarvan ongeveer 200 miljoen euro in het kader van migratie is.

In een dinerbriefing werd de delegatie geïnformeerd over de oorlog in Soedan door
Zwitserse en Ierse diplomaten, die lange ervaring hebben als bemiddelaars in het conflict.
Zij analyseerden de oorlog als een strijd om geld en het beschermen van commerciële
belangen (goud, voedsel en de toegang tot havens). Egypte heeft daarbij vooral behoefte
aan veiligheid en wil dat het conflict zich niet uitbreidt naar de grensregio. De
Verenigde Arabische Emiraten spelen een belangrijke rol met steun aan de Rapid Support
Forces (RSF), terwijl de rol van de VS is verminderd sinds het aantreden van de regering-Trump.

18 juni 2026

In de ochtend bezocht de delegatie in Caïro een registratiecentrum van de United Nations
High Commissioner for Refugees (UNHCR), de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties. Dit is de enige instelling in Egypte die
vluchtelingen registreert. Het merendeel van de vluchtelingen die hier geregistreerd
worden (70%) komt uit Soedan; een andere grote groep komt uit Syrië. Sinds 1954 heeft
Egypte de registratie en documentatie van vluchtelingen aan de UNHCR gedelegeerd.
Maar met een nieuwe asielwet is een transitie ingezet om de verantwoordelijkheid hiervoor
weer bij de Egyptische overheid te beleggen. Bij mensenrechtenorganisaties bestaan
zorgen over wat dit voor de positie van vluchtelingen zal betekenen. De wachttijd
op een legale verblijfsstatus is inmiddels 19 maanden. De laatste maanden is er een
toename van geweld tegen en arrestaties en deportaties van vluchtelingen in Egypte
te zien. De UNHCR dringt aan op voortgezette internationale bescherming van vluchtelingen,
ook onder de nieuwe Egyptische asielwet. Deze VN-organisatie heeft zelf de afgelopen
twee jaar een halvering gezien van haar financiering, waardoor zij zich genoodzaakt
ziet haar werkzaamheden af te schalen. Na een rondleiding door het registratiecentrum
sprak de delegatie met zes jonge vluchtelingen uit Syrië, Eritrea, Soedan en Zuid-Soedan
over hun ervaringen.

Vervolgens sprak de delegatie met vertegenwoordigers van verschillende organisaties
uit het maatschappelijk middenveld. De focus van dat gesprek lag op de staat van mensenrechten
en civiele rechten in Egypte (persvrijheid, politieke vrijheid). De NGO’s duidden
de mensenrechtensituatie in hun land als dramatisch. Onder het bewind van de huidige
president zou Egypte beland zijn bij de onderste tien op de lijst waarop landen gerangschikt
worden op basis van hun mensenrechtensituatie. Aan de oppervlakte lijkt er een zekere
stabiliteit, maar de NGO’s stelden dat er veel repressie nodig is om de samenleving
kalm te houden. Daar waar er vroeger sprake was van een bepaalde «rationele onderdrukking»,
lijken onder het huidige regime alle «checks and balances» verdwenen. De EU heeft
Egypte in 2024 gered van een financiële crisis met een groot steunpakket, maar zou
volgens de NGO’s sterker moeten aandringen op een verbetering van de mensenrechtensituatie.
De EU is de partner bij uitstek die deze positie zou moeten innemen; de invloed van
de VS als strategische partner is afgenomen. De NGO’s stelden dat de ruimte voor het
middenveld de afgelopen jaren verdwenen is in Egypte. Vele van hen zien zich genoodzaakt
met hun werk te stoppen of deze vanuit het buitenland voort te zetten. Er zijn ook
sancties opgelegd aan individuen zoals een uitreisverbod en bevriezing van hun persoonlijke
tegoeden.

In een tweede rondetafelgesprek met maatschappelijke organisatie, waarin de focus
lag op vluchtelingen en migranten, werd dit beeld bevestigd. De overgang naar een
nieuwe asielwet in Egypte maakt volgens hen niet alleen de beweegruimte van de NGO’s,
maar ook van UNHCR beperkter dan ooit. Er is veel onduidelijkheid over de wettelijke
bescherming en dienstverlening aan vluchtelingen met als gevolg dat zij blootgesteld
zijn aan geweld en klopjachten. De NGO’s stelden behoefte te hebben aan 1) duidelijkheid
over het tijdspad van de invoering van het nieuwe asielregime, 2) duidelijkheid over
de status van vluchtelingen die al door UNHCR zijn geregistreerd en 3) duidelijkheid
over de transfer van data van vluchtelingen van UNHCR naar de Egyptische overheid
(worden alle dossiers volledig overgenomen?).

De volgende twee gesprekken focusten op de situatie in Gaza. In een gesprek met jongeren
afkomstig uit Gaza zijn, schetsen zij een somber beeld van hun thuisregio. Het ontbreekt
er aan basisvoorzieningen als voedsel, huisvesting en onderwijs. De jongeren hadden
hun studie in Egypte vervolgd. Naast schuldgevoelens over het feit dat zij deze kans
hadden gekregen, straalden zij ook positiviteit uit en het optimisme om in de toekomst
aan de wederopbouw van Gaza te kunnen bijdragen. Een academisch expert voorzag dit
verhaal van een nadere analyse. Deze toonde zich weinig hoopvol over de Vredesraad
voor Gaza, die door de Amerikaanse president is ingesteld: Hamas zal zich niet laten
ontwapenen en Israël blijft streven naar controle over 80% van het gebied. De expert
schetste de binnenlandse situatie in Egypte, de rol van het land in het Soedanese
conflict en de relatie met de Golfstaten. Ook analyseerde de expert de geopolitieke
dynamiek in de bredere regio en de perspectieven voor een oplossing voor de oorlog
tussen de VS en Israël enerzijds en Iran anderzijds.

In een gesprek met de ambassadeur van de EU in Egypte, Anglina Eichhorst, werd gesteld
dat de EU de laatste jaren een betere positie heeft gekregen om een brede dialoog
met Egypte te voeren. Egypte is, na Oekraïne, de ontvanger van het op een na grootste
macro-financiële steunpakket van de EU en daarmee een cruciale partner. De dialoog
ziet op hervormingen van de economie (meer ruimte voor de private sector), de geopolitieke
opstelling van Egypte (in de conflicten in Gaza, Iran en Oekraïne), migratie, en mensenrechten.
Stabiliteit en regionale veiligheid zijn belangrijke overwegingen in die dialoog.
In de avond sprak de delegatie tijdens een werkdiner met Egyptische academici en journalisten
verder over verschillende thema’s, zoals economie, politiek, geopolitiek en cultuur
in Egypte.

19 juni 2026

Na een kennismaking met het werk van het Nederlands-Vlaams Instituut in Caïro, kreeg
de delegatie tijdens een rondleiding langs de piramides van Giza een toelichting over
de samenwerking tussen Nederland en Egypte op het gebied van Egyptologie. Een bezoek
aan het recent geopende Grand Egyptian Museum gaf een illustratie van de Egyptische
cultuurdiplomatie en de rol van het Egyptisch cultureel erfgoed in de internationale
politiek van het land.

Aansluitend bezocht de delegatie een project van Save the Children in Nasr City, waar
kinderen uit Gaza worden opgevangen die voor medische zorg naar Egypte zijn overgebracht.
Het project voorziet deze kinderen, en hun volwassen begeleiders, van een zinvolle
dagbesteding middels onderwijs en spel. De Kamerleden spraken er met een aantal medische
evacuees om een beeld te krijgen van de evacuatie uit Gaza en de uitdagingen waarvoor
deze mensen zich gesteld zien in Egypte.

Tijdens een informeel diner sprak de delegatie aan het einde van de dag met verschillende
academici van de American University in Caïro en enkele journalisten over politiek
en samenleving in Egypte.

20 juni 2026

De laatste dag stond in het teken van een bezoek aan El Arish, een stad vlakbij de
grens met Gaza en een belangrijk knooppunt voor de humanitaire hulp aan dit oorlogsgebied.
Bij aankomst had de delegatie een gesprek met de gouverneur van Noord-Sinaï, generaal
Khaled Mogawer, die schetste hoe Egypte de veiligheid van deze woestijnregio bewaakt.
Die aanpak is tweeledig: bestrijding van terrorismedreigingen en economische ontwikkeling
van het op de rest van Egypte achtergebleven gebied. Noord-Sinaï kende de afgelopen
jaren relatief veel terreuraanslagen, maar generaal Mogawer zei dat de situatie geleidelijk
onder controle komt. Verder speelt de gouverneur een bemiddelingsrol tussen Israël
en de Palestijnen in Gaza als het gaat om de coördinatie van humanitaire hulp en personenverkeer.
Vanuit zijn perspectief vormde Hamas daarbij het grootste obstakel. Hij benadrukte
de grote inspanningen die Egypte levert om vluchtelingen uit Gaza op te vangen en
pleitte daarbij voor meer financiële en materiële steun van het buitenland. Vervolgens
bezocht de delegatie met de generaal de Egyptische zijde van de Rafah grensovergang.
Het aantal vrachtwagens met humanitaire hulp dat dagelijks door Israël tot Gaza wordt
toegelaten is minder dan is afgesproken in het vredesakkoord: soms minder dan een
kwart van de afgesproken 600 per dag en vaak ook maar vijf dagen per week. Dit komt
mede door de criteria die Israël hanteert voor het toelaten van hulpmiddelen, zoals
ook duidelijk werd bij een bezoek aan het logistieke hoofdkwartier en de opslagplaatsen
van de Rode Halve Maan in El Arish. Regelmatig wordt hulpmateriaal door Israël afgekeurd,
als de Israëlische autoriteiten menen dat dit ook ingezet kan worden voor de gewapende
strijd door Hamas. Het werkbezoek werd afgesloten met een bezoek aan het ziekenhuis
van El Arish, waar veel medische evacuees uit Gaza zijn opgenomen. De Kamerleden spraken
met een aantal van hen.

De voorzitter van de delegatie, Piri

De griffier van de delegatie, Westerhoff