Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Rooderkerk over een gefilterd boekenpakket voor schoolbibliotheken

Antwoord van Staatssecretaris Tielen (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) (ontvangen
31 augustus 2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het opiniestuk «Lezen is verplaatsingskunde, en dat verdwijnt nu
langzaam van school» van Janneke Schotveld en met het bericht van NBD Biblion over
een apart boekenpakket voor protestants-christelijke scholen?1
2

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat scholen vanaf komend schooljaar via een standing order een collectie
kunnen afnemen waaruit boeken met onder meer magie, mythische wezens en de evolutietheorie
zijn gefilterd?

Antwoord 2

Op 18 juni maakte NBD Biblion bekend christelijke scholen vanaf de zomer van 2026
een speciaal boekenpakket aan te bieden, zonder elementen als magie, horror of mythische
wezens of thema’s zoals de evolutietheorie. Naar aanleiding van maatschappelijke discussie
heeft de organisatie op 26 juli jl. een bericht gepubliceerd met de mededeling dat
het aanbieden van het boekenpakket voorlopig gepauzeerd is en dat NBD Biblion het
gesprek over het pakket wil aangaan met haar partners.3

Vraag 3

Hoe beoordeelt u dat deze titels als «niet-passend» worden aangemerkt en aanvankelijk
met een rood kruis werden gemarkeerd?

Antwoord 3

Uit de onderwijsvrijheid vloeit voort dat scholen inrichtingsvrijheid hebben. De school
kiest voor de leermethode en leermiddelen. In zoverre hebben zij de ruimte om de eigen
collectie van de schoolbibliotheken te bepalen. De vrijheid van richting kan met zich
meebrengen dat bijzondere scholen daarbij keuzes baseren op de eigen religieuze of
levensbeschouwelijke visie. Tegenover die vrijheid staat dat scholen de wettelijke
plicht hebben om aan de landelijke kerndoelen te voldoen. Hieronder valt ook een breed
en rijk aanbod van kinder- en jeugdliteratuur (kerndoel 1A) en de evolutietheorie
(kerndoel 32B). Ook zijn scholen gehouden aan de wettelijke burgerschapsopdracht,
die onder meer van scholen vraagt dat ze leerlingen kennis bijbrengen over verschillen
in bijvoorbeeld godsdienst, levensovertuiging of seksuele gerichtheid. Scholen moeten
deze thema's dus verplicht behandelen, ongeacht welke boeken er in de schoolbibliotheek
staan.

Vraag 4

Welke rol speelt NBD Biblion binnen het programma de Bibliotheek op school en welke
publieke middelen zijn hiermee gemoeid?

Antwoord 4

NBD Biblion heeft geen formele rol binnen het programma de Bibliotheek op school.
NBD Biblion fungeert als dienstverlener, voor bibliotheken en scholen, die centraal
boeken inkoopt, uitleenklaar maakt en van metadata voorziet. NBD Biblion ontvangt
hiervoor geen directe overheidssubsidies. Voor het programma de Bibliotheek op school
subsidieert het Ministerie van OCW de stichting Lezen. Scholen en bibliotheken betalen
NBD Biblion uit hun eigen budgetten.

Vraag 5

Vindt u het wenselijk dat een organisatie met een publieke functie in het bibliotheekstelsel
meewerkt aan het vooraf wegfilteren van boeken op ideologische gronden?

Antwoord 5

NBD Biblion heeft geen formele publieke functie. De stichting is opgericht door bibliotheken,
boekverkopers en uitgevers om bibliotheken te ondersteunen.

De Koninklijke Bibliotheek (KB), de Samenwerkende provinciale ondersteuningsinstellingen
Nederland (SPN) en de Vereniging Openbare Bibliotheken (VOB) hebben recent het Gezamenlijke Collectieplan 2026–2030 gepubliceerd. Het vaststellen van dit plan is een wettelijke taak van de KB. In dit
plan staat: «Als bibliotheken erkennen we het recht van ieder individu of groep om
bibliotheekmateriaal voor persoonlijk gebruik te weigeren, maar kennen we geen enkel
individu of groep het recht toe om de vrijheid van anderen om van datzelfde materiaal
gebruik te maken te beperken.» Daarnaast zijn er handreikingen van onder meer Stichting
Lezen voor de Bibliotheek op school en provinciale ondersteuningsinstelling Pro Biblio
over de vorming van en het gesprek over collecties. Daarmee stimuleren de bibliotheken
juist een rijk en divers leesaanbod.

Vraag 6

Hoe verhoudt dit pakket zich tot de doelen van het Masterplan basisvaardigheden, waarin
een rijke, gevarieerde schoolbibliotheek centraal staat?

Antwoord 6

In het Masterplan basisvaardigheden staat het structureel verbeteren van de onderwijsprestaties
van leerlingen op het gebied van taal, rekenen, burgerschap en digitale geletterdheid
centraal. Om dit doel te bereiken ontvangen scholen extra financiële middelen, krijgen
zij ondersteuning van onderwijscoördinatoren in begeleide leernetwerken en worden
zij gestimuleerd om evidence informed te werken. Een schoolbibliotheek past binnen
de aanpak van het Masterplan basisvaardigheden, maar behoort niet tot de centrale
doelstelling. De collectie van een schoolbibliotheek moet volgens het programma de
Bibliotheek op school actueel en gevarieerd zijn; het aanbod komt in samenwerking
tussen scholen en bibliotheken tot stand.

Vraag 7

Deelt u de opvatting dat lezen kinderen juist in aanraking moet brengen met perspectieven
die zij van huis uit niet meekrijgen?

Antwoord 7

Ja, dit hangt samen met de kerndoelen en de burgerschapsopdracht. In kerndoel 1A van
de kerndoelen Nederlands staat: «De school zorgt voor een rijke taal- en leesomgeving».
Het gaat hierbij om het «aanbieden van een veelzijdig en actueel aanbod van jeugdliteratuur,
binnen een vaste leesroutine». Kerndoel 32B van de kerndoelen voor het voortgezet
onderwijs Mens en Natuur luidt: «de leerling toont inzicht in het voortbestaan van
leven op aarde», het gaat hierbij om het «verklaren van het ontstaan van biodiversiteit
door evolutie: mutaties, natuurlijke selectie en soortvorming». De wettelijke burgerschapsopdracht
schrijft voor dat scholen zich herkenbaar richten op het bijbrengen van kennis over
en respect voor verschillen in godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid,
afkomst, geslacht, handicap of seksuele gerichtheid en de waarde dat gelijke gevallen
gelijk behandeld worden.4

Vraag 8

Hoe weegt u het belang van het kind op brede ontwikkeling en informatievrijheid, zoals
vastgelegd in het Kinderrechtenverdrag, tegenover de wens van schoolbesturen om aanbod
te filteren?

Antwoord 8

Het Kinderrechtenverdrag en de wens van schoolbesturen voor een aangepast boekenaanbod
hoeven elkaar niet uit te sluiten, zolang de school zich aan het wettelijk curriculum
houdt. De kerndoelen en examenprogramma’s garanderen dat leerlingen een brede ontwikkeling
krijgen. Daarbij betekent een gefilterd boekenaanbod in de schoolbibliotheek niet
dat leerlingen verder geen toegang hebben tot informatie via bijvoorbeeld openbare
bibliotheken, de boekhandel of internet.

Vraag 9

Hoe verhoudt het wegfilteren van de evolutietheorie uit het boekenaanbod zich tot
de wettelijke kerndoelen voor het primair onderwijs, waarin natuur en techniek inclusief
evolutie zijn opgenomen, en tot de burgerschapsopdracht die scholen verplicht leerlingen
kennis te laten maken met verschillende achtergronden en opvattingen?

Antwoord 9

Alle scholen moeten de kerndoelen volgen en zich aan de wettelijke burgerschapsopdracht
houden. Als scholen hun leerlingen niet via literatuur in aanraking brengen met de
evolutietheorie of met verschillende opvattingen, bijvoorbeeld ten aanzien van seksuele
gerichtheid, dan moeten deze onderwerpen op een andere manier aan de orde komen in
het lesprogramma. Zie ook het antwoord op vraag 7.

Vraag 10

Welke gevolgen verwacht u voor de leesmotivatie en woordenschat van leerlingen op
scholen die dit pakket afnemen?

Antwoord 10

Deze scholen dienen zich te houden aan de kerndoelen en burgerschapsopdracht en zullen
op een andere manier in de les aandacht besteden aan wetenschappelijke theorieën en
verschillende seksuele gerichtheden. Het is mijn verwachting dat de leerlingen zich
vergelijkbaar zullen ontwikkelen als op openbare scholen.

Vraag 11

Bent u bereid met NBD Biblion in gesprek te gaan over de wenselijkheid van dit pakket
en de Kamer over de uitkomst te informeren?

Antwoord 11

Zoals gezegd is NBD Biblion geen publieke organisatie. Daarom is er voor mij geen
aanleiding om het gesprek hierover met de stichting aan te gaan. NBD Biblion moet
dit gesprek met haar partners voeren en heeft aangekondigd dit ook te zullen doen
(zie het antwoord op vraag 2).

Vraag 12

Kunt u in kaart brengen hoeveel scholen zich hebben aangemeld en of vergelijkbare
gefilterde pakketten voor andere denominaties in voorbereiding zijn?

Antwoord 12

Nee, dat breng ik niet in kaart. NBD Biblion heeft geen formele publieke functie.
Bij een eventuele aanschaf van een speciaal boekenpakket voor christelijke scholen
gaat het om een privaatrechtelijke overeenkomst tussen NBD Biblion en scholen of bibliotheken.

Vraag 13

Welke instrumenten heeft u om te waarborgen dat elke leerling, ongeacht de school,
toegang houdt tot een breed en pluriform boekenaanbod?

Antwoord 13

Zie het antwoord op vraag 3 en 5.