Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Oosterhout over het uitblijven van een besluit over nationale normen voor windturbines op land

Antwoord van Staatssecretaris Bertram (Infrastructuur en Waterstaat), mede namens
de Minister van Klimaat en Groene Groei (ontvangen 28 augustus 2026). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2636.

Vraag 1

Herinnert u zich de toezegging, gedaan tijdens het commissiedebat Hernieuwbare Energie
op 15 april 2026 en die is herhaald in het antwoord van 22 mei 2026 op Kamervragen
van de leden Huidekooper en Klos over milieunormen voor windturbines op land1, om de Kamer vóór de zomer te informeren over de nieuwe landelijke normen voor windturbines
op land?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u bevestigen dat dit besluit wel op de agenda van de ministerraad van 10 juli
2026 stond maar daarna niet naar de Kamer is gestuurd? Zo ja, wat is hiervan de reden?

Antwoord 2

Ja, het onderwerp stond op de agenda van de ministerraad van 10 juli jl. Daar heeft
echter geen finale besluitvorming plaatsgevonden waardoor het informeren van de Kamer
niet mogelijk is gebleken. Het onderwerp is in de ministerraad van 28 augustus opnieuw
behandeld.

Vraag 3

Klopt het dat de overbruggingsregeling voor bestaande windparken opnieuw is verlengd,
ditmaal tot en met 31 december 2027? Betekent dit dat de eerdergenoemde inwerkingtredingsdatum
van 1 januari 2027 voor de definitieve milieunormen niet langer haalbaar wordt geacht?2

Antwoord 3

Het kabinet is voornemens de overbruggingsregeling te verlengen. Het voorstel hiertoe
ligt nu bij de Raad van State. Inwerkingtreding van de nieuwe normen zal niet voor
1 januari 2027 kunnen plaatsvinden.

Vraag 4

Welke gevolgen heeft dit hernieuwde uitstel voor provincies en gemeenten die bij hun
ruimtelijke besluitvorming over windparken op land wachten op landelijke duidelijkheid?

Antwoord 4

Met de Kamerbrief die na de ministerraad van 28 augustus is verzonden, wordt de Kamer
geïnformeerd dat het ontwerpbesluit voor het einde van dit jaar voor voorhang wordt
aangeboden. Hiermee wordt zo spoedig mogelijk duidelijkheid gecreëerd over de landelijke
milieu- en afstandsnormen voor windturbines op land. In de tussentijd kunnen provincies
en gemeenten zelf normen stellen om ruimtelijke besluitvorming over windparken doorgang
te laten vinden en zorgt de tijdelijke overbruggingsregeling ervoor dat de huidige
milieunormen blijven gelden voor bestaande windparken.

Vraag 5

Welke gevolgen heeft dit hernieuwde uitstel voor de realisatiegraad van wind op land,
die volgens het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie (NP RES) steeds verder
afneemt?

Antwoord 5

Zoals blijkt uit de Monitor Wind op Land3, neemt de verwachte toekomstige realisatiegraad en pijplijn voor windturbines af.
Naast factoren als netcongestie, vertraging door bezwaar- en beroepsprocedures en
beperkingen als gevolg van defensieactiviteiten, draagt ook de onzekerheid over het
uitblijven van duidelijkheid over landelijke afstandsnormen voor windturbines op land
hieraan bij. Het ontbreken daarvan is daarmee niet de enige, maar wel één van de factoren
die de realisatie van windturbines beperkt.

Vraag 6

Erkent u dat het verder uitstellen van een besluit ervoor zorgt dat de uitrol van
wind op land stagneert en de RES-doelen niet worden gehaald en dat de Nederlandse
energie-afhankelijkheid hierdoor langer in stand wordt gehouden? Zo ja, gaat u dan
zo spoedig mogelijk landelijke milieunormen vaststellen?

Antwoord 6

Zoals benoemd in het antwoord op vraag 5 heeft de onzekerheid over het uitblijven
van landelijke normen inderdaad bijgedragen aan een daling in de verwachte toekomstige
realisatiegraad en pijplijn voor windturbines op land.

Vraag 7

Bent u ermee bekend dat de provincie Gelderland voornemens is een afstandsnorm in
de provinciale Omgevingsverordening op te nemen en deze in september 2026 vast te
stellen?

Antwoord 7

Ja, zoals blijkt uit Statenstukken Uitwerking Initiatiefvoorstel RES en 2x tip – Impact afstandsnorm en
Andere vormen van opwek4 zal de Omgevingsverordening worden voorgelegd aan de Staten in het derde kwartaal
van 2026.

Vraag 8

Bent u ermee bekend dat deze afstandsnorm ervoor zorgt dat het RES-doel in Gelderland
waar de provincie zich ook aan heeft gecommitteerd, niet meer wordt gehaald, zoals
uit een eigen analyse van de provincie blijkt?5

Antwoord 8

Uit de Statenstukken Uitwerking Initiatiefvoorstel RES en 2x tip – Impact afstandsnorm en
Andere vormen van opwek blijkt dat de Provincie Gelderland concludeert dat een afstandsnorm van twee keer
de tiphoogte ertoe leidt dat Regio Foodvalley niet de RES-doelstelling voor windenergie
op land kan behalen.

Omdat de Gelderse RES-regio’s hebben afgesproken elkaars RES-opgave niet over te nemen,
concludeert de provincie Gelderland dat de Gelderse RES-doelstelling niet haalbaar
is. Daarbij benoemen de provincie Gelderland dat de RES-doelstelling in Gelderland
ook zonder afstandsnorm al onder druk staat door o.a. netcongestie en de aanwezigheid
van de wespendief.

Het kabinet heeft de Kamer op 28 augustus 2026 geïnformeerd dat het voornemens is
om in het Ontwerpbesluit windturbines leefomgeving een instructieregel op te nemen
op grond waarvan bij het nemen van ruimtelijke besluiten, zoals het vaststellen van
een omgevingsplan, rekening moet worden gehouden met een afstand van twee keer de
tiphoogte tussen een windturbine en de dichtstbijzijnde woning.

«Rekening houden met» betekent dat de afstandsnorm zwaar weegt in de belangenafweging
die in het kader van dergelijke besluiten plaatsvindt, maar niet dwingt tot een bepaalde
uitkomst. Gemotiveerd kan een kleinere afstand worden gehanteerd. Dat biedt ruimte
voor het nastreven van de RES-doelstelling in Gelderland en om aanvullende opwek mogelijk
te maken.

Zoals benoemd in de Kamerbrief Versterking van de Decentrale Ontwikkelingen in het
Energiesysteem6, zal de Minister van Klimaat en Groene Groei, in het licht van de actualisatie van
het Nationaal Plan Energiesysteem, toewerken naar nieuwe richtwaarden voor de opwek
van zon en wind op land voor 2040, en deze laten landen in de te maken energieafspraken
met medeoverheden.

Vraag 9

Is de afstandsnorm die Gelderland beoogt afwijkend van de milieunormen die u beoogt?
Zo ja, kunt u uitleggen waarin deze norm van Gelderland afwijkt?

Antwoord 9

Met de Kamerbrief die na de MR van 28 augustus is verzonden, wordt de Kamer geïnformeerd
dat er gekozen is voor een afstandsnorm van twee keer tiphoogte met uitzonderingen,
en de ruimte om daar beargumenteerd naar beneden toe van af te wijken.

Vraag 10

Bent u het ermee eens dat het zeer wenselijk is dat er zo snel mogelijk landelijke
milieunormen voor windmolens op land worden vastgesteld die enerzijds milieueffecten
van windmolens op land beperken, maar wel zorgen dat de RES-doelen binnen de afgesproken
termijn worden behaald?

Antwoord 10

Ja.

Vraag 11

Bent u het ermee eens dat het onwenselijk is dat gemeenten en provincies eigen, van
elkaar afwijkende normen gaan vaststellen die ervoor zorgen dat de al jaren gewenste
duidelijkheid rond de milieunormen voor windmolens op land voor omwonenden, initiatiefnemers,
gemeenten en provincies blijft ontbreken?

Antwoord 11

Ja. Met de Kamerbrief die na de MR van 28 augustus is verzonden, biedt het kabinet
meer duidelijkheid over de nieuwe normen voor windturbines op land.

Vraag 12

Hoe voorkomt u dat er door het ontbreken van landelijke regie een wildgroei aan afstandsnormen
op regionaal niveau (zoals o.a. in Drenthe en Gelderland) gaat ontstaan?

Antwoord 12

Met de Kamerbrief die na de MR van 28 augustus is verzonden, is de Kamer geïnformeerd
over de keuze voor een instructieregel die bepaalt dat bij het vaststellen van een
omgevingsplan rekening moet worden gehouden met een afstand van twee keer de tiphoogte
tussen windturbine(s) en de dichtstbijzijnde woning. Deze instructieregel wordt de
komende periode uitgewerkt in de ontwerp-AMvB, die nog dit jaar aan het parlement
zal worden verzonden in het kader van de voorhang. Met deze instructieregel wordt
op nationaal niveau voorzien in één uniforme afstandsnorm. Daarmee wordt voorkomen
dat provincies eigen instructieregels over de afstand tot windturbines kunnen stellen.

Vraag 13

Wat is uw standpunt over een afstandsnorm voor windmolens op land? Kunt u hierbij
uw antwoorden van 22 mei 2026 op Kamervragen van de leden Huidekooper en Klos over
milieunormen voor windturbines op land, waarin u het gebrek aan meerwaarde c.q. de
nadelen van een afstandsnorm noemt, hierbij betrekken? Kunt u hierbij ook de brief
van o.a. VNG, NVDE en VNO NCW over milieunormen betrekken?7

Antwoord 13

Zoals ook hierboven beantwoord, is de Kamer na de MR van 28 augustus geïnformeerd
dat het kabinet kiest om de in het ontwerpbesluit opgenomen afstandsnorm van twee
keer de tiphoogte van een windturbine met uitzonderingen te behouden. Een afstandsnorm
biedt geen extra bescherming tegen hinder van windturbines, deze wordt immers al door
de milieunormen over bijvoorbeeld geluid verzekerd. De afstandsnorm biedt enkel duidelijkheid
aan burgers, omwonenden en bestuurders over de afstand tussen woningen en windturbines.
In de verzonden Kamerbrief wordt toegelicht hoe de keuze recht doet aan het belang
van de energieopgave enerzijds en aan de zorgen van omwonenden anderzijds.

Vraag 14

Kunt u een concrete datum noemen waarop de Kamer de toegezegde brief alsnog kan verwachten?
Kunt u toezeggen dat het besluit over landelijke normen alsnog in de eerstvolgende
ministerraad, die gepland is voor 14 augustus 2026, wordt genomen?

Antwoord 14

De Kamer is op 28 augustus jl. over het besluit van het kabinet geïnformeerd.

Vraag 15

Kunt u deze vragen uiterlijk 1 september 2026 beantwoorden, zodat er snel meer duidelijkheid
komt?

Antwoord 15

Ja.