Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord vragen van de leden Wendel en Ellian over het bericht 'Medische kosten asielzoekers ruimschoots verdubbeld: ’Door achterstallige zorg kunnen ziektes zijn verergerd'

Antwoord van Minister Van den Brink (Asiel en Migratie) (ontvangen 28 augustus 2026)
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2491

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Medische kosten asielzoekers ruimschoots verdubbeld:
«Door achterstallige zorg kunnen ziektes zijn verergerd»»?1

Antwoord 1

Ja

Vraag 2

Herkent u het beeld dat de uitgaven aan medische kosten voor asielzoekers exponentieel
groeit?

Antwoord 2

De bekostiging van de medische zorg voor asielzoekers en vergunninghouders in de opvang
verloopt via het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en de begroting van het
Ministerie van Justitie en Veiligheid. Ik herken dat de kosten voor de medische zorg
voor asielzoekers over de afgelopen jaren zijn gestegen. Deze stijging is in belangrijke
mate verklaarbaar door de stijging van het aantal personen dat door het Centraal Orgaan
opvang asielzoekers (COA) wordt opgevangen en de stijging van de kosten voor medische
zorg in zijn algemeenheid. Het kabinet zet in om het beperken van de asielinstroom.
Daarmee gaan uiteindelijk ook de totale kosten voor de medische voor asielzoekers
omlaag.

Vraag 3

Kunt u aangeven hoeveel geld er in 2025 is uitgegeven binnen de verschillende zorgposten
voor asielzoekers? Hoe verhoudt dit bedrag zich tot 2024?

Antwoord 3

De totale zorgkosten voor respectievelijk de jaren 2025 en 2024 bedragen, conform
de jaarrekening van het COA, € 358 miljoen en € 294 miljoen. Dit is inclusief de kosten
voor tbc-onderzoek en de publieke gezondheidszorg. De gemiddelde zorgkosten per asielzoeker
komen daarmee uit op respectievelijk € 4.775 voor 2025 en € 4.275 voor 2024. De totale
medische kosten zijn gebaseerd op de daadwerkelijk gedeclareerde kosten onder de ziektekostenregeling2. Voor 2025 geldt dat ten tijde van het opmaken van de jaarrekening door het COA ongeveer
75 procent (€ 172.718.552) van de kosten was gedeclareerd. Voor de nog niet gedeclareerde
maar te verwachten kosten is een voorziening opgenomen. Ten aanzien van de exacte
zorgkosten voor 2025 en daarmee de gemiddelde kosten per asielzoeker geldt derhalve
nog een mate van onzekerheid.

 

2025

2024

Buitenland

36.859

62.979

Farmacie – apotheken

14.013.865

13.234.412

Farmacie – ziekenhuizen

3.867.765

5.992.205

Geestelijke gezondheidszorg

38.073.259

28.847.203

Huisarts (passant)

1.999.111

1.843.291

Hulpmiddelen

3.132.946

2.585.163

Kraamzorg

1.627.759

1.618.532

M&I verrichtingen1

 

93.145

Maatschappelijk Werk

127.545

232.854

Medisch specialistische zorg

57.928.727

70.093.771

Mondzorg

23.019.534

18.476.208

Overig2

922.538

768.987

Paramedisch

2.402.591

1.756.086

Verloskunde

1.671.846

2.040.338

Verslavingszorg

1.168.270

 

Vervoer

10.052.328

12.016.514

Wijkverpleging

6.147.770

4.720.258

WLZ

3.913.687

4.583.515

WMO

1.486.729

10.275.159

Zorg Zintuiglijk Gehandicapten

1.125.422

980.558

 
 
 

Totaal medische kosten

172.718.552

180.221.180

 
 
 

Tbc-onderzoek

2.495.000

2.375.000

Publieke gezondheidszorg

30.945.000

23.692.000

Overige zorgkosten

94.204.598

88.171.820

 
 
 

Totale kosten

300.636.150

294.460.000

 
 
 

Bezetting

74.982

68.868

X Noot

1

Dit zijn aanvullende vergoedingen voor de huisarts die buiten het abonnementstarief
van de huisarts vallen, bijvoorbeeld kleine ingrepen.

X Noot

2

Onder deze post vallen kleinere posten voor o.a. zwangerschapsafbreking, hepatitis
vaccinaties, TBC test, tbc-behandeling en consulten van GGD-instellingen en vergoeding
van moeder-en-kind huis/ blijf-van-mijn-lijf huis.

Vraag 4

Hoe apprecieert u de stelling van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) dat
deze informatie niet gedeeld kan worden vanwege de AVG? Waarom zou het niet mogelijk
zijn om deze informatie te delen op een manier waarop de bescherming van persoonsgegevens
geborgd blijft?

Antwoord 4

Daar waar mogelijk heeft het COA de informatie over de kosten voor de medische zorg
gedeeld en is deze openbaar in het jaarverslag van het COA. Voor de uitvoering van
de medische zorg aan asielzoekers moeten, op basis van aanbestedingen, contractafspraken
gemaakt met de verschillende contractpartners. Een deel van deze gegevens kan en mag
op basis van de gemaakte afspraken niet worden gedeeld omdat deze herleidbaar zijn
en daarmee concurrentiegevoelige gegevens bevatten Het gaat daarbij bijvoorbeeld om
de kosten voor de huisartsenzorg door GZA, GGD-GHOR, tolkdiensten, uitvoeringskosten
voor de tbc-screening. In het overzicht zijn deze opgenomen als overige zorgkosten.

Vraag 5

Deelt u het beeld dat de stijging aan kosten minstens voor een deel door fraude wordt
veroorzaakt? Zo ja, hoe denkt u dat dit veroorzaakt wordt? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

Ik heb geen signalen dat er sprake is van misbruik of fraude met de RMA. Vanzelfsprekend
moeten voorzieningen worden gebruikt waarvoor ze bedoeld zijn. Het is dan ook belangrijk
dat er voldoende toezicht hierop is zodat fraude of misbruik kan worden tegengegaan.
Binnen het COA is ook ten aanzien van de uitgaven aan de medische zorg aan asielzoekers
deze controle ingericht. Mochten er vermoedens zijn dat er sprake is van misbruik
dan wordt hier door het COA, samen met de uitvoeringspartners ook op ingegrepen en
maatregelen getroffen.

Vraag 6

In welke mate schat u dat de toename aan uitgaven hieraan veroorzaakt wordt doordat
meer zorg geleverd wordt en in welke mate denkt u dat deze toename veroorzaakt wordt
door fraude?

Antwoord 6

De stijging van de zorgkosten wordt verklaard door de toename van het aantal bewoners
van het COA en de toename van de kosten in de zorg in zijn algemeenheid door onder
andere gestegen personeelskosten of invoering van een diagnose-behandelcombinatie
in de publieke zorg en niet door fraude.

Vraag 7

In welke mate komt de stijging aan uitgaven aan zorg voor onverzekerden door asielzoekers?

Antwoord 7

Voor de medische zorg die door het COA wordt vergoed komen enkel personen in aanmerking
die staan ingeschreven bij het COA. Hier wordt ook op gecontroleerd. Zorgkosten die
worden gemaakt door personen die niet (meer) staan ingeschreven bij het COA worden
niet door het COA vergoed. De kosten voor de medische zorg aan asielzoekers komen
ten laste van de begroting Ministerie van JenV.

Vraag 8

Neemt u als expliciet doel mee bij de nieuwe regeling om de kosten van deze zorg op
hetzelfde of lager niveau te krijgen dan voor andere zorg? Zo ja, hoe bent u dat van
plan? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 8

De medische zorg voor asielzoekers volgt het basispakket van de Zorgverzekeringswet.
Er wordt ook gebruik gemaakt van dezelfde zorginstellingen als die er zijn voor andere
inwoners van Nederland. Hierbij worden dezelfde tarieven gehanteerd die in de reguliere
zorg gelden. Aanpassingen daarin die gericht zijn op het verlagen van de kosten voor
medische zorg worden ook gevolgd.

Vraag 9 en 10

Hoe verhoudt de eigen bijdrage die statushouders met een maandsalaris van € 2.000,–
kwijt zijn aan huisvesting, maaltijden, kleding en zorg zich tot de vaste lasten die
de gemiddelde Nederlander met zo’n salaris per maand heeft?

Deelt u de mening dat statushouders met dit salaris die verblijven op COA-locaties
niet gunstiger af mogen zijn qua vaste lasten dan de gemiddelde Nederlander met hetzelfde
salaris?

Antwoord 9 en 10

De eigen bijdrage in de opvang kan niet één-op-één worden vergeleken met de vaste
lasten van een zelfstandig wonende persoon met een vergelijkbaar inkomen.

Bij een netto maandinkomen van € 2.000 betaalt een alleenstaande bewoner van de opvang
een eigen bijdrage van € 563,49 per maand. Een zelfstandig wonende persoon met een
vergelijkbaar inkomen heeft doorgaans recht op toeslagen, zoals huurtoeslag en/of
zorgtoeslag, waardoor de netto woon- en zorglasten lager uitvallen dan de bruto lasten.
Hoewel de totale netto uitgaven aan wonen, voeding en zorg doorgaans hoger liggen
dan de eigen bijdrage in de opvang, is een directe vergelijking slechts beperkt mogelijk.
De eigen bijdrage betreft een inkomensafhankelijke bijdrage aan een collectieve, tijdelijke
opvangvoorziening. Deze opvangvoorziening gaat gepaard met een strenger rechten- en
plichtenpakket, beperkte keuzevrijheid ten aanzien van de woonlocatie, de inrichting
van het dagelijks leven en de afname van voorzieningen. De lasten waar een zelfstandig
wonende persoon mee te maken heeft gaan daarentegen gepaard met rechten en zekerheden
die de opvang naar haar aard niet biedt: huurbescherming, een eigen woonruimte, meer
zeggenschap over de woon- en leefsituatie, de mogelijkheid een duurzaam zelfstandig
huishouden op te bouwen en – in geval van een koopwoning – vermogensopbouw. Hierdoor
laat de vergelijking zich ook niet reduceren tot een eenvoudige beoordeling in termen
van «gunstiger» of «ongunstiger»

Vraag 11

Gaan kansrijke asielzoekers die als gevolg van de implementatie van het Europese Asiel-
en Migratiepact binnen drie maanden na het indienen van hun aanvraag in Nederland
mogen werken ook een eigen bijdrage betalen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 11

In het kader van de bestaande Regeling eigen bijdrage asielzoekers (Reba) moeten asielzoekers
die werken reeds een eigen bijdrage betalen voor de asielopvang. Deze eigen bijdrage
staat los van het moment waarop asielzoekers mogen gaan werken maar hangt af van het
feit of de asielzoeker vermogen of inkomen heeft. De implementatie van het Europese
Asiel- en Migratiepact staat hier los van. Wel zal doordat asielzoekers eerder kunnen
werken ook eerder bijgedragen kunnen worden aan de kosten voor de opvang.