Verslag van een bijeenkomst : Verslag van de COSAC Voorzittersconferentie, gehouden in Dublin, Ierland van 12 tot en met 13 juli 2026
22 660 Conferentie van commissies voor Europese aangelegenheden uit de parlementen van de lidstaten van de EU en van een delegatie uit het Europees Parlement
CB/ Nr. 96 VERSLAG
Vastgesteld 27 augustus 2026
Van zondag 12 tot en met maandag 13 juli 2026 vond in Dublin, Ierland, de bijeenkomst
plaats van voorzitters van de commissies voor Europese aangelegenheden van de parlementen
van de Europese Unie, hierna aangeduid als de COSAC-voorzittersbijeenkomst. Naast
de genoemde delegaties namen ook delegaties van de nationale parlementen van de kandidaat-lidstaten
van de Europese Unie deel als waarnemer, met uitzondering van Georgië, evenals een
delegatie van het Europees Parlement. De Nederlandse delegatie naar deze conferentie
bestond uit Eric Kemperman (FVD), ondervoorzitter van de commissie voor Europese Zaken
van de Eerste Kamer en Bente Becker (VVD), lid van de commissie Europese Zaken van
de Tweede Kamer. De ambtelijke ondersteuning bestond uit Van den Driessche (Eerste
Kamer), Blom en Moonen (Tweede Kamer). De delegatie brengt als volgt verslag uit.1
Briefing Nederlandse ambassadeur Ierland
De delegatie ontving op maandagochtend een briefing van de ambassadeur in Dublin,
mevrouw Van Koldam. Zij informeerde de delegatie over de prioriteiten van het Ierse
Voorzitterschap en de relatie tussen Nederland en Ierland.
Opening van de vergadering
De vergadering werd geopend en geleid door de voorzitter van de commissie Europese
Zaken van de Ierse parlement, Barry Ward.
De openingsspeech werd gehouden door de voorzitter van de Houses of Oireachtas, het
Ierse parlement, Verona Murphy. In haar toespraak sprak zij over de prioriteiten van
de parlementaire dimensie van het Ierse EU-Voorzitterschap en lichtte zij het programma
van de interparlementaire bijeenkomsten voor het komende halfjaar toe.
Procedurele zaken
Tijdens het procedurele gedeelte van de bijeenkomst gaf het Voorzitterschap een toelichting
op de vergadering van de troika. In deze context werd ook de ontwerpagenda voor de
plenaire COSAC-vergadering besproken en unaniem goedgekeurd. Op verzoek van onder
andere de Franse delegaties zal een wijziging van het COSAC-reglement van orde tijdens
de plenaire vergadering opnieuw worden geagendeerd.
Daarnaast werd de opzet van het halfjaarlijkse verslag (bi-annual report) vastgesteld
en is gemeld dat alle parlementen hebben ingestemd met de financiering van het permanente
lid van het COSAC-secretariaat.
Sessie I Presentatie van de prioriteiten van het Ierse EU-Voorzitterschap
De sessie werd geopend door de Taoiseach, de Ierse Minister-President, Micheál Martin. In zijn inleiding schetste de Minister-President
de actualiteiten op het wereldtoneel. Aan de hand van de drie hoofdprioriteiten van
het Ierse EU-Voorzitterschap blikte hij vooruit op het komende half jaar. De Ierse
prioriteiten worden uitgevoerd onder het motto Strength with unity en behelzen 1. Concurrentievermogen – het bevorderen van welvaart en welzijn, 2. Waarden
– het hooghouden van het onmisbare fundament van onze Unie, 3. Veiligheid – het beschermen
van onze burgers. Ook zal in deze periode verder worden onderhandeld over het toekomstige
Meerjarig Financieel Kader met als doel voor het eind van dit jaar de onderhandelingen
op de hoofdlijnen te kunnen afronden.
Verschillende delegaties namen vervolgens het woord en spraken hun steun uit voor
de gepresenteerde prioriteiten. Terugkerende onderwerpen waren het toekomstig Meerjarig
Financieel Kader en aandachtspunten voor landbouw en cohesie, uitbreiding en de hervormingen
van de Europese Unie, het concurrentievermogen, de bescherming van Europese waarden
en de geopolitieke actualiteiten en de gevolgen voor defensie en veiligheid. Verschillende
delegaties spraken nogmaals hun steun uit voor Oekraïne.
Sessie II Democratische weerbaarheid en parlementaire samenwerking in tijden van onrust
De tweede sessie werd ingeleid door bijdragen van Eurocommissaris voor Justitie Michael
McGrath en professor Brigid Laffan, Emeritus Professor van Europese Politiek aan het
European University Institute. Eurocommissaris McGrath benadrukte het belang van democratie
en de rol van parlementen in de bescherming daarvan. Hij wees erop dat buitenlandse
informatiemanipulatie en inmenging, zowel online als offline, tot de grootste bedreigingen
voor democratische stelsels behoren, terwijl democratie tegelijkertijd een van de
belangrijkste krachten van de Europese Unie blijft. Volgens McGrath moet het Europees
Schild voor de Democratie bijdragen aan een meer structurele aanpak van democratische
weerbaarheid. Daarbij onderstreepte hij dat kunstmatige intelligentie zowel kansen
als risico’s met zich meebrengt, onder meer door de mogelijkheid van desinformatiecampagnes.
De Europese Commissie werkt daarom samen met de lidstaten aan onder andere verantwoord
gebruik van AI in verkiezingscampagnes. Professor Laffan plaatste het thema in een
bredere context en stelde dat democratische weerbaarheid de afgelopen decennia sterker
onder druk is komen te staan. Zij wees op democratische erosie binnen de EU, toenemende
politieke polarisatie en een veranderlijk electoraat. Tegelijkertijd illustreert de
situatie in Hongarije volgens haar dat het EU-lidmaatschap grenzen stelt aan de ontwikkeling
van een volledig gesloten autocratisch systeem.
Verschillende delegaties namen vervolgens het woord en benadrukten het belang van
het versterken van de democratische weerbaarheid in een tijd van toenemende geopolitieke
spanningen en hybride dreigingen. Daarbij werd onder meer aandacht gevraagd voor de
bestrijding van desinformatie en buitenlandse inmenging, de bescherming van democratische
instituties, cyberveiligheid en de gevolgen van de snelle ontwikkeling van kunstmatige
intelligentie. Daarnaast onderstreepten verschillende delegaties het belang van transparante
besluitvorming, effectieve parlementaire controle en nauwe samenwerking tussen nationale
parlementen en de Europese instellingen om het vertrouwen van burgers in de democratie
te versterken.
Het lid Becker benadrukte in deze sessie dat het versterken van de democratische weerbaarheid en
het tegengaan van buitenlandse inmenging en desinformatie tot de hoogste prioriteiten
van de Nederlandse Tweede Kamer behoren. Tegen de achtergrond van geopolitieke instabiliteit
en toenemende hybride dreigingen onderstreepte zij dat naast investeringen in de fysieke
verdediging van Europa ook de bescherming van democratische instituties en het publieke
debat essentieel is. Volgens Becker vraagt democratische weerbaarheid om nauwe samenwerking
tussen nationale parlementen, Europese instellingen en het maatschappelijk middenveld,
zodat kwetsbaarheden kunnen worden geïdentificeerd, goede praktijken kunnen worden
uitgewisseld en het vertrouwen van burgers in de democratie kan worden versterkt.
Als voorbeeld noemde zij de Nederlandse rijksbrede aanpak tegen buitenlandse inmenging,
waarbij meerdere ministeries samenwerken en het parlement jaarlijks toeziet op de
voortgang. Daarnaast wees zij op het voorstel voor een centraal meldpunt waar burgers
vermoedens van buitenlandse inmenging kunnen melden. Becker sprak de hoop uit dat
de COSAC-bijeenkomst zal bijdragen aan verdere kennisuitwisseling en een gezamenlijke
versterking van de democratische weerbaarheid binnen Europa.
Het lid Kemperman sprak in deze sessie zorgen uit over het gebruik van omnibusvoorstellen door de Europese
Commissie zonder bijbehorende impact assessments. Democratische weerbaarheid vereist
sterke instituties, effectieve parlementaire controle en besluitvorming op basis van
betrouwbare feiten. Tegen de achtergrond van toenemende desinformatie en de snelle
verspreiding van AI-gegenereerde content is transparantie in het Europese besluitvormingsproces
steeds belangrijker, aldus Kemperman. De beoordelingen zijn ook voor nationale parlementen
van belang om de economische, sociale en administratieve gevolgen van wetgevingswijzigingen
adequaat te kunnen toetsen. Transparante procedures en een degelijke onderbouwing
van wetgevingsvoorstellen zijn niet enkel noodzakelijk voor effectieve parlementaire
controle, maar kunnen ook de democratische legitimiteit van de EU en het vertrouwen
van burgers in het wetgevingsproces versterken.
In zijn reactie erkende Eurocommissaris McGrath dat democratie de resultaten moet
opleveren die zij belooft en dat het vertrouwen van burgers hierop is gestoeld. Hij
lichtte toe dat de omnibusprocedure een versimpeling van regels oplevert die door
de lidstaten was verzocht, en dat het ontbreken van impact assessments het gevolg
was van een noodzaak om snel te handelen. Desalniettemin heeft het opstellen van impact
assessments bij Europese wetsvoorstellen de voorkeur, zei de Eurocommissaris, en zijn
recente grote dossiers, waaronder het EU Inc. voorstel, ook voorbereid met een dergelijke
beoordeling.
Na de inhoudelijke sessies sloot de voorzitter de bijeenkomst af.
Namens de delegatie,
De ondervoorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken van de Eerste Kamer, Kemperman
Het lid van de vaste commissie voor Europese Zaken van de Tweede Kamer, Becker
Ondertekenaars
Bente Becker, Tweede Kamerlid