Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Lahlah over het inwisselen van buitenlandse rijbewijzen in Nederland

Antwoord van Minister Karremans (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 21 augustus
2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2161.

Vraag 1

Bent u bekend met de regels rondom het inwisselen van buitenlandse rijbewijzen in
Nederland?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat personen die gebruikmaken van de 30%-regeling, zoals kennismigranten,
hun buitenlandse rijbewijs uit elk land kunnen omwisselen voor een Nederlands rijbewijs
zonder opnieuw examens hoeven af te leggen?

Antwoord 2

Ja; dit is zo vastgelegd in de Regeling omwisseling niet-Nederlandse rijbewijzen.
Er gelden daarbij wel nadere voorwaarden, zoals bijvoorbeeld de eis dat de betrokkene
beschikt over een verklaring van medische rijgeschiktheid van het CBR. Het gaat hier
om werknemers die vanuit het buitenland zijn geworven om in Nederland te komen werken
(kenniswerkers) en die op basis van een individueel besluit van de belastingdienst
onder de fiscale 30%-regeling vallen. Bij dit besluit is altijd een in Nederland gevestigde
werkgever betrokken.

Vraag 3

Klopt het dat statushouders daarentegen, bijvoorbeeld afkomstig uit Syrië, hun rijbewijs
niet kunnen omwisselen en daardoor opnieuw examens moeten afleggen, kosten moeten
maken en daardoor vertraagd worden?

Antwoord 3

Het klopt dat rijbewijshouders uit niet-EU-landen, zoals Syrië, die niet in aanmerking
komen voor een omwisselrecht opnieuw het theorie- en praktijkexamen bij het CBR moeten
afleggen. Het zijn van statushouder is daarbij echter niet relevant.

Vraag 4

Hoe verklaart u het verschil in behandeling tussen kennismigranten die onder de 30%-regeling
vallen en statushouders bij het omwisselen van rijbewijzen?

Antwoord 4

Het bedoelde verschil – tussen niet-EU-rijbewijshouders met en zonder omwisselrecht
– doet zich niet alleen voor bij rijbewijzen uit Syrië, maar ook bij die uit bijvoorbeeld
de VS, Rusland, India en China. Dit is te verklaren door de verschillende regelingen
die er bestaan voor het omwisselen van niet-EU-rijbewijzen. De belangrijkste daarvan
zijn de 30%-regeling voor expats en de omwisselafspraken die met een tiental specifieke
landen zijn gemaakt voor alle rijbewijshouders. Tot deze laatste landen behoren onder meer Japan, Zuid-Korea, Monaco, Singapore
en het Verenigd Koninkrijk. Iedere houder van een niet-EU rijbewijs die niet in aanmerking
komt voor een omwisselrecht moet opnieuw het theorie- en praktijkexamen afleggen bij
het CBR om een Nederlands rijbewijs te verkrijgen.

Het gaat hier om verschillen die objectief en kenbaar zijn vastgelegd in de Regeling
omwisseling niet-Nederlandse rijbewijzen. Zoals al genoemd is het zijn van statushouder
voor het omwisselrecht niet relevant. In theorie zou een statushouder die in het bezit
is van een geldig rijbewijs uit een land waarmee omwisselafspraken voor alle rijbewijshouders
zijn gemaakt, zoals het Verenigd Koninkrijk, net zo goed het recht hebben om het rijbewijs
om te wisselen.

Vraag 5

In hoeverre is dit verschil tussen de behandeling bij bijvoorbeeld een Syrische arbeidsmigrant
en een Syrische statushouder gebaseerd op verkeersveiligheid of objectieve kwaliteitseisen,
en in hoeverre op andere factoren zoals verblijfsgrond en economische positie?

Antwoord 5

De hierboven beschreven omwisselrechten geven alleen een vrijstelling voor het aantonen
van de rijvaardigheid. Voor de uiteindelijke administratieve afgifte van het Nederlandse
rijbewijs bij een omwisseling moet er daarnaast aan twee andere criteria worden voldaan,
die voortkomen uit de Europese rijbewijsregelgeving:

– het aantonen van de medische rijgeschiktheid: dit gebeurt via het doorlopen van de
procedure hiervoor bij het CBR, waarvan een eventueel medisch onderzoek onderdeel
kan uitmaken;

– een voldoende duurzaam verblijf in Nederland. Dit is een criterium dat voortvloeit
uit de Europese regelgeving, die spreekt over «gewone verblijfplaats». Dit is door
de wetgever voor vreemdelingen vertaald naar een aantal vormen van rechtmatig verblijf
in de Vreemdelingenwet (zie de antwoorden op de vragen 9 tot en met 18 hierna).

Vraag 6

Tot hoeverre acht u het wenselijk dat de afweging of iemand zijn rijbewijs kan omwisselen
of niet, gebaseerd is op verblijfsgrond en economische positie?

Antwoord 6

De Kamer is de afgelopen jaren regelmatig geïnformeerd over de achtergrond van de
omwisselrechten voor niet-EU-rijbewijzen en de verkeersveiligheidsaspecten daarvan,
en dan met name de omwisselrechten voor expats. Te noemen zijn de kamerbrief uit 2021
over de omwisseling van rijbewijzen van kennismigranten1 en de kamerbrief met de aanbieding van het onderzoek van Haskoning: Kennismigrantenregeling en risico’s voor de verkeersveiligheid2. Eind vorig jaar is in de reactie op de motie Heutink en Vedder over het inzetten
op een vorm van toetsing op kennis van de Nederlandse verkeersregels in de rijbewijsregeling
voor expats een actualisatie over de omwisselingen voor expats3 naar de Kamer gestuurd. De conclusies uit deze brieven kan hier worden herhaald,
namelijk dat de omwisselrechten voor expats geen bovenmatige risico’s vormen voor
de verkeersveiligheid en er geen aanleiding is om de regeling aan te passen, gezien
de bijdrage hiervan aan een gunstig vestigingsklimaat voor schaars internationaal
talent. Daarbij is ook betrokken dat in de nog te implementeren vierde Europese rijbewijsrichtlijn
nieuwe bevoegdheden zijn gecreëerd om besluiten te nemen over een Europeesbrede omwisselbaarheid
van niet-EU rijbewijzen na een verkeersveiligheidsanalyse op Europees niveau. Hoewel
het nog niet duidelijk is hoe actief de Commissie deze bevoegdheid gaat invullen,
is het de verwachting dat de omwisselrechten voor niet-EU-rijbewijzen hierdoor verder
zullen worden geharmoniseerd.

Vraag 7

Deelt u de opvatting dat het onderscheid tussen groepen migranten op basis van regeling
(zoals de 30%-regeling) moeilijk uitlegbaar is wanneer het niet direct samenhangt
met verkeersveiligheid?

Antwoord 7

Zie het antwoord op vraag 6. Ik deel deze opvatting niet.

Vraag 8

Bent u bereid te onderzoeken of de regels voor het omwisselen van rijbewijzen eenduidiger
en rechtvaardiger kunnen, bijvoorbeeld door één lijn te trekken voor verschillende
groepen migranten op basis van objectieve verkeerskwaliteiteisen?

Antwoord 8

Zie het antwoord op vraag 5 en 6. Ik zie hier geen noodzaak toe, ook gezien de te
verwachten harmonisatie van omwisselrechten en de hieraan verbonden verkeersveiligheidsanalyses
voor landen buiten de EU die op Europees niveau zijn te verwachten vanwege de nieuwe
bevoegdheden die volgen uit de vierde Europese rijbewijsrichtlijn.

Vraag 9

Bent u bekend met de motie van het lid Lahlah over het wegnemen van drempels voor
asielzoekers met een W-document om een rijbewijs aan te vragen4 en uw appreciatie waarin u deze motie ontraadt?5

Antwoord 9

Ja.

Vraag 10

Klopt het dat asielzoekers met een W-document wel theorie- en praktijkexamens kunnen
afleggen bij het CBR, maar vervolgens geen Nederlands rijbewijs kunnen aanvragen?

Antwoord 10

Dit klopt, zie ook de hierboven genoemde appreciatie van de motie.

Vraag 11

Klopt het dat er op dit moment tussen en binnen gemeentes verschillen zijn in de mogelijkheden
voor asielzoekers om een rijbewijs te kunnen aanvragen na afgelegde theorie- en praktijkexamens?

Antwoord 11

De Wegenverkeerswet 1994 bepaalt in artikel 111, derde lid, dat een rijbewijs alleen
mag worden afgegeven aan vreemdelingen die rechtmatig verblijven in Nederland op grond
van artikel 8 onder a tot en met d en l van de Vreemdelingenwet 2000. Deze regel geldt
voor iedere gemeente op dezelfde manier en biedt geen ruimte voor interpretatie. De
RDW heeft wel gesignaleerd dat er soms administratieve fouten worden gemaakt waardoor
gemeenten ten onrechte een rijbewijs aan een asielzoeker afgeven. Vaak komen deze
voort uit onjuiste of niet beschikbare informatie over de verblijfstatus in de Basisregistratie
Personen (BRP). De betreffende rijbewijzen moeten daarop, in overeenstemming met de
Wegenverkeerswet, door de gemeente alsnog ongeldig worden verklaard. De RDW heeft
naar aanleiding van deze geconstateerde gevallen samen met de Nederlandse Vereniging
voor Burgerzaken (NVVB) aanvullende richtlijnen en voorlichting richting de gemeenten
uitgebracht. De RDW ondersteunt met de NVVB de gemeenten in het terugdringen van mogelijk
onterecht afgegeven rijbewijzen, waarbij gezamenlijk wordt gekeken of er nog aanvullende
maatregelen kunnen worden getroffen.

Vraag 12

Kunt u nader toelichten hoe het woonlandbeginsel uit de Europese rijbewijsrichtlijn
wordt geïnterpreteerd in relatie tot asielzoekers met een W-document?

Antwoord 12

Het woonlandbeginsel in de Europese rijbewijsrichtlijn ziet op de «normale woonplaats»
(minimaal 185 dagen per jaar) en wordt in Nederland primair getoetst aan de inschrijving
in de BRP. Dit beginsel is echter niet doorslaggevend voor de afgifte aan asielzoekers
met een W-document. Naast het woonlandbeginsel geldt op grond van artikel 111, derde
lid, van de Wegenverkeerswet 1994 dat alleen aan vreemdelingen met rechtmatig verblijf
als bedoeld in artikel 8, onderdelen a tot en met d en l, van de Vreemdelingenwet
2000 een rijbewijs kan worden afgegeven. Asielzoekers met een W-document verblijven
doorgaans rechtmatig op grond van artikel 8, onderdeel f, Vreemdelingenwet 2000.

Vraag 13

In hoeverre biedt dit woonlandbeginsel ruimte voor nationale interpretatie, en benut
Nederland deze ruimte maximaal?

Antwoord 13

Het uitgangspunt dat vreemdelingen waarvan het nog niet zeker is dat zij een bestendige
verblijfstatus in Nederland krijgen, geen recht hebben op een rijbewijs is al vele
tientallen jaren in de Wegenverkeerswet opgenomen. De aanwijzing van het rijbewijs
als geldig identificatiedocument in de Wet op de identificatieplicht in 1993 is de
aanleiding geweest voor deze beperking.

Het bovenstaande betreft een nationale invulling voor vreemdelingen van het begrijp
«normale verblijfplaats» («normal residence») zoals dat is opgenomen in de tweede
Europese rijbewijsrichtlijn (1991) en de derde Europese rijbewijsrichtlijn (2006).
Deze beide richtlijnen zijn volgens de gebruikelijke wetgevingsprocedures geïmplementeerd
in de Wegenverkeerswet, waarbij er ook steeds een beoordeling door de Europese Commissie
heeft plaatsgevonden. De vraag naar de maximale ruimte bij de invulling van de richtlijnen
is in dit proces niet aan de orde geweest.

Vraag 14

Hoe gaan andere EU-lidstaten om met asielzoekers die een rijbewijs willen aanvragen
voordat zij een definitieve verblijfsstatus hebben? Zijn er voorbeelden van landen
waarbij asielzoekers wel een rijbewijs kunnen aanvragen?

Antwoord 14

Hierover is geen informatie bekend; dit zou nader onderzoek vergen, wat ook bemoeilijkt
wordt doordat ieder land zijn eigen regels heeft op het gebied van asiel en verblijfsstatus.
Daarnaast wordt de vergelijking bemoeilijkt doordat in andere EU-lidstaten het rijbewijs
niet, of in beperktere mate, de functie van identiteitsdocument heeft.

Vraag 15

Deelt u de opvatting dat het toestaan van examens zonder de mogelijkheid om een rijbewijs
te verkrijgen kan leiden tot inefficiëntie, kosten en frustratie bij betrokkenen?

Antwoord 15

Ik deel deze opvatting niet. Ik beschouw de huidige regeling juist als efficiënt omdat
asielzoekers de wachttijd tot het verkrijgen van de benodigde verblijfsstatus alvast
kunnen benutten voor het nemen van rijlessen en het afleggen van theorie- en praktijkexamens.
Het is daarbij de eigen verantwoordelijkheid van de asielzoeker om een inschatting
te maken van de kans op definitief verblijf tegenover de investeringen om het rijbewijs
te halen. Daarnaast is er ook de verantwoordelijkheid van de rijschool om hierover
goed te informeren. De door het CBR afgegeven verklaring van rijvaardigheid na het
behalen van het examen is drie jaar geldig, wat voldoende flexibiliteit waarborgt.
Daarbij is het uiteraard wel van belang dat betrokkenen over de juiste informatie
beschikken om deze afweging te maken. Het CBR heeft op haar website een waarschuwing
geplaatst dat het W-document niet voldoende is om bij de gemeente een rijbewijs aan
te vragen, met het advies om eerst navraag te doen bij de gemeente. Deze informatie
is ook verspreid onder rijschoolhouders en in de vakpers van de rijschoolbranche.
Daarnaast onderzoekt het CBR of betrokkenen meer gericht kunnen worden voorgelicht
over het feit dat hun huidige verblijfsstatus nog onvoldoende is voor het kunnen aanvragen
van een rijbewijs bij de gemeente. Ook wordt bekeken of via samenwerking met de IND
de informatieverstrekking richting asielzoekers kan worden verbeterd.

Vraag 16

Deelt u de opvatting dat, indien dit juridisch mogelijk is, wie zijn rijexamens heeft
gehaald ook een rijbewijs moet kunnen krijgen?

Antwoord 16

Zie ook het antwoord op vraag 6. Ik deel deze opvatting niet. Het verkrijgen van een
rijbewijs vereist – samengevat – het voldoen aan drie criteria die ieder hun zelfstandige
beoordeling kennen: rijvaardig, (medisch) rijgeschikt en het hebben van een gewone
verblijfplaats in Nederland. Deze criteria worden los van elkaar beoordeeld; het voldoen
aan het ene criterium kan niet betekenen dat het andere automatisch wordt ingevuld.
Het is in het algemeen aan de toekomstige rijbewijshouder zelf om van tevoren in te
schatten in hoeverre het voldoen aan deze criteria mogelijk is, en op welke termijn.
Informatie hiervoor is bijvoorbeeld beschikbaar op de website van het CBR of via rijscholen.
Voor de informatie over medische rijgeschiktheid spelen patiëntenverenigingen ook
een belangrijke rol.

Vraag 17

In uw appreciatie van de eerder genoemde motie van het lid Lahlah geeft u aan dat
er wordt gewerkt aan een implementatie van de vierde rijbewijsrichtlijn vanuit Brussel;
zal deze implementatie ruimte kunnen bieden voor de wetgever om iets te doen aan onze
invulling van «gewone verblijfplaats» en het woonlandbeginsel?

Antwoord 17

In de genoemde appreciatie is al aangegeven dat ik geen aanleiding zie om de huidige
situatie te veranderen. Dat geldt niet alleen vanuit de tekst van de vierde rijbewijsrichtlijn,
waarin het begrip «normal residence» opnieuw is opgenomen, maar ook vanwege de hierboven
geschetste achtergrond dat het hier gaat om een nationale invulling binnen de bandbreedte
van de richtlijn.

Vraag 18

Welke mogelijkheden ziet u om, binnen de bestaande Europese kaders, deze belemmeringen
te verminderen of weg te nemen?

Antwoord 18

De conclusie naar aanleiding van de bovenstaande antwoorden is dat ik geen aanleiding
zie om de rijbewijsregels aan te passen op dit punt. Het Nederlandse rijbewijs heeft
een duale functie: het borgt niet alleen de verkeersveiligheid bij het verschaffen
van mobiliteit, maar functioneert ook als een identiteitsdocument op grond van de
Wet op de identificatieplicht. Gezien deze laatste functie geldt in de wetgeving al
meer dan dertig jaar het uitgangspunt dat alleen vreemdelingen met een stabiele verblijfspositie
in Nederland hier recht op hebben. Deze personen kunnen echter al wel de tijd waarin
zij in afwachting zijn van deze verblijfspositie besteden aan het nemen van rijlessen
en het afleggen van examens. Gezien dit alles ben ik van mening dat er hier een evenwichtige
afweging is gemaakt tussen het individuele belang en het belang van een geïntegreerd
kabinetsbeleid ten aanzien van vreemdelingen.

Vraag 19

In hoeverre bent u bereid zich in te spannen om bestaande belemmeringen weg te nemen
voor asielzoekers, met name wanneer deze niet direct voortvloeien uit verkeersveiligheidseisen
maar uit administratieve of verblijfsrechtelijke voorwaarden? Op welke manier bent
u van plan om die inspanning invulling te geven en met welk tijdspad?

Antwoord 19

Zie het antwoord op vraag 18.