Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Lammers over aanvullende berichtgeving over de situatie in Ceuta

Antwoord van Minister Van den Brink (Asiel en Migratie) (ontvangen 7 augustus 2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Veel migranten verlaten Ceuta, maar duizenden willen
Europese droom niet opgeven: winkels op slot en boten richting Spanje gestopt»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2, 3 en 4

Welke informatie heeft het kabinet ontvangen van de Spaanse autoriteiten over het
aantal migranten dat Ceuta daadwerkelijk heeft verlaten en hoeveel personen zich op
dit moment nog in de Spaanse exclave bevinden?

Op welke wijze verifieert Nederland de juistheid van informatie die door de Spaanse
autoriteiten wordt verstrekt over de omvang van de migratiestroom, de terugkeer van
migranten en de beveiliging van de buitengrens van de Europese Unie?

Bent u bekend met signalen dat de feitelijke situatie in Ceuta mogelijk afwijkt van
de officiële lezing van de Spaanse autoriteiten? Zo ja, welke signalen zijn dat en
welke conclusies verbindt het kabinet daaraan?

Antwoord 2, 3 en 4

Tijdens de informele JBZ-Raad van 4 augustus jl. gaf Spanje aan dat er rond de 72.000
irreguliere grensoverschrijdingen zijn geweest om via Ceuta de grens met Spanje over
te steken waarvan zij, in samenwerking met Marokko, rond de 70.000 irreguliere migranten
naar Marokko heeft laten terug keren.

Het is helder dat er grootschalig irreguliere aankomsten zijn geweest en dat deze
irreguliere migranten ook op grote schaal zijn vertrokken. De irreguliere migranten
zijn, door de chaotische situatie op 30 en 31 juli jl., niet geregistreerd bij binnenkomst
van Ceuta. Ook is het niet mogelijk geweest om de terugkeer van al deze irreguliere
migranten te registeren. Er bestaat daarom onduidelijkheid over het precieze aantal
resterende irreguliere migranten dat zich nog in Ceuta bevindt. Het is daarom van
belang dat Frontex de situatie aan de grens, het aantal personen in Ceuta en eventuele
bewegingen nauw monitort en hierover rapporteert. Het kabinet zal daarom, samen met
andere gelijkgezinden lidstaten, hierop blijven aandringen.

Vraag 5

Indien zou blijken dat de Spaanse autoriteiten bewust een ander beeld hebben geschetst
van de situatie in Ceuta of onjuiste informatie hebben verstrekt over het aantal teruggekeerde
migranten, welke gevolgen zou dat volgens u moeten hebben voor de samenwerking met
Spanje binnen de Europese Unie?

Antwoord 5

Het kabinet heeft geen aanwijzingen dat de Spaanse autoriteiten onjuiste informatie
hebben verstrekt. Het kabinet heeft tijdens de informele JBZ-Raad van 4 augustus jl.
Frontex opgeroepen om de situatie aan de grens, het aantal irreguliere migranten in
Ceuta en eventuele bewegingen nauw te blijven monitoren en hierover te rapporteren.

Vraag 6

Deelt u de opvatting dat betrouwbare en controleerbare informatie van lidstaten essentieel
is voor een goed functionerend Europees migratiebeleid? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Ja.

Vraag 7

Wanneer zou voor u de grens bereikt zijn waarop geconcludeerd moet worden dat Spanje
onvoldoende invulling geeft aan zijn verplichtingen als bewaker van de Europese buitengrens?

Antwoord 7

Effectief buitengrensbeheer, inclusief screening, door de volledige en consequente
toepassing en naleving van de Schengengrenscode, is voor de EU noodzakelijk om te
kunnen controleren en besluiten wie er de EU binnenkomt. In dat kader is een stevige
Schengengovernance, met een duidelijke toezichthoudende rol voor de Europese Commissie
als hoedster van de Verdragen onmisbaar. Via Schengenevaluaties wordt getoetst of
lidstaten voldoen aan het Schengen acquis. Op basis van deze evaluaties worden aanbevelingen
geformuleerd die lidstaten moeten uitvoeren. Daarnaast rapporteert de Commissie over
de integriteit van het Schengengebied via de Schengen barometer en het Staat van Schengenrapport.
Het is, meer dan voorheen, extra van belang dat lidstaten de aanbevelingen uit de
Schengenvaluaties opvolgen om adequate toepassing en naleving van de Schengenregels
te waarborgen. Het kabinet pleit er daarom voor dat tekortkomingen in de toepassing
voor alle lidstaten inzichtelijk worden en politiek besproken worden tijdens de Schengenraad.
Dit draagt bij eraan bij dat lidstaten spoedig verbeterslagen maken en biedt de mogelijkheid
voor lidstaten om waar nodig elkaar te kunnen ondersteunen.

Vraag 8

Acht u Spanje, gelet op de huidige ontwikkelingen, nog steeds een volledig betrouwbare
partner bij de uitvoering van het Europese migratiebeleid? Zo ja, waarop baseert u
dat oordeel?

Antwoord 8

Het kabinet acht Spanje nog steeds een betrouwbare partner bij de uitvoering van het
Europese migratiebeleid. Spanje heeft, mede op aandringen van Nederland, stappen genomen
om de buitengrens verder te versterken en op korte termijn grootschalige terugkeeroperaties
gestart, wat ertoe heeft geleid dat een groot aantal van de irreguliere migranten
reeds zijn teruggekeerd. Het kabinet spreekt erkenning uit voor de snelle acties van
Spanje. Ook ten aanzien van de uitvoering van het Pact werkt Nederland goed met Spanje
samen. De ervaring van de afgelopen jaren is dat Spanje overdrachten altijd in lijn
met de AMbV uitvoert.

Vraag 9

Bent u bereid binnen de Raad van de Europese Unie aan te dringen op een onafhankelijke
verificatie van de feiten rondom de gebeurtenissen in Ceuta, zodat lidstaten kunnen
beschikken over objectieve informatie over de omvang van de migratiestroom, de terugkeer
van migranten en de daadwerkelijke grensbewaking? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 9

Ja, dat heeft het kabinet tijdens de informele JBZ-Raad van 4 augustus j.l. gedaan.

Vraag 10 en 11

Indien zou blijken dat Spanje de Europese asiel- en terugkeerregels structureel onjuist
toepast of onvoldoende handhaaft, bent u dan bereid de Europese Commissie te verzoeken
een inbreukprocedure tegen Spanje te starten? Zo nee, waarom niet?

Bent u bereid de Europese Commissie te verzoeken onderzoek te doen naar mogelijke
systematische tekortkomingen in de toepassing van de verantwoordelijkheidsregels door
Spanje als bedoeld in Artikel 60, derde lid, van Verordening (EU) 2024/1351? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 10 en 11

Het kabinet zet er stelselmatig op in dat lidstaten het asielacquis en terugkeeracquis
naleven. De Commissie ziet hierop toe, als hoedster van de verdragen. Het kabinet
ziet geen reden om aan te nemen dat Spanje de verplichtingen die voortvloeien uit
het asiel- en terugkeer acquis niet nakomt.

Ten aanzien van de verantwoordelijkheidsregels als bedoeld in artikel 60, derde lid,
van Verordening (EU) 2024/1351 geldt dat de Nederlandse ervaring van de afgelopen
jaren is dat Spanje overdrachten altijd in lijn met de AMbV uitvoert. Ook de Europese
Commissie heeft op op 15 juli 2026 een mededeling gepubliceerd over eventuele structurele
tekortkomingen in lidstaten. Daarin concludeert de Commissie, in lijn met de Nederlandse
ervaring, dat er ten aanzien van Spanje geen signalen zijn voor structurele tekortkomingen
bij de uitvoering van de overdrachten onder AMbV

Vraag 12

Deelt u de opvatting dat, indien de Europese Commissie dergelijke systematische tekortkomingen
vaststelt, andere lidstaten niet gehouden zouden moeten zijn solidariteitsbijdragen
– waaronder herplaatsingen of financiële bijdragen – aan Spanje te leveren? Bent u
bereid dit standpunt in Europees verband uit te dragen?

Antwoord 12

Indien de Europese Commissie systemische tekortkomingen vaststelt bij een lidstaat
die solidariteit ontvangt bij het uitvoeren van de AMbV overdrachten, dan zijn de
andere lidstaten niet meer verplicht om solidariteit aan deze lidstaat te geven. Op
basis van de laatste evaluatie van de Commissie, in lijn met de Nederlandse ervaring,
is dit voor Spanje niet aan de orde.

Vraag 13 en 14

Bent u bereid de Spaanse ambassadeur te ontbieden indien blijkt dat de Spaanse autoriteiten
de Europese partners onjuist of onvolledig hebben geïnformeerd over de migratiesituatie
in Ceuta? Zo nee, waarom niet en wanneer zou u dit wel aan de orde zijn?

Welke diplomatieke stappen acht u passend indien zou blijken dat Spanje bewust onjuiste
informatie heeft verstrekt over de omvang van de migratiestroom, de terugkeer van
migranten of de naleving van Europese verplichtingen?

Antwoord 13 en 14

Dit is niet aan de orde. het kabinet heeft geen aanwijzingen dat de Spaanse autoriteiten
onjuiste informatie hebben verstrekt. Spanje heeft snel, proactief en continu informatie
gedeeld over de situatie in Ceuta.

Vraag 15

Bent u bereid, indien Spanje de buitengrens aantoonbaar onvoldoende bewaakt en daardoor
een ernstig risico ontstaat voor de openbare orde en de werking van het Schengengebied,
tijdelijke maatregelen te treffen ten aanzien van het personenverkeer van en naar
Spanje, waaronder intensivering van grenscontroles op lucht- en zeeverbindingen, voor
zover het Unierecht daarvoor ruimte biedt? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 15

Omdat het Schengengebied niet geschonden is en het overgrote deel van de irreguliere
migranten weer is teruggekeerd is dit nu niet in beeld.

Het is evident de Nederland haar eigen grenzen bewaakt. In Nederland voert daarom
de Koninklijke Marechaussee (KMar) te allen tijde informatie- en risicogestuurde grenscontroles
op de luchthavens uit en zijn er controles bij de binnengrens. Op basis daarvan worden
specifieke vluchten met een hoger risico op irreguliere migratie gecontroleerd en
wordt er risicogestuurd opgetreden bij de binnengrens. Indien de situatie daartoe
aanleiding geeft, kunnen verscherpte controles aan de Nederlandse grens door de Koninklijke
Marechaussee worden uitgevoerd. Mochten er in Nederland asielzoekers worden aangetroffen
die zijn aangekomen in Ceuta, worden deze personen overgedragen aan Spanje conform
de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer Verordening (AMbV), zodat Nederland geen
extra druk op ons asielstelsel krijgt door de situatie in Ceuta. De ervaring van de
afgelopen jaren is dat Spanje dergelijke overdrachten altijd in lijn met de AMbV uitvoert.

Vraag 16

Heeft u kennisgenomen van maatregelen van andere lidstaten om het personenverkeer
met Spanje tijdelijk aan aanvullende controles te onderwerpen naar aanleiding van
de huidige migratiesituatie? Zo ja, hoe beoordeelt u deze maatregelen?

Antwoord 16

Ja. Het is niet aan het kabinet om de maatregelen van andere lidstaten te beoordelen.

Vraag 17

Onder welke omstandigheden acht u het gerechtvaardigd om, met een beroep op de Schengengrenscode,
tijdelijke grenscontroles ten aanzien van reizigers vanuit Spanje in te voeren indien
sprake is van een ernstige bedreiging van de openbare orde of de binnenlandse veiligheid?

Antwoord 17

Zie antwoorden hierboven. Op dit moment is er geen additioneel risico voor de openbare
orde of de binnenlandse veiligheid geconstateerd, mede vanwege het feit dat er tot
op heden geen secundaire bewegingen naar het Europese vasteland zijn geconstateerd.
Het kabinet blijft de situatie nauw monitoren. Mocht de situatie wijzingen en additionele
maatregelen nodig blijken zal het kabinet uw Kamer daarover informeren.

Vraag 18

Bent u bekend met de Spaanse wetgeving op grond waarvan de Spaanse regering alleenstaande
minderjarige migranten die illegaal Ceuta zijn binnengekomen niet zal terugsturen,
maar deze minderjarige migranten in de procedure zal opnemen en eventueel naar andere
autonome regio’s binnen Spanje zal sturen? Zo ja, kunt u aangeven of er informatie
bekend is dat deze illegaal binnengekomen amv’ers reeds in de procedure zijn opgenomen
dan wel verplaatst zijn naar andere autonome regio’s in Spanje?

Antwoord 18

Het kabinet heeft geen geverifieerde informatie waaruit blijkt dat de amv’ers al zijn
opgenomen in een procedure dan wel zijn overgeplaatst naar andere autonome regio’s.

Vraag 19

Op welke juridische grondslag baseert Spanje dit beleid en acht u dit in overeenstemming
met de het Europese migratiebeleid?

Antwoord 19

Het is niet aan het kabinet om te beoordelen of het handelen van Spanje in lijn is
met de Europese wetgeving. Het is aan de Europese Commissie als hoeder van de verdragen
om hier op toe te zien.

Vraag 20

Deelt u de opvatting dat het vooruitzicht op opvang en herverdeling binnen Europa
een aanzuigende werking kan hebben op alleenstaande minderjarige migranten en mensensmokkelaars?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 20

Het kabinet heeft duidelijk gemaakt, onder andere tijdens de informele JBZ-raad van
4 augustus, dat Spanje alles op alles blijft zetten om ook de nog niet teruggekeerde
irreguliere migranten terug te laten keren naar Marokko en de buitengrens verder te
versterken zodat er geen aanzuigende werking ontstaat voor anderen die ook irregulier
naar Spanje willen komen.

In algemene zin is het, om irreguliere migratie richting de EU minder aantrekkelijk
te maken en weerbaar te zijn als EU, van belang dat er een sterk EU-intern asiel-
en migratiesysteem staat en dat de EU effectief samenwerkt met landen buiten de EU.
Migranten die geen recht hebben om asiel moeten snel afgewezen worden, en de terugkeer
geeffectueerd. Het kabinet onderstreept daarom het belang van de volledige implementatie
van het Asiel- en Migratiepact en de terugkeerverordening (zodra deze van kracht wordt),
en het versterken en bestendigen van partnerschappen met landen buiten de EU. De langetermijnvisie
van het kabinet is dat asielaanvragen buiten Europa kunnen worden ingediend en afgehandeld.
Het kabinet zet zich daarom doorlopend in voor het verder brengen en operationaliseren
van innovatieve oplossingen waaronder de terugkeerhub.

Vraag 21

Bestaat het risico dat deze minderjarigen zich, nadat zij binnen Spanje zijn verdeeld,
vrij binnen het Schengengebied kunnen verplaatsen en uiteindelijk ook Nederland bereiken?
Hoe beoordeelt u dit risico?

Antwoord 21

Voor de niet-begeleide minderjarige vreemdelingen die asiel hebben aangevraagd in
Spanje geldt conform EU-regelgeving dat de lidstaat van eerste aanvraag, in dit geval
Spanje, verantwoordelijk is voor de beoordeling van het asielverzoek. Mochten er in
Nederland asielzoekers worden aangetroffen die zijn aangekomen in Ceuta, worden deze
personen overgedragen aan Spanje conform de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer
Verordening (AMbV), zodat Nederland geen extra druk op ons asielstelsel krijgt door
de situatie in Ceuta. De ervaring van de afgelopen jaren is dat Spanje dergelijke
overdrachten altijd in lijn met de AMbV uitvoert.

Vraag 22

Hoe beoordeelt u het Spaanse beleid in het licht van de noodzaak om irreguliere migratie
en mensensmokkel tegen te gaan?

Antwoord 22

Het is niet aan het kabinet om het beleid van Spanje te beoordelen. Nederland heeft
de Europese Commissie en de relevante EU-agentschappen verzocht dit samen met Spanje
te onderzoeken. Hen is gevraagd hierin in ieder geval de oorzaken, inclusief de rol
van mensensmokkelaars en tekortkomingen aan de Spaanse buitengrens, mee te nemen.
Het kabinet blijft hierop aandringen en verzoekt de Europese Commissie en de agentschappen
te rapporteren in de gebruikelijke gremia; in het bijzonder voor de JBZ-Raad van 1 oktober
en Europese Raad van 15-16 oktober aanstaande.

Vraag 23

Bent u bereid binnen de Raad van de Europese Unie aan te dringen op een eenduidig
Europees beleid waarbij ook voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen dat erop
ziet dat ook zij, bij illegale grensoverschrijding, direct teruggestuurd worden?

Antwoord 23

Indien een alleenstaande minderjarige vreemdeling (amv) zonder verblijfsvergunning
op het grondgebied van een lidstaat verkeert, kan een lidstaat een terugkeerbesluit
nemen en is de amv daarmee vertrekplichtig. Hier zijn wel voorwaardes aan verbonden
om de amv te beschermen en niet zonder adequate opvang naar het land van herkomst
te sturen. De amv heeft ook, net zoals iedereen, het recht om asiel aan te vragen.
Zodra de asielprocedure loopt heeft de amv, net zoals ieder ander, het recht om deze
af te wachten op het territorium van de lidstaat waar de asielprocedure is aangevraagd.

Het beleid en de bijzondere waarborgen en uitzonderingen inzake de procedure en beoordeling
van asielverzoeken van niet-begeleide minderjarige vreemdelingen is op Europees niveau
vastgelegd in onder andere de Asielprocedureverordening. Daarmee is er reeds eenduidig
Europees beleid.

Vraag 24

Bent u het eens met de uitspraak van de Minister-President op X waarin hij stelt dat
de invasie te wijten is aan mensensmokkelaars?2

Antwoord 24

Het is een gegeven dat mensensmokkelaars een kwalijke rol spelen in de migratieroutes
tussen Noord-Afrika en Europa. Het kabinet heeft de rol van mensensmokkelaars, het
misbruik dat zij maken van kwetsbare personen en de rol die zij hebben gespeeld in
dit incident veroordeeld. Het kabinet vindt het van belang dat het wrede verdienmodel
van mensensmokkelaars doorbroken wordt.

Vraag 25

Indien de vorige vraag bevestigend wordt beantwoord, kunt u onderbouwen op basis van
welke concrete informatie de Minister-President stelt dat de gebeurtenissen in Ceuta
zijn veroorzaakt door mensensmokkelaars? Beschikt het kabinet over bevestigde inlichtingen
of strafrechtelijke onderzoeken waaruit dit blijkt, of betreft dit een aanname? Indien
die onderbouwing ontbreekt, waarom presenteert de Minister-President deze lezing,
welke u volgt, dan als een vaststaand feit, terwijl er ook andere verklaringen voor
de massale grensbestorming worden genoemd?

Antwoord 25

Zoals hierboven aangegeven veroordeelt het kabinet de rol die mensensmokkelaars hebben
gespeeld. Om dergelijke situaties in de toekomst te voorkomen is het van belang dat
er verder onderzoek wordt gedaan naar de totstandkoming van dit incident, het samenspel
tussen de verschillende factoren waaronder mogelijke tekortkomingen aan de buitengrens
en de rol van mensensmokkelaars is hierbij van belang. Nederland heeft hiertoe tijdens
de informele JBZ-raad van 4 augustus jl. opgeroepen. Het kabinet blijft hierop aandringen
en verzoekt de Europese Commissie en de agentschappen te rapporteren in de gebruikelijke
gremia; in het bijzonder voor de JBZ-Raad van 1 oktober en Europese Raad van 15-16 oktober
aanstaande.

Vraag 26

Bent u bekend met het bericht «Online werd massale overtocht naar Ceuta wekenlang
voorbereid en gepromoot»?3 Zo ja, hoe beoordeelt u dit bericht?

Antwoord 26

Ja. Het is op dit moment is moeilijk te kwantificeren welke factoren allemaal een
rol hebben gespeeld en in welke omvang. Het kabinet loopt niet vooruit op de uitkomsten
van het eerdergenoemde onderzoek.

Vraag 27

Hoe beoordeelt u de berichtgeving dat de Spaanse inlichtingendiensten, volgens de
Spaanse krant ABC, op de hoogte waren van de dreiging van de invasie in Ceuta? En
hoe beoordeelt u het optreden van de Spaanse inlichtingendienst?

Antwoord 27

Het is niet aan het kabinet om het optreden van de Spaanse inlichtingdiensten te beoordelen.

Vraag 28

Bent u bekend met de aanwijzingen dat Marokkaanse autoriteiten onvoldoende hebben
opgetreden tegen mensensmokkel, georganiseerde migratiestromen of online oproepen
om de oversteek naar Ceuta te maken? Zo ja, hoe beoordeelt u deze?

Antwoord 28

Het kabinet gaat nu niet in op dit soort analyses over het ontstaan van de situatie.
Het kabinet is van mening dat het – met het oog op het voorkomen van een vergelijkbare
plotselinge toestroom van irreguliere migranten in de toekomst- nodig is om beter
in beeld te brengen hoe deze situatie bij Ceuta heeft kunnen ontstaan. Nederland heeft
de Europese Commissie en de relevante EU-agentschappen verzocht dit samen met in Spanje
te onderzoeken. Het kabinet blijft hierop aandringen en verzoekt de Europese Commissie
en de agentschappen te rapporteren in de gebruikelijke gremia; in het bijzonder voor
de JBZ-Raad van 1 oktober en Europese Raad van 15-16 oktober aanstaande.

Vraag 29

In hoeverre deelt u de zorgen van de Spaanse autoriteiten dat migratie opnieuw als
politiek drukmiddel zou kunnen worden ingezet? En welke maatregelen bent u bereid
te nemen om te voorkomen dat dit gaat gebeuren?

Antwoord 29

De Raad heeft in 2024 een Verordening vastgesteld met maatregelen in geval van instrumentalisering
van migratie. Daarnaast is een gezamenlijke inzet op de versterking van buitengrenzen
en de andere maatregelen zoals uiteengezet in het antwoord op vraag 7 essentieel.

Vraag 30

Welke rol speelt de samenwerking tussen de Europese Unie en Marokko bij grensbewaking
en het tegengaan van illegale migratie, en voldoet Marokko volgens u momenteel aan
de gemaakte afspraken?

Antwoord 30

Zowel de Europese Unie als EU-lidstaten onderhouden nauwe betrekkingen met Marokko
op het gebied van migratie en werken samen op verschillende terreinen, waaronder grensmanagement
en het verbeteren van terugkeersamenwerking. Marokko heeft voorts constructief meegewerkt
aan terugkeer van vertrek-plichtige vreemdelingen en in nauwe samenwerking met Spanje
ondersteund bij het tegengaan van verdere irreguliere bewegingen.