Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Teunissen over bescherming van Bonaire tegen de klimaatcrisis

Antwoord van Minister Van Veldhoven-van der Meer (Klimaat en Groene Groei) en van
Minister Karremans (Infrastructuur en Waterstaat), mede namens de Staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen 24 juli 2026). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2118.

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het NOS-artikel over het bezoek van premier Jetten aan Bonaire1, bezien in samenhang met het nieuwe rapport van Greenpeace waaruit blijkt dat de
kosten van klimaatverandering op Bonaire in de toekomst fors zullen oplopen2?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Hoe beoordeelt u het feit dat u naar Bonaire afreist met niets meer dan woorden, terwijl
de inwoners van het eiland al jaren wachten op daadwerkelijke bescherming tegen de
gevolgen van de klimaatcrisis?

Antwoord 2

Het bezoek van de Minister-President aan Bonaire stond in het teken van kennismaking,
er hebben geen specifieke gesprekken plaatsgevonden over klimaatverandering en klimaatmitigatie
en -adaptatie. Wel is uiteraard geluisterd naar de punten van zorg die tijdens de
gesprekken aan de orde kwamen.

Het kabinet zet zich op verschillende manieren in als het gaat om klimaatadaptatie
op Caribisch Nederland, bijvoorbeeld door in op het vaststellen van een klimaatadaptatieplan
om ervoor te zorgen dat Caribisch Nederland klimaatbestendig is, nu en in de toekomst.
Het kabinet streeft ernaar om nog dit jaar de Nationale Klimaatadaptatiestrategie
vast te stellen, waarin nadrukkelijk aandacht is voor Caribisch Nederland. Ook zet
dit kabinet de tweede fase van het Natuur- en Milieubeleidsplan Caribisch Nederland
voort, zoals aangegeven in het coalitieakkoord. Zie ook het antwoord op de vragen
10 en 11.

Vraag 3 en 4

Welke boodschap denkt u af te geven aan de inwoners van Bonaire door in hoger beroep
te gaan tegen de uitspraak in de klimaatzaak, terwijl diezelfde inwoners juist dringend
meer bescherming nodig hebben?

Begrijpt u dat het hoger beroep door veel inwoners van Bonaire zal worden ervaren
alsof de Staat hun veiligheid, gezondheid en toekomst nog altijd niet serieus neemt?

Antwoord 3 en 4

Het kabinet is na een zeer zorgvuldige afweging tot de conclusie gekomen dat er zwaarwegende
(juridische) redenen zijn voor het laten toetsen van de uitspraak door het gerechtshof
Den Haag. In de Kamerbrief van 10 april3 is een toelichting gegeven op de redenen van het kabinet voor het instellen van hoger
beroep. Daarnaast zijn de acties beschreven waar het kabinet op inzet, zowel op het
gebied van klimaatmitigatie in Europees Nederland als op klimaatadaptatie van Caribisch
Nederland. Het kabinet kan zich voorstellen dat de keuze om in hoger beroep te gaan
hard aankomt bij de inwoners van Bonaire. Het kabinet hecht er daarom aan om uit te
spreken dat zij oog heeft voor de zorgen die de inwoners van Caribisch Nederland hebben
over klimaatverandering en deze uiterst serieus neemt. Dit vertaalt zich in het handelen
van dit kabinet. Het kabinet gaat door met alle inspanningen op het gebied van klimaat,
zowel op het gebied van mitigatie als adaptatie. Inhoudelijk zet het kabinet de komende
jaren in op het klimaatbestendig maken van Bonaire.

Vraag 5

Kunt u toelichten hoe u voorkomt dat Caribisch Nederland bij een volgend bezoek opnieuw
met lege handen blijft achter in beleid, bescherming en middelen?

Antwoord 5

Het klimaatadaptatiebeleid voor Bonaire staat los van de vraag of de Minister-President
in de toekomst Bonaire nog zal bezoeken. Zie voorts het antwoord op de vragen 10 en
11. Ook zet dit kabinet de tweede fase van het Natuur- en Milieubeleidsplan Caribisch
Nederland voort, zoals reeds aangegeven in het coalitieakkoord.

Vraag 6

Kunt u aangeven welke gesprekken er zijn gevoerd met het Openbaar Lichaam Bonaire
over klimaatverandering en klimaatmitigatie en -adaptatie? Hoe zijn deze gesprekken
verlopen?

Antwoord 6

Het bezoek van de Minister-President aan Bonaire stond in het teken van kennismaking,
er waren geen specifieke gesprekken voorzien over klimaatverandering en klimaatmitigatie
en -adaptatie.

Vraag 7

Overweegt u de eilanden nog eens in de zomer te bezoeken, zodat u zelf kunt ervaren
hoe ondraaglijk de hitte daar werkelijk kan worden?

Antwoord 7

Het klimaatadaptatiebeleid en meer specifiek het hittebeleid staat los van de vraag
of de Minister-President in de toekomst Bonaire nog zal bezoeken.

Vraag 8

Waarom kiest u ervoor om tijd en geld te steken in een hoger beroep, terwijl die energie
ook direct kan worden ingezet voor uitvoering, bescherming en financiering van urgente
maatregelen op Bonaire?

Antwoord 8

In de Kamerbrief van 10 april jl. heeft het kabinet aangegeven dat het na een zeer
zorgvuldige afweging tot de conclusie gekomen dat er zwaarwegende (juridische) redenen
zijn om in hoger beroep te gaan tegen het vonnis van de rechtbank Den Haag. Ongeacht
hoger beroep zet het kabinet zich in voor een klimaatbestendig Bonaire. Er wordt onder
meer al ondersteuning geboden aan Bonaire bij het maken van plannen, het nemen van
maatregelen en het uitvoeren van onderzoek. Het kabinet zal deze ondersteuning dan
ook voortzetten.

Vraag 9

Deelt u de conclusie van Greenpeace dat de kosten voor bescherming van Bonaire fors
kunnen oplopen als nu niet wordt ingegrepen? Zo nee, op welke grond wijkt u daarvan
af?

Antwoord 9

Het klopt in algemene zin dat investeren in klimaatadaptatiemaatregelen minder kost
dan de schade die deze investeringen veroorzaken. Met deze maatregelen kan ook de
schade worden beperkt die veroorzaakt wordt door natuurrampen zoals overstromingen
en orkanen. Let wel, adaptatiemaatregelen kunnen ook inhouden dat bepaalde functies
op termijn verplaatst moeten worden naar minder risicovolle locaties. Zie voorts het
antwoord op de vragen 10 en 11.

Vraag 10

Welke nieuwe feiten of omstandigheden uit het recente rapport van Greenpeace zijn
voor u aanleiding geweest om de schade en kosten van uitblijvend beleid op Bonaire
opnieuw te beoordelen?

Antwoord 10

Eind mei is het Klimaatplan Bonaire aangeboden aan het Bestuurscollege van het Openbaar
Lichaam Bonaire. Dit plan is opgesteld in opdracht van het Openbare Lichaam met ondersteuning
van het Rijk. In dit plan zijn voorstellen voor klimaatadaptatie opgenomen die zijn
opgesteld met participatie van inwoners en organisaties. Dit proces is zorgvuldig
opgebouwd, onder meer met als doel om een breed draagvlak te creëren. Het rapport
van Greenpeace4 verscheen kort voor de aanbieding van het Klimaatplan Bonaire. Het kabinet zal bestuderen
of dit rapport aanvullende elementen bevat die niet in het Klimaatplan Bonaire zijn
meegenomen.

Vraag 11

Kunt u aangeven welke concrete aanvullende maatregelen u op korte termijn neemt om
Bonaire beter te beschermen tegen zeespiegelstijging, droogte, hittestress en andere
klimaatrisico’s?

Antwoord 11

Het Rijk neemt continu maatregelen die bijdragen aan de weerbaarheid tegen klimaatverandering.
Op Bonaire gaat het bijvoorbeeld om ondersteuning bieden aan het grootschalig herstel
van regenwateropvang, ondersteuning aan de lokale GGD voor het opstellen van een hitteplan
en onderzoeken ten behoeve van lange termijn verkenningen over de gevolgen van zeespiegelstijging.
Daarnaast maakt klimaatadaptatie onderdeel uit van het Natuur en Milieubeleidsplan
Caribisch Nederland. De tweede fase hiervan wordt momenteel vormgegeven, hierover
zal de Kamer dit najaar verder worden geïnformeerd.

Op het gebied van adaptatie zet het kabinet in op het vaststellen van het klimaatadaptatiebeleid,
inclusief Caribisch Nederland. Het kabinet streeft ernaar om nog dit jaar de Nationale
Klimaatadaptatiestrategie vast te stellen, waarin nadrukkelijk aandacht is voor Caribisch
Nederland, inclusief een uitvoeringsprogramma.

Klimaatadaptatie is een gedeelde verantwoordelijkheid. Net als gemeenten in Europees
Nederland heeft ook het openbaar lichaam Bonaire een belangrijke rol bij de uitvoering
van klimaatadaptatiemaatregelen. Dit geldt met name voor laagdrempelige maatregelen,
zoals het tegengaan van hittestress, het vergroten van groen voor verkoeling en het
beter opvangen van hevige regenval.

Vraag 12

Bent u bereid om de financiering voor de bescherming van Bonaire structureel te borgen
door deze onder te brengen in het Deltafonds of een vergelijkbare systematiek van
meerjarige begrotingsreserveringen in plaats van te werken met incidentele bijdragen?

Antwoord 12

De bepalingen over het Deltafonds zijn onderdeel van de Waterwet. De reikwijdte van
de Waterwet is beperkt tot Europees Nederland. Hierdoor maken de BES-eilanden (Caribisch
Nederland) geen onderdeel uit van de scope van het Deltafonds. Het kabinet is bereid
om te verkennen, in lijn met de inhoudelijke analyse die wordt gemaakt, hoe de financiering
voor de bescherming van de BES-eilanden structureel geborgd kan worden en wat daarvoor
nodig is. Voor de BES-eilanden geldt verder dat financiering van infrastructuur, klimaatadaptatie
en waterbeheer via andere instrumenten verloopt, zoals bijzondere uitkeringen, het
BES-fonds en aanvullende, thematische programma’s.

Vraag 13

Bent u bereid om, gelet op het bezoek aan Bonaire, het hoger beroep in de klimaatzaak
opnieuw te bezien en prioriteit te geven aan snelle uitvoering van beschermende maatregelen?

Antwoord 13

Zie antwoord op vraag 8.

Vraag 14

Kunt u deze vragen afzonderlijk en ruim voor het plenaire debat over de gerechtelijke
uitspraak inzake de klimaatzaak Bonaire beantwoorden?

Antwoord 14

Ja, echter zijn vanwege de inhoudelijke overeenkomst vraag 3 en 4 gezamenlijk beantwoord.