Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Kops over dreigende elektriciteitstekorten

Antwoord van Minister Van Veldhoven-van der Meer (Klimaat en Groene Groei) (ontvangen
30 juni 2026)

Vraag 1

Hoe alarmerend is voor u de berichtgeving dat er volgens netbeheerder Tennet niet
– zoals eerder voorspeld – vanaf 2030, maar al vanaf 2028 elektriciteitstekorten dreigen,
waardoor delen van het land urenlang zonder elektriciteit komen te zitten?1

Antwoord 1

Het kabinet neemt de signalen uit de Monitor Voorzieningszekerheid (MVZ) 2026, waarin
TenneT waarschuwt dat het risico op een mogelijk elektriciteitstekort vanaf 2028 toeneemt,
zeer serieus. Daarom heeft het kabinet de Kamer op 19 juni jl. geïnformeerd2 over het besluit om een capaciteitsmechanisme te introduceren om de voorzieningszekerheid
te waarborgen.

Vraag 2

Deelt u de mening dat het onacceptabel en beschamend is dat – in Nederland waar het
hebben van elektriciteit ooit, zoals het hoort, vanzelfsprekend was – de norm van
een jaarlijks elektriciteitstekort van maximaal vier uur ruimschoots overschreden
zal worden?

Antwoord 2

Het kabinet deelt de zorg van de Kamer en vindt het essentieel dat de norm niet overschreden
wordt. Daarom introduceert het kabinet een capaciteitsmechanisme om voldoende elektriciteit
beschikbaar te hebben.

Vraag 3

Deelt u de mening dat het ronduit zorgwekkend is dat elektriciteitstekorten zich met
name in de winter in de ochtend- en avonduren zullen voordoen, terwijl dat júíst de
momenten zijn waarop huishoudens relatief veel energie verbruiken? Kunt u garanderen
dat huishoudens níét in het donker en de kou komen te zitten?

Antwoord 3

Het kabinet erkent dat elektriciteitstekorten tijdens winterse ochtend- en avonduren,
wanneer de vraag naar elektriciteit het hoogst is, volgens de MVZ 2026 een risico
vormen. Het door het kabinet te introduceren capaciteitsmechanisme is er daarom op
gericht om voldoende aanbod te genereren, ook tijdens deze piekmomenten. Hiermee wordt
het risico dat huishoudens zonder stroom komen te zitten zoveel mogelijk beperkt.

Vraag 4

Deelt u de mening dat het volstrekt tegenstrijdig en onuitlegbaar is:

1. dat door uw klimaat- en energiebeleid alles en iedereen van het gas áf moet,

2. dat het elektriciteitsverbruik daardoor stijgt,

3. dat de afhankelijkheid van zonne- en windenergie toeneemt,

4. dat gascentrales vaker verliesgevend worden,

5. dat de opbrengsten uit zonne- en windenergie echter onvoldoende zijn,

6. dat gascentrales vervolgens vaker moeten bijspringen en daarvoor een capaciteitsmechanisme
nodig is,

7. dat dat capaciteitsmechanisme, of eender welke oplossing, er echter nog niet is,

8. en dat er door deze ellende elektriciteitstekorten dreigen? Zo nee, hoe legt u dit
uit en wat is de oorzaak van de dreigende elektriciteitstekorten volgens u dan wél?

Antwoord 4

De Europese en ook de Nederlandse economie is zeer kwetsbaar door de grote afhankelijkheid
van de import van fossiele brandstoffen die nog in belangrijke mate onderdeel uitmaken
van onze energiemix. Het is belangrijk dat we die afhankelijkheid afbouwen en onze
geopolitieke weerbaarheid opbouwen. Dat is een transitie.

De MVZ 2026 laat zien dat de druk op de voorzieningszekerheid het gevolg is van een
combinatie van factoren, waaronder de groeiende elektriciteitsvraag door elektrificatie
en de afname van regelbaar vermogen in Nederland evenals in omringende landen. De
energietransitie brengt veranderingen in het elektriciteitssysteem met zich mee die
vragen om aanpassing van zowel de energie-infrastructuur, zoals de aanpak van netcongestie,
als de elektriciteitsmarkt middels een capaciteitsmechanisme.

Voorzieningszekerheid draait daarbij om voldoende beschikbaar vermogen en flexibiliteit
in het elektriciteitssysteem als geheel, niet om één specifieke technologie. Daaraan
kunnen verschillende technologieën bijdragen, waaronder batterijen, opslag, vraagrespons
en gascentrales.

Vraag 5

Hoe reageert u op Tennet dat stelt: «Vorig jaar adviseerden we nog om zo’n capaciteitsmechanisme
te besturen. Dat heeft het kabinet ook gedaan. Maar nu is de tijd van bestuderen en
adviesrapporten wel voorbij»? Komt u met een capaciteitsmechanisme? Zo ja, zal dit
– zoals door Tennet geadviseerd – in de winter van 2029–2030 operationeel zijn? Zo
nee, wat is dan wél uw oplossing?

Antwoord 5

Ja. Het kabinet gaat een marktbreed capaciteitsmechanisme implementeren dat in de
winter 2029/2030 operationeel zal zijn om de voorzieningszekerheid van elektriciteit
ook op de langere termijn te waarborgen. De eerste contouren daarvan worden geschetst
in de Kamerbrief voorzieningszekerheid van elektriciteit die op 19 juni met de Tweede
Kamer is gedeeld3.

Vraag 6

Wat bedoelt u met uw uitspraak: «Ik wil een «verzekering» afsluiten die de risico’s
op uitval vermindert, zodat Tennet ervoor kan zorgen dat er ook op termijn voldoende
elektriciteit is»? Wat voor «verzekering» precies?

Antwoord 6

Met de «verzekering» wordt het marktbrede capaciteitsmechanisme bedoeld waar het kabinet
aan werkt. Dit mechanisme zorgt ervoor dat voldoende regelbaar vermogen beschikbaar
blijft om ook op piekmomenten aan de elektriciteitsvraag te voldoen. Aanbieders van
elektriciteit ontvangen hiervoor een vergoeding voor het beschikbaar houden van capaciteit.

Vraag 7

Deelt u, resumerend, bovenal de conclusie dat het veel beter is om:

1. te stoppen met uw obsessieve klimaat- en energiebeleid, waardoor elektrificatie en
het toenemende elektriciteitsverbruik worden geremd,

2. te stoppen met de uitrol van zonne- en windenergie, waardoor de beschikbaarheid van
energie niet langer weersafhankelijk en daarmee onzeker is,

3. en níét van het gas af te gaan, de kolencentrales níét te sluiten en vaart te maken
met de bouw van nieuwe kerncentrales – voor stabiele, betrouwbare, betaalbare energie?
Zo nee, waarom wilt u met uw klimaat- en energiebeleid onze energievoorziening kapotmaken?

Antwoord 7

Nee, het kabinet deelt die conclusie niet. Het doel van het klimaat- en energiebeleid
is juist om toe te werken naar een energiesysteem dat betrouwbaar, betaalbaar en duurzaam
is. Daarbij zet het kabinet in op diverse maatregelen die leiden tot een mix van hernieuwbare
energie, kernenergie, energiebesparing, flexibiliteit, opslag en voldoende regelbaar
vermogen. Zoals ook aangegeven is in het antwoord op vraag 4, is de Europese en ook
de Nederlandse economie zeer kwetsbaar door de grote afhankelijkheid van de import
van fossiele brandstoffen die nog in belangrijke mate onderdeel uitmaken van onze
energiemix. Het is belangrijk dat we die afhankelijkheid afbouwen en onze geopolitieke
weerbaarheid opbouwen. De MVZ 2026 onderstreept het belang van aanvullende maatregelen
om de voorzieningszekerheid ook in de toekomst te waarborgen. Het kabinet neemt dit
signaal serieus en werkt daarom aan een technologieneutraal capaciteitsmechanisme,
waardoor verschillende technologieën en flexibiliteitsopties kunnen bijdragen aan
de voorzieningszekerheid. Een dergelijke diversiteit draagt eveneens bij aan de weerbaarheid
van het energiesysteem.