Verslag (initiatief)wetsvoorstel (nader) : Verslag

Nr. 8
VERSLAG

Vastgesteld 26 juni 2026

De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid, belast met het voorbereidend onderzoek
van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag uit te brengen van haar
bevindingen.

Onder het voorbehoud dat de initiatiefnemers op de gestelde vragen tijdig en genoegzaam
zullen hebben geantwoord, acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel
voldoende voorbereid.

Inhoudsopgave

I.

ALGEMEEN

1

1.

Inleiding

4

2.

Eerder ontvangen adviezen

5

3.

De uitbreiding van het taakstrafverbod

5

3.1

Inhoud en totstandkoming taakstrafverbod

6

3.2

In gevallen waarin een taakstrafverbod geldt, kan ook geen geldboete worden opgelegd

7

3.3

De voorgestelde uitbreiding van het taakstrafverbod

8

3.3.1

De reikwijdte van het wetsvoorstel

8

3.3.2

Vormen van geweld: mishandeling in de zin van de artikelen 300–303 Sr

10

4.

Financiële en uitvoeringsconsequenties

10

II.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING

11

Artikel I

11

III.

OVERIG

11

I. ALGEMEEN

De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het voorstel
van wet van de leden Eerdmans en Martens-America tot wijziging van het Wetboek van
Strafrecht in verband met het beperken van de mogelijkheden om een taakstraf op te
leggen bij geweld tegen personen met een publieke taak die noodhulp kunnen verlenen
(Wet uitbreiding taakstrafverbod) (hierna: het wetsvoorstel). Deze leden onderschrijven
het uitgangspunt dat aan dit voorstel ten grondslag ligt: geweld tegen mensen met
een publieke taak is volstrekt onaanvaardbaar. Politieagenten, ambulancemedewerkers,
brandweerlieden en buitengewoon opsporingsambtenaren staan dag in dag uit in de frontlinie
en verdienen onze bescherming en waardering.

Tegelijkertijd hechten de leden van de D66-fractie eraan dat de inzet van het strafrecht
zorgvuldig en effectief gebeurt. Het strafrecht raakt de vrijheidsrechten van burgers
diep, en juist daarom moeten de evenredigheid van straffen, de ruimte van de rechter
voor maatwerk en het evenwicht tussen wetgever en rechter steeds geborgd blijven.
Straftoepassing en wetgeving in het algemeen moet dan ook proportioneel zijn, en bijdragen
aan het beoogde effect. Deze leden hebben voorts nog enkele vragen die onder andere
toezien op de reacties op het wetsvoorstel en de uitwerking van de wet in de praktijk.

De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel.
Deze leden vinden het van groot belang dat politiemensen, medewerkers van brandweer
en ambulance en buitengewoon opsporingsambtenaren hun werk veilig kunnen doen. Geweld
tegen mensen die in de frontlinie staan, de orde of veiligheid handhaven of noodhulp
kunnen verlenen, verdient een duidelijke strafrechtelijke reactie. Zij steunen de
doelen van het wetsvoorstel en stellen nog enkele vragen aan de initiatiefnemers.

De leden van de PRO-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel.
Deze leden zijn net zoals de initiatiefnemers van mening dat geweld tegen personen
in de uitoefening van een publieke taak die als onderdeel van die taak noodhulp kunnen
verlenen passend bestraft moet worden. Naar de mening van deze leden kan dat bereikt
worden door een hogere strafeis te stellen.

Anders dan de initiatiefnemers zijn de leden van de PRO-fractie niet van mening dat
voor het passend bestraffen in deze gevallen een minimumstraf in de vorm van een voorwaardelijke
vrijheidsstraf zou moeten worden opgelegd. Meerdere malen eerder hebben deze leden
zich tegen een taakstrafverbod uitgesproken. Belangrijkste reden daarvoor is dat zij
van mening zijn dat de strafrechter de vrijheid moet houden om een straf op te leggen
die de rechter rekening houdend met de aard en omstandigheden van de zaak passend
vindt. Een passende straf kan een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf zijn maar in voorkomende
gevallen kan een taakstraf ook passend zijn. Deze leden menen bovendien dat een taakstraf
wat betreft vergelding voor een strafbaar feit alsook als het om het voorkomen daarvan
gaat, als straf niet onder hoeft te doen voor een korte vrijheidsstraf.

De initiatiefnemers kennen net zoals de leden van de PRO-fractie de reeds lang lopende
discussie over een taakstrafverbod en de nadelen daarvan zoals die onlangs ook door
de Afdeling advisering van de Raad van State weer zijn benoemd. Deze leden, toen nog
afzonderlijk de PvdA- en GroenLinks-fractie, hebben in 2021 tegen een gelijkaardig
wetsvoorstel1 tot uitbreiding van het taakstrafverbod bij geweld tegen personen met een publieke
taak gestemd. Het nu voorliggend wetsvoorstel is ingediend omdat de initiatiefnemers
menen dat er nu wel een kans op een meerderheid voor dit taakstrafverbod is. Het nieuwe
wetsvoorstel biedt deze leden echter geen nieuwe inzichten om het toenmalige standpunt
te herzien. Zij hebben geen verdere vragen of opmerkingen en wensen de initiatiefnemers
succes bij de verdediging van hun wetsvoorstel.

De leden van de CDA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het wetsvoorstel.
Deze leden danken de initiatiefnemers en de betrokken medewerkers voor hun inspanningen
om deze wet tot stand te brengen. Deze leden is het helder dat iedere vorm van geweld
tegen mensen die zich inzetten om ons te helpen en te beschermen, volstrekt onacceptabel
is. De rechter beschikt over de straftoemetingsvrijheid om een passende straf te bepalen
voor een dader, maar het moet wat betreft deze leden duidelijk zijn dat geweld tegen
hulpverleners stevig wordt aangepakt en nooit getolereerd wordt. Zij maken graag van
de gelegenheid gebruik om vragen te stellen aan de initiatiefnemers over dit initiatiefwetsvoorstel.

De leden van de BBB-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het initiatiefwetsvoorstel
tot uitbreiding van het taakstrafverbod bij geweld tegen personen met een publieke
taak die noodhulp kunnen verlenen. Deze leden zijn erkentelijk voor het werk verzet
door de initiatiefnemers.

De leden van de BBB-fractie zijn het met de initiatiefnemers eens dat geweld tegen
hulpverleners en andere mensen met een publieke taak een ernstig en hardnekkig probleem
is. Mensen die zich inzetten voor de veiligheid, gezondheid en openbare orde in onze
samenleving moeten hun werk veilig kunnen doen. Wie een politieagent, ambulancemedewerker,
brandweerman of buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) aanvalt, valt niet alleen die
persoon aan, maar ook de publieke taak die deze persoon namens ons allemaal uitvoert.
Deze leden onderschrijven dan ook dat hier stevig tegen moet worden opgetreden.

Tegelijkertijd hebben zij nog enkele vragen over de gekozen afbakening, de verhouding
tot andere strafrechtelijke voorstellen en de praktische uitwerking van het wetsvoorstel.

De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel.
Deze leden zijn het met de initiatiefnemers eens dat een duidelijk signaal afgegeven
moet worden door de wetgever als het gaat om geweld tegen hulpverleners. Zij hebben
op dit moment enkele vragen.

De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van het voorstel tot uitbreiding
van het taakstrafverbod. Deze leden delen de opvatting dat geweld tegen politieagenten,
brandweermensen, ambulancemedewerkers en buitengewoon opsporingsambtenaren onacceptabel
is en dat hulpverleners hun werk veilig moeten kunnen doen. Zij hebben waardering
voor de inzet van de initiatiefnemers om de bescherming van deze beroepsgroepen te
versterken. Deze leden hebben echter nog enkele vragen over de proportionaliteit en
uitvoerbaarheid van het voorstel, mede naar aanleiding van het advies van de Afdeling
advisering van de Raad van State.

De leden van Groep Markuszower hebben met belangstelling kennisgenomen van het initiatiefvoorstel.
Deze leden zijn van mening dat geweld tegen hulpverleners en gezagsdragers keihard
moet worden aangepakt. Wie politieagenten, brandweerlieden, ambulancepersoneel of
andere publieke functionarissen aanvalt terwijl zij hun werk doen, tast niet alleen
deze personen aan, maar ook het gezag van de overheid en de veiligheid van onze samenleving.
Wel hebben deze leden nog enkele vragen aan de initiatiefnemers.

1. Inleiding

De leden van de CDA-fractie lezen dat de initiatiefnemers constateren dat er sprake
is van een stijgende trend wat betreft geweld tegen personen met een publieke taak.
Tijdens de jaarwisseling van 2025/2026 werden 295 politiemensen slachtoffer van geweld
en agressie, 32 meer dan het jaar daarvoor. Zijn de initiatiefnemers van mening dat
het vuurwerkverbod, dat dit jaar in werking is getreden, zal bijdragen aan het terugdringen
van deze geweldscijfers? Daarnaast vragen deze leden of de initiatiefnemers van mening
zijn dat naast de uitbreiding van het taakstrafverbod de preventieve aanpak van geweld
tegen hulpverleners versterkt kan worden.

De leden van de CDA-fractie vragen of de initiatiefnemers kunnen reflecteren op de
gevolgen van korte gevangenisstraffen op het tegengaan van recidive en de tekorten
in het gevangeniswezen. Wat is de reactie van de initiatiefnemers op de constatering
dat korte gevangenisstraffen juist kunnen leiden tot meer recidive?

De leden van de CDA-fractie vragen aan de initiatiefnemers of zij de constatering
delen dat het gebruik van alcohol en drugs kunnen leiden tot zwaarder en excessief
geweld tegen personen met een publieke taak.

De leden van de CDA-fractie vragen of de initiatiefnemers van mening zijn dat het
voorgestelde taakstrafverbod voldoende maatwerk kan bieden voor rechters als er sprake
is van zeer schrijnende gevallen, waarin een gevangenisstraf zeer grote gevolgen heeft
voor individuele gevallen.

De leden van de CDA-fractie vragen of de initiatiefnemers kunnen reflecteren op de
toepassing van de 200%-norm van het Openbaar Ministerie (OM). Is deze regeling de
afgelopen jaren meer toegepast dan daarvoor en wat zijn daarvan de resultaten?

De leden van de CDA-fractie vragen hoe de initiatiefnemers aankijken tegen het feit
dat er vaak te weinig politiecapaciteit beschikbaar is om raddraaiers te identificeren
en op te pakken. Voor een strafrechtelijke veroordeling is het nodig om te weten wie
de dader is en wat voor geweld is gebruikt tegen de hulpverleners. Welke oplossingen
zien de initiatiefnemers om de pakkans van relschoppers en andere raddraaiers die
hulpverleners belagen te verhogen, deze personen sneller te kunnen identificeren en
ervoor te zorgen dat er voldoende politiecapaciteit beschikbaar is bij bijvoorbeeld
grootschalige rellen om deze mensen direct op te pakken?

De leden van de SGP-fractie vragen hoe de initiatiefnemers bij het opstellen van hun
voorstel rekenschap hebben gegeven van hetgeen bij de behandeling van het recente
wetsvoorstel van de regering inzake het taakstrafverbod aan de orde is geweest en
de redenen die tot het verwerpen van het wetsvoorstel hebben geleid.

De leden van de SGP-fractie vragen de initiatiefnemers in hoeverre het risico bestaat
dat door het uitsluiten van de taakstraf de druk kan ontstaan ter compensatie lichtere
gevangenisstraffen op te leggen. Zou de situatie kunnen ontstaan dat de opgelegde
gevangenisstraf in sommige gevallen lichter is dan wat als taakstraf wordt opgelegd
of zijn de initiatiefnemers van mening dat elke gevangenisstraf, hoe kort de duur
ook is, altijd beter is dan een taakstraf?

2. Eerder ontvangen adviezen

De leden van de VVD-fractie constateren dat het voorliggende wetsvoorstel smaller
is afgebakend dan het eerdere wetsvoorstel. Het ziet niet op alle personen met een
publieke taak, maar op politie, brandweer, ambulance en boa’s die in het kader van
hun taak te maken kunnen krijgen met ordehandhaving, veiligheid en het kunnen verlenen
van noodhulp. Kunnen de initiatiefnemers toelichten waarom voor deze afbakening is
gekozen?

De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat verschillende adviesorganen bij
het eerdere wetsvoorstel kritiek hebben geuit op de beperking van de straftoemetingsvrijheid
van de rechter en het belang van maatwerk. Tegelijkertijd hebben onder meer politieorganisaties
steun uitgesproken voor een strengere aanpak van geweld tegen hulpverleners. Deze
leden vragen de initiatiefnemers uiteen te zetten welke bezwaren uit de eerdere adviezen
volgens hen door de gewijzigde afbakening van de doelgroep zijn weggenomen en welke
bezwaren naar hun oordeel nog steeds relevant zijn. Kan tevens worden toegelicht waarom
de initiatiefnemers menen dat de aangepaste doelgroep voldoende tegemoetkomt aan de
kritiek van onder meer de Raad voor de rechtspraak, de Nederlandse Vereniging voor
Rechtspraak (NVvR) en de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA)?

3. De uitbreiding van het taakstrafverbod

De leden van de VVD-fractie lezen dat het OM in theorie een strafverhoging van 200
procent hanteert bij geweld tegen personen met een publieke taak, maar dat uit onderzoek
blijkt dat deze verhoging in de praktijk niet steeds volledig wordt toegepast. Kunnen
de initiatiefnemers toelichten waarom een wettelijke norm in artikel 22b Strafrecht
(Sr) in dit licht meer duidelijkheid biedt dan uitsluitend strafvorderingsbeleid of
oriëntatiepunten?

De leden van Groep Markuszower constateren dat dit wetsvoorstel voortbouwt op het
eerdere wetsvoorstel uit 2020 dat uiteindelijk door de Eerste Kamer is verworpen.
Opvallend is echter dat het oorspronkelijke voorstel een bredere groep publieke functionarissen
beschermde dan het voorliggende voorstel. Waarom hebben de initiatiefnemers ervoor
gekozen de reikwijdte juist te beperken? Waarom vallen bijvoorbeeld medewerkers van
penitentiaire inrichtingen, gevangenisbewaarders, jeugdbeschermers, deurwaarders,
conducteurs en andere functionarissen die regelmatig met agressie en geweld worden
geconfronteerd niet onder dit wetsvoorstel? Acht men geweld tegen deze groepen minder
ernstig? Zo nee, waarom zijn zij dan buiten het voorstel gelaten?

De leden van Groep Markuszower lezen dat het criterium «het kunnen verlenen van noodhulp»
een belangrijke rol speelt in de afbakening van het voorstel. Kan nader worden toegelicht
waarom juist dit criterium doorslaggevend is? Is de kern van het probleem niet dat
sprake is van geweld tegen mensen die namens de overheid optreden en gezag uitoefenen?
Waarom is dan niet gekozen voor een bredere formulering die ziet op alle publieke
gezagsdragers? Deze leden vragen hoeveel veroordelingen wegens geweld tegen politieagenten,
brandweerlieden, ambulancepersoneel en boa’s de afgelopen vijf jaar uitsluitend hebben
geleid tot een taakstraf. Kan daarnaast worden aangegeven in hoeveel zaken het voorliggende
wetsvoorstel daadwerkelijk tot een andere straf zou hebben geleid?

3.1 Inhoud en totstandkoming taakstrafverbod

De leden van de D66-fractie vragen in het bijzonder aandacht voor de redenering rond
de strafverzwarende eis. De initiatiefnemers voeren aan dat de richtlijn van het OM
– die uitgaat van een driedubbele strafeis (+ 200 procent) bij geweld tegen personen
met een publieke taak – in de praktijk nauwelijks wordt nageleefd en zien daarin juist
een argument vóór wetgeving. Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC)
verklaart die beperkte toepassing echter doordat een drie keer zo hoge straf in de
ogen van officieren van justitie en rechters in concrete gevallen tot disproportionele
bestraffing leidt; onder hen bestaat voor een dergelijke verhoging «geen draagvlak».
Daaruit lijkt eerder te volgen dat de praktijk de bestaande strafverzwaring in concrete
gevallen al als te zwaar ervaart. Hoe verhoudt zich dit tot de conclusie van de initiatiefnemers
dat een nog dwingender ondergrens – een verplichte vrijheidsstraf, met uitsluiting
van zowel de taakstraf als de geldboete – wél evenredig zou zijn? Versterkt het voorstel
daarmee niet juist de onevenredigheid die de praktijk blijkens het onderzoek tracht
te vermijden, in plaats van die te adresseren?

Daarbij wijzen de leden van de D66-fractie erop dat de wettelijke strafmaxima met
dit voorstel niet wijzigen. Het voorstel verhoogt dus niet het strafplafond, maar
verwijdert de lichtere sanctiemodaliteiten aan de onderkant. Onderkennen de initiatiefnemers
dat het effect van het voorstel uitsluitend bestaat uit het wegnemen van de lichtste
afdoeningsvormen, en niet uit een verzwaring van de maximaal op te leggen straf? Hoe
verhoudt zich dat tot de stelling dat een krachtiger «signaal» nodig is, terwijl de
rechter binnen de bestaande – ongewijzigde – strafmaxima nu al zwaarder straft wanneer
het slachtoffer een hulpverlener is?

Tot slot vragen de leden van de D66-fractie naar de veronderstelde effecten. De initiatiefnemers
gaan uit van een afschrikwekkende werking van het voorstel. Onderzoek waarnaar de
Afdeling advisering van de Raad van State en de Tijdelijke commissie Grondrechten
en Constitutionele toetsing verwijzen, wijst er echter op dat een grotere pakkans
en snelle berechting meer bijdragen aan het normerend en afschrikwekkend effect van
het strafrecht dan een verhoging van de strafmaat. Waarop baseren de initiatiefnemers
de veronderstelde afschrikkende werking en beschikken zij over empirische onderbouwing
daarvan? Hoe wegen zij die veronderstelling tegen de aanwijzingen dat andere factoren
effectiever zijn in het terugdringen van geweld tegen hulpverleners? Specifiek vragen
deze leden ook hoe initiatiefnemers de uitvoering van de (aangenomen) motie-Sneller/Mutluer
in dit kader beoordelen.2

De leden van de VVD-fractie vragen de initiatiefnemers te bevestigen dat het wetsvoorstel
geen generiek minimumstrafstelsel introduceert, maar uitsluitend de mogelijkheid uitsluit
om in de omschreven gevallen te volstaan met enkel een taakstraf. Klopt het dat de
rechter binnen die beperking ruimte houdt om in het concrete geval de duur van de
vrijheidsstraf te bepalen en eventueel een taakstraf te combineren met een onvoorwaardelijke
vrijheidsstraf?

De leden van de CDA-fractie constateren dat in het oorspronkelijke wetsvoorstel zoals
ingediend door de toenmalige regering op 14 juli 20203 twee versoepelingen waren opgenomen van het taakstrafverbod, te weten de combinatie
van een taakstraf met een voorwaardelijke gevangenisstraf en de mogelijkheid voor
de rechter om in bijzondere gevallen een uitzondering te maken op het taakstrafverbod
bij iemand die eerder een taakstraf heeft gehad. Deze leden vragen wat de reden is
geweest van de initiatiefnemers om deze twee maatregelen niet in onderhavig wetsvoorstel
op te nemen, met name de maatregel die ziet op maatwerk voor de rechter in bijzondere
gevallen.

De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat het bestaande taakstrafverbod
is vormgegeven voor specifieke categorieën ernstige delicten en bijzondere omstandigheden.
Deze leden vragen de initiatiefnemers nader toe te lichten waarom de bestaande strafverzwaringsmogelijkheden
volgens hen onvoldoende recht doen aan de ernst van geweld tegen hulpverleners. Kan
tevens worden aangegeven in hoeveel zaken de afgelopen jaren daadwerkelijk een taakstraf
is opgelegd voor mishandeling van de in het wetsvoorstel genoemde hulpverleners? Deze
leden vragen daarnaast hoe de initiatiefnemers reageren op de constatering van de
Afdeling advisering van de Raad van State dat de noodzaak van verdere beperking van
de rechterlijke beoordelingsruimte onvoldoende is onderbouwd.

3.2 In gevallen waarin een taakstrafverbod geldt, kan ook geen geldboete worden opgelegd

De leden van de D66-fractie hechten sterk aan het legaliteits- en rechtszekerheidsbeginsel.
De Afdeling advisering van de Raad van State adviseert nadrukkelijk de passage in
de toelichting te schrappen die inhoudt dat in gevallen waarin het taakstrafverbod
geldt, ook geen geldboete kan worden opgelegd. Volgens de Afdeling advisering van
de Raad van State volgt deze uitleg niet uit het Wetboek van Strafrecht: aan de volgorde
van de hoofdstraffen in de artikelen 9 en 61 Sr kan niet worden ontleend dat bepaalde
sancties niet mogen worden opgelegd, tenzij dit uitdrukkelijk in de wet is geregeld.
In de praktijk leggen rechters bovendien geldboetes op in gevallen waarin het taakstrafverbod
geldt, maar een onvoorwaardelijke gevangenisstraf disproportioneel wordt geacht. De
initiatiefnemers handhaven de betreffende passage echter. Hoe rechtvaardigen de initiatiefnemers
het handhaven van een door de Afdeling advisering van de Raad van State, de Nederlandse
Orde van Advocaten (NOvA), de Raad voor de rechtspraak en de Nederlandse Vereniging
voor Rechtspraak (NVvR) betwiste interpretatie zonder wettelijke grondslag? Onderkennen
zij dat het langs de weg van de toelichting uitsluiten van de geldboete – in plaats
van via de wettekst – op gespannen voet kan staan met deze beginselen? Onderkennen
de initiatiefnemers ten slotte dat het uitsluiten van de geldboete de mogelijkheden
van de rechter om in de lichtste gevallen maatwerk te leveren verder beperkt, terwijl
de Raad voor de rechtspraak al jaren signaleert dat het bestaande taakstrafverbod
als knellend wordt ervaren?

De leden van de VVD-fractie begrijpen dat het wetsvoorstel beoogt uit te sluiten dat
bij fysiek geweld tegen deze hulpverleners wordt volstaan met een lichte afdoening.
Kunnen de initiatiefnemers toelichten waarom dit uitgangspunt past bij de doelstelling
van het wetsvoorstel en bij de plaats van de taakstraf in het sanctiestelsel?

De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de initiatiefnemers stellen dat
waar een taakstrafverbod geldt, ook geen geldboete kan worden opgelegd en dat in die
gevallen een vrijheidsstraf resteert. Deze leden vragen de initiatiefnemers nader
toe te lichten waarop deze interpretatie precies is gebaseerd. Hoe verhoudt deze uitleg
zich tot de observatie van de Afdeling advisering van de Raad van State dat rechters
in de praktijk wel geldboetes opleggen in zaken waarin een taakstrafverbod geldt?
Deze leden vragen voorts of de initiatiefnemers expliciet beogen dat in alle onder
het wetsvoorstel vallende gevallen een vrijheidsstraf wordt opgelegd en, zo ja, waarom
dit volgens hen steeds proportioneel is.

3.3 De voorgestelde uitbreiding van het taakstrafverbod

De leden van de VVD-fractie constateren dat de uitbreiding is gekoppeld aan de artikelen
300 tot en met 303 Sr. Kunnen de initiatiefnemers bevestigen dat het wetsvoorstel
daarmee ziet op fysiek geweld in juridische zin en niet op enkel verbaal geweld of
bedreiging? Kunnen zij toelichten waarom deze keuze bijdraagt aan een scherpe en juridisch
hanteerbare afbakening van het wetsvoorstel?

3.3.1 De reikwijdte van het wetsvoorstel

De leden van de D66-fractie wijzen erop dat de Afdeling advisering van de Raad van
State en de Tijdelijke commissie Grondrechten en Constitutionele toetsing vragen stellen
bij de afbakening van de doelgroep. Niet alle politieambtenaren zijn immers «first
responders» – te denken valt aan rechercheurs en arrestantenbewaarders – terwijl het
verlenen van noodhulp voor sommige buitengewoon opsporingsambtenaren niet tot het
takenpakket behoort. In hun reactie geven de initiatiefnemers aan dat het voorstel
zich uitstrekt tot wie als eerste ter plekke kan komen bij een noodsituatie, en dat
rechercheurs en arrestantenbewaarders daar niet onder vallen. Deze leden constateren
echter dat de wettekst dit onderscheid niet expliciet maakt. Hoe wordt de rechtszekerheid
op dit punt geborgd en zouden de initiatiefnemers nadere normering in de wettekst
zelf doorvoeren om dit onderscheid nadrukkelijker te maken?

Daarnaast vragen de leden van de D66-fractie aandacht voor het gelijkheidsbeginsel.
Bijvoorbeeld met het voorbeeld dat een klap aan een arrestantenbewaarder onder het
uitgebreide taakstrafverbod zou vallen, terwijl voor eenzelfde klap aan een gevangenisbewaarder
of aan een medearrestant de rechter ook een taakstraf of geldboete zou kunnen opleggen.
Hoe motiveren de initiatiefnemers dat dit verschil in beschikbare sanctiemodaliteiten
bij overigens vergelijkbare gedragingen evenredig is en zich verhoudt tot het gelijkheidsbeginsel?

De leden van de CDA-fractie lezen dat de groep «overige» personen met een publieke
taak die in het initiële wetsvoorstel was opgenomen, is verkleind tot de groep personen
met publieke taak die noodhulp verlenen. Kunnen de initiatiefnemers nader uiteenzetten
welke personen met publieke taak nu niet onder de reikwijdte van dit initiatiefwetsvoorstel
vallen ten opzichte van het initiële wetsvoorstel, nu de definitie in het huidige
wetsvoorstel is verkleind?

De leden van de CDA-fractie lezen dat in dit wetsvoorstel onderscheid is gemaakt op
basis van in hoeverre een hulpverlener bij diens publieke taak noodhulp verleent.
De initiatiefnemers geven in de memorie van toelichting en de wettekst een opsomming,
te weten politieagenten, brandweermensen, ambulancemedewerkers en buitengewoon opsporingsambtenaren.
Deze leden vragen waarom defensiemedewerkers, zoals personen die werkzaam zijn bij
de Koninklijke Marechaussee, en medewerkers van de Dienst Justitiële Inrichtingen
(DJI) niet zijn opgenomen in de opsomming. Deze leden vragen of zij het dus goed begrijpen
dat in beginsel personen werkzaam zijn bij de Koninklijke Marechaussee en de DJI in
beginsel niet onder het voorgestelde taakstrafverbod zouden vallen.

De leden van de BBB-fractie begrijpen dat de initiatiefnemers bijzondere bescherming
willen bieden aan personen die in de frontlinie staan en noodhulp kunnen verlenen.
Toch vragen deze leden waarom precies voor deze afbakening is gekozen. Waarom geldt
het voorstel alleen voor politie, brandweer, ambulance en boa’s, en niet breder voor
iedereen met een publieke taak?

De leden van de BBB-fractie wijzen erop dat ook andere mensen met een publieke taak
regelmatig te maken krijgen met agressie, bedreiging en geweld. Denk aan conducteurs,
deurwaarders, gevangenispersoneel, zorgmedewerkers of gemeentelijke medewerkers aan
een balie. Kunnen de initiatiefnemers toelichten waarom deze groepen buiten het voorstel
vallen?

De leden van de BBB-fractie vragen of de initiatiefnemers hebben overwogen om het
taakstrafverbod breder te laten gelden voor geweld tegen personen met een publieke
taak. Zo ja, waarom is daar uiteindelijk niet voor gekozen? Zo nee, zijn de initiatiefnemers
bereid alsnog te bezien of een bredere formulering wenselijk en juridisch houdbaar
is? Ook vragen deze leden of als andere optie overwogen is om in de wet op te nemen
dat bij geweld tegen andere personen met een publieke taak, dus niet de politieagent,
ambulancebroeder, en/of brandweerman, in ieder geval zeer terughoudend moet worden
omgegaan door de rechter met het opleggen van een taakstraf. Daarmee zou recht kunnen
worden gedaan aan het bijzondere karakter van de publieke taak, zonder dat direct
voor alle groepen een volledig taakstrafverbod geldt. Hoe kijken de initiatiefnemers
naar deze tussenvariant?

De leden van de BBB-fractie vragen de initiatiefnemers hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt
tot de discussie over minimumstraffen. De Kamer heeft eerder een motie4 aangenomen die de regering oproept om te komen met wetgeving voor minimumstraffen
bij opzettelijk geweld tegen hulpverleners, met inachtneming van het opzetvereiste.
Hoe zien de initiatiefnemers hun voorstel in dat bredere kader? Deze leden vragen
expliciet of de initiatiefnemers kunnen toelichten waarom zij kiezen voor uitbreiding
van het taakstrafverbod en niet voor een expliciete minimumstraf bij geweld tegen
hulpverleners. Wat zijn volgens de initiatiefnemers de juridische en praktische verschillen
tussen deze routes?

De leden van de BBB-fractie begrijpen de wens om een duidelijke norm te stellen. Geweld
tegen hulpverleners mag nooit worden afgedaan als iets kleins. Tegelijkertijd vragen
deze leden hoe de initiatiefnemers aankijken tegen de zorgen van de Afdeling advisering
van de Raad van State over de rechterlijke ruimte en proportionaliteit. Kunnen de
initiatiefnemers nader toelichten hoe in zeer lichte gevallen, waarin bijvoorbeeld
nauwelijks of geen letsel is ontstaan, toch voldoende ruimte blijft voor maatwerk?
Ook vragen deze leden hoe wordt voorkomen dat zaken waarin sprake is van bijzondere
persoonlijke omstandigheden, bijvoorbeeld psychische problematiek, een verstandelijke
beperking of een zeer uitzonderlijke gemoedstoestand, bijvoorbeeld in het geval van
een vader die net zijn kind is verloren en bij zijn kind wil komen en daardoor een
hulpverlener opzij duwt, leiden tot uitkomsten die als disproportioneel worden ervaren.

De leden van de BBB-fractie vragen de initiatiefnemers welk effect zij concreet verwachten
van dit wetsvoorstel. Is het doel vooral normerend, afschrikwekkend, vergeldend, beschermend
of een combinatie daarvan? Kunnen de initiatiefnemers aangeven waarop de verwachting
is gebaseerd dat deze wetswijziging daadwerkelijk zal bijdragen aan minder geweld
tegen hulpverleners? Deze leden vragen ook naar de uitvoeringsgevolgen. De Afdeling
advisering van de Raad van State wijst onder meer op de druk op de strafrechtketen
en de capaciteitsproblemen in het gevangeniswezen. Kunnen de initiatiefnemers aangeven
hoeveel extra zaken naar verwachting door de rechter moeten worden behandeld en wat
dit betekent voor politie, OM, rechtspraak, reclassering en detentiecapaciteit? Daarnaast
vragen deze leden hoe de initiatiefnemers aankijken tegen de snelheid van afdoening.
Juist bij geweld tegen hulpverleners is het van belang dat daders snel worden berecht
en slachtoffers snel duidelijkheid krijgen. Kan dit wetsvoorstel ertoe leiden dat
zaken langer blijven liggen? Zo ja, hoe moet dat worden voorkomen? Deze leden vragen
of de initiatiefnemers beschikken over recente cijfers waaruit blijkt hoe vaak bij
geweld tegen politie, brandweer, ambulancepersoneel en boa’s op dit moment een kale
taakstraf wordt opgelegd. Hoe vaak gebeurt dit per beroepsgroep en per type geweldsdelict?

3.3.2 Vormen van geweld: mishandeling in de zin van de artikelen 300–303 Sr

De leden van de D66-fractie verzoeken de initiatiefnemers om aanvullende, concrete
voorbeelden van de gedragingen die onder de uitbreiding zouden vallen, in het bijzonder
bij eenvoudige mishandeling van personen met een publieke taak die bij die taak noodhulp
verlenen, zodat de Kamer zelf een oordeel kan vormen over de evenredigheid van een
– al dan niet korte – onvoorwaardelijke gevangenisstraf in deze gevallen. Kunnen de
initiatiefnemers daarbij ook dragend motiveren waarom een onvoorwaardelijke gevangenisstraf
in deze lichtste gevallen steeds de enige passende sanctie is?

De leden van de VVD-fractie begrijpen de keuze om het wetsvoorstel te beperken tot
mishandeling in de zin van de artikelen 300 tot en met 303 Sr. Kunnen de initiatiefnemers
toelichten waarom deze afbakening helpt om het wetsvoorstel gericht en goed uitvoerbaar
te houden?

De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat het wetsvoorstel ook eenvoudige
mishandeling zonder ernstig letsel onder het taakstrafverbod brengt. Kan worden toegelicht
waarom volgens de initiatiefnemers geen onderscheid hoeft te worden gemaakt naar ernst
van het letsel of de concrete omstandigheden van het geval? Deze leden vragen tevens
hoe de initiatiefnemers aankijken tegen de door de Afdeling advisering van de Raad
van State genoemde voorbeelden van kwetsbare, psychisch beperkte of sterk geëmotioneerde
verdachten.

4. Financiële en uitvoeringsconsequenties

De leden van de D66-fractie constateren dat de paragraaf over de financiële en uitvoeringsconsequenties
grotendeels is overgenomen uit de toelichting bij het regeringsvoorstel uit 20205 en dat een actuele inventarisatie en prognose ontbreken. Voorts vragen deze leden
naar de verhouding tot de bredere inzet om de druk op de justitiële keten te verlichten.
Het kabinet zet in op effectiever en sneller straffen en op het uitbreiden en verbeteren
van de celcapaciteit, juist omdat het zeer onwenselijk is dat veroordeelden door een
cellentekort eerder vrijkomen. Hoe verhoudt het in (ook lichte) zaken verplicht stellen
van een onvoorwaardelijke gevangenisstraf zich tot deze inzet om de ketendruk te verlichten
volgens de initiatiefnemers? Is met de betrokken uitvoeringsinstanties getoetst of
het voorstel uitvoerbaar is binnen de huidige capaciteit?

De leden van de D66-fractie wijzen daarnaast op het belang van het voorkomen van recidive.
Onderzoek wijst uit dat (korte) gevangenisstraffen vaker tot recidive leiden dan taakstraffen,
onder meer doordat een veroordeelde werk, woning of sociaal netwerk verliest. Hoe
wegen de initiatiefnemers dat tegen het maatschappelijk belang van minder recidive
en daarmee van een veiligere samenleving – ook voor hulpverleners – en tegen de bredere
lijn om vaker te kiezen voor een (langere) taakstraf of elektronische detentie in
plaats van een korte gevangenisstraf?

De leden van de CDA-fractie lezen in de reactie van de initiatiefnemers op het advies
van de Afdeling advisering van de Raad van State dat de initiatiefnemers het belang
van een hogere stafmaat prevaleren boven de capaciteitstekorten in het gevangeniswezen
en dat zij ervanuit gaan dat de komende jaren alles op alles wordt gezet om de capaciteitsproblemen
in het gevangeniswezen op te lossen. Komen de initiatiefnemers in dat geval ook met
specifieke plannen om het gevangeniswezen te ontlasten? En kunnen zij nader ingaan
op de constatering dat de effecten van het wetsvoorstel op de capaciteit in het gevangeniswezen
pas na enkele jaren na inwerkingtreding van het wetsvoorstel zich zouden voordoen?

De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de initiatiefnemers verwachten
dat de gevolgen voor de gevangeniscapaciteit beperkt zullen zijn. Kan deze verwachting
nader worden onderbouwd? Op welke raming baseren indieners deze constatering, en kan
een kwantitatieve inschatting gedeeld worden? Welke additionele investeringen zijn
nodig om te zorgen voor afdoende capaciteit, zijn indieners bereid deze de treffen
en welke financiële dekking hebben zij daarbij voor ogen? Voorts vragen deze leden
hoe de initiatiefnemers de kritiek van de Afdeling advisering van de Raad van State
beoordelen dat het voorstel kan leiden tot extra druk op de strafrechtsketen en het
gevangeniswezen. Kan tevens worden toegelicht waarop de verwachting is gebaseerd dat
een afschrikwekkend effect van het wetsvoorstel zal uitgaan? Is deze verwachting empirisch
of anderszins kwantitatief te staven?

II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING

Artikel I

De leden van de CDA-fractie vragen of de initiatiefnemers nader kunnen ingaan op de
definitie van noodhulp en wanneer hier wel of geen sprake van is. Deze leden vragen
of zij het goed begrijpen dat de reikwijdte van de wet strekt tot hulpverleners die
als eerste ter plekke kúnnen komen bij een noodsituatie. Kunnen de initiatiefnemers
expliciteren of de functieomschrijving van de hulpverlener daarbij leidend is, en
niet de specifieke omstandigheden van het incident of de concrete werkzaamheden die
de hulpverlener op dat moment verrichtte?

III. OVERIG

De leden van de BBB-fractie steunen het uitgangspunt dat geweld tegen hulpverleners
en mensen met een publieke taak keihard moet worden aangepakt. Wie de mensen aanvalt
die onze samenleving draaiend en veilig houden, moet merken dat de wetgever dat zwaar
opneemt.

De leden van Groep Markuszower lezen dat het wetsvoorstel een krachtig signaal moet
afgeven dat geweld tegen hulpverleners niet wordt geaccepteerd. Tegelijkertijd vragen
deze leden of het voorstel wel ver genoeg gaat. Klopt het dat een rechter na invoering
van deze wet nog steeds kan volstaan met een zeer korte onvoorwaardelijke gevangenisstraf?
Acht men dat in alle gevallen een passende reactie op geweld tegen hulpverleners?
Hebben de initiatiefnemers overwogen om te werken met minimumstraffen of wettelijke
ondergrenzen voor de vrijheidsstraf? Zo nee, waarom niet?

De leden van Groep Markuszower vragen hoe de initiatiefnemers aankijken tegen geweld
tegen hulpverleners gepleegd door personen die niet beschikken over de Nederlandse
nationaliteit of een dubbele nationaliteit hebben. Zijn de initiatiefnemers van mening
dat een veroordeling voor geweld tegen politieagenten, brandweerlieden, ambulancepersoneel
of boa’s standaard en enorm zwaar zou moeten worden meegewogen bij beslissingen over
verblijfsrecht, verblijfsverlenging, naturalisatie of behoud van de Nederlandse nationaliteit?
Zo nee, waarom niet? Deze leden vragen ten slotte of de initiatiefnemers bereid zijn
te onderzoeken of een volgende stap wenselijk is waarbij het taakstrafverbod wordt
uitgebreid naar alle vormen van geweld tegen publieke gezagsdragers en hulpverleners
die tijdens hun werk worden aangevallen.

De voorzitter van de commissie, Eerdmans

Adjunct-griffier van de commissie, Van Thiel