Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Eerdmans en Coenradie over de transparantie bij de Nederlandse Loterij en de publieke verantwoordelijkheid van de Staat in relatie tot gokschade

Antwoord van Staatssecretaris Van Bruggen (Justitie en Veiligheid) (ontvangen 22 juni
2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 2098.

Vraag 1

Bent u ermee bekend dat de Nederlandse Loterij – exploitant van o.a. Staatsloterij,
Lotto, Eurojackpot, Miljoenenspel, Krasloten, Lucky Day en Toto – geen inzicht geeft
in de verhouding tussen online en fysieke winnaars bij deze spellen, terwijl deze
gegevens technisch eenvoudig beschikbaar zijn?

Antwoord 1

Ik ben ermee bekend dat Nederlandse Loterij (NLO) geen inzicht geeft in deze gegevens.

Vraag 2 en 3

Waarom publiceert de Nederlandse Loterij geen basisinformatie over het aantal online
verkochte loten en deelnames, het aantal winnende online loten en deelnames, en de
verdeling van grote prijzen per verkoopkanaal voor al deze kansspelen?

Bent u bereid de Nederlandse Loterij te verplichten dergelijke transparantie-indicatoren
jaarlijks openbaar te maken voor alle door haar geëxploiteerde kansspelen? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 2 en 3

NLO is niet verplicht om informatie te publiceren over het aantal online verkochte
loten, het aantal winnende online loten, en de verdeling van grote prijzen per verkoopkanaal
voor deze kansspelen. Loten kunnen digitaal worden aangeschaft via de website van
NLO of fysiek via één van de retailkanalen. De keuze voor het online dan wel fysiek
aanschaffen van een lot heeft geen invloed op de winstkans. Hierdoor ontbreekt de
meerwaarde van het openbaar maken van dergelijke indicatoren. Van belang is dat loterijen
eerlijk verlopen en hiervoor bestaan strenge wettelijke vereisten. Om een eerlijk
verloop te borgen wordt de gebruikte trekkingsapparatuur gekeurd en zijn de trekkingen
openbaar. Ook vinden trekkingen plaats in aanwezigheid van een notaris en wordt hiervan
een proces-verbaal opgemaakt. De Kansspelautoriteit (Ksa) houdt hier toezicht op.

Vraag 4, 5 en 6

Hoe verhoudt het actief stimuleren van deelname aan kansspelen door een staatsbedrijf
zich tot de verantwoordelijkheid van de overheid om gokschade te beperken, zeker gezien
de groei van online deelname bij spellen als Lucky Day, Toto en Eurojackpot?

Erkent u dat deze dubbele rol bestuurlijk onzuiver is en vergelijkbaar met een overheid
die zelf alcohol produceert, consumptie stimuleert en tegelijkertijd waarschuwt voor
de schadelijke gevolgen?

Welke waarborgen bestaan er om te voorkomen dat omzetdoelen van de Nederlandse Loterij
zwaarder wegen dan het beperken van maatschappelijke schade, gezien de sterke commerciële
promotie van o.a. Toto en Eurojackpot?

Antwoord 4, 5 en 6

Een staatsdeelneming dient zich net als andere aanbieders van kansspelen te houden
aan de wet- en regelgeving. De wet- en regelgeving ten aanzien van kansspelen is gericht
op het realiseren van de doelstellingen van het kansspelbeleid, in het bijzonder de
bescherming van mensen tegen gokschade. Daarnaast mag van een staatsdeelneming verwacht
worden dat zij hun maatschappelijke opdracht centraal stellen. Hierbij gaat het onder
meer om de bescherming van spelers en het aanbieden van een betrouwbaar en veilig
kansspelaanbod. Het aandeelhouderschap in NLO valt onder de verantwoordelijkheid van
de Staatssecretaris van Financiën. In zijn brief van 8 juni jl. geeft de Staatssecretaris
van Financiën aan dat hij als aandeelhouder van NLO de nadruk legt op het borgen van
het publiek belang van het verantwoord aanbieden van kansspelen.1 De Staatssecretaris van Financiën ziet dit als de belangrijkste (strategische) doelstelling
van NLO.

Vraag 7

Hoeveel bedragen de maatschappelijke kosten van gokverslaving jaarlijks, en hoe verhouden
deze zich tot de totale afdracht van de Nederlandse Loterij aan de Staat?

Antwoord 7

Uit het recent gepubliceerde jaarverslag blijkt dat NLO in 2025 € 126,4 miljoen heeft
afgedragen aan de Staat der Nederlanden. Ik beschik niet over precieze bedragen ten
aanzien van de jaarlijkse maatschappelijk kosten van gokverslaving. Wel is in 2023
middels een indicatieve kosten-baten analyse getracht de maatschappelijke kosten en
baten van kansspelen te kwalificeren en vervolgens indicatief te kwantificeren.2 In die analyse schatten de onderzoekers de maatschappelijke kosten van kansspelverslaving
in 2019 op € 1.137 miljoen. Echter, dat bedrag is van voor de legalisering van online
kansspelen en de maatschappelijke kosten verschillen per type kansspel, waarbij de
kosten de hoger zijn naarmate het kansspel meer risico op gokschade met zich meebrengt.
Ik beschik niet over specifieke bedragen voor de maatschappelijke kosten van de producten
van NLO. Het voorkomen van gokschade heeft mijn prioriteit, en zoals ik aan uw Kamer
gecommuniceerd heb in de Kamerbrief van 12 juni jl. streef ik naar een structurele
daling van de omvang van gokschade in Nederland.3

Vraag 8

Waarom vindt er geen structurele monitoring plaats van de relatie tussen online deelname
aan loterijen en kansspelen (zoals Lucky Day en Toto) en problematisch speelgedrag,
terwijl de risico’s van online kansspelen breed worden erkend?

Antwoord 8

Loterijen – zoals Lucky Day – vallen onder de wettelijke bepalingen voor landgebonden
kansspelen en niet onder online kansspelen. In wet- en regelgeving wordt geen onderscheid
gemaakt tussen loten die online of fysiek aangeschaft worden. In beide gevallen valt
het kansspel onder de vergunning van loterijen, waarbij het internet een alternatief
verkoopkanaal betreft. Loterijen kennen een lager risico op gokschade dan online kansspelen.
In het jaarlijkse onderzoek «Deelname aan kansspelen» wordt voor loterijen, landgebonden
kansspelen en online kansspelen de relatie met problematisch speelgedrag gemonitord.4 Voor online kansspelen, waaronder online sportweddenschappen, geldt daarnaast dat
structurele monitoring plaatsvindt middels de tweejaarlijkse monitoringsrapportages
van de Kansspelautoriteit en het onderzoek «Perspectief van Nederlanders op Kansspelen».5

Vraag 9

Bent u bereid onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren naar de maatschappelijke
effecten van de groei van online deelname aan alle kansspelen van de Nederlandse Loterij?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 9

Zoals aangegeven bij vraag 8, vindt structurele monitoring plaats voor online kansspelen.
NLO wordt als één van de aanbieders van online kansspelen meegenomen in die monitoring.
Momenteel is het verbeteren van de bescherming tegen gokschade bij online kansspelen
het meest urgent. Daar ligt dan ook mijn prioriteit. Nadat dat traject is afgerond,
zal ik bezien waar eventuele vraagstukken met betrekking tot landgebonden kansspelen
resteren. Daarbij kan ook aandacht besteed worden aan de maatschappelijke effecten
van de mogelijke groei van online verkoop van landgebonden kansspelen. Ik zal in die
context bezien of, en zo ja, welk type onderzoek nodig is.

Vraag 10

Welke onafhankelijke instantie controleert of de kansverdeling tussen online en fysieke
loten en deelnames identiek is bij alle spellen, en waarom worden deze auditbevindingen
niet openbaar gemaakt?

Antwoord 10

Zoals vermeld in het antwoord op vraag 8, wordt in wet- en regelgeving geen onderscheid
gemaakt tussen online en fysiek gekochte loten. Voor zowel online als fysiek gekochte
loten geldt dat er regels zijn voor het proces van prijsbepaling, om te waarborgen
dat het proces eerlijk verloopt. Bij prijsbepaling dient een methode te worden toegepast
die beïnvloeding van buitenaf uitsluit en waarbij het toevalskarakter is gewaarborgd.
De vergunninghouder moet processen die gebruikt worden bij prijsbepaling laten keuren
door een door de Minister aangewezen keuringsinstelling of onafhankelijke deskundige.
Verder moet de vergunninghouder jaarlijks een IT-audit laten uitvoeren volgens door
de Ksa vastgestelde regels.6 Daarnaast moeten alle trekkingen openbaar en in aanwezigheid van een notaris plaatsvinden.

Vraag 11

Bent u bereid deze audits voortaan te publiceren, zodat burgers kunnen controleren
of het systeem eerlijk functioneert?

Antwoord 11

De keurings- en auditrapporten bevatten bedrijfsgevoelige informatie. Ze dienen alleen
voor het toezicht door de Kansspelautoriteit, die zo nodig aanwijzingen aan de vergunninghouders
geeft. Ik zal daarom het publiceren van de keurings- en auditrapporten niet verplichten.

Vraag 12

Waarom gelden voor online loterijen en kansspelen van de Nederlandse Loterij niet
dezelfde zorgplichten als voor andere online kansspelen, terwijl de drempelloze beschikbaarheid
van online deelname vergelijkbare risico’s met zich meebrengt?

Antwoord 12

Het beschermen van burgers tegen gokschade is een centrale doelstellingen in het kansspelbeleid.
Uitgangspunt daarbij is risicogebaseerde bescherming, waarbij de mate van ingrijpen
en benodigde bescherming voor een bepaald kansspel afhankelijk is van het risico op
gokschade van dat kansspel. Ik wijs hierbij op het onderzoek «risico’s op gokschade:
Een rangorde van gokproducten» dat ik op 17 april jl. naar uw Kamer gestuurd heb.7 De risicoclassificatie zoals in het onderzoek wordt gepresenteerd, geeft inzicht
in de mate van risico op gokschade van verschillende typen kansspelen. Loterijen,
ongeacht het verkoopkanaal, kennen andere kenmerken dan online kansspelen. Hierdoor
hebben loterijen een ander, lager, risicoprofiel dan online kansspelen. Voor online
kansspelen gelden in lijn daarmee meer verplichtingen en verboden, bijvoorbeeld met
betrekking tot de zorgplicht en reclame. Ik werk aan een wetswijziging voor online
gokken, waarin ik extra maatregelen neem om de bescherming tegen gokschade te verbeteren.
Onderdeel van die wetswijziging is het verstevigen van de zorgplicht. Zoals aangegeven
bij vraag 9 zal ik, nadat dat traject is afgerond, bezien waar eventuele vraagstukken
met betrekking tot landgebonden kansspelen resteren.