Mededeling (uitstel antwoord) : Uitstel beantwoording de leden lid Jagtenberg, Bamenga en Belhirch gezamenlijk schriftelijke vragen in aan de minister en staatssecretaris van Defensie over discriminatie en racisme in de krijgsmacht

Mededeling van Staatssecretaris Boswijk (Defensie) (ontvangen 28 mei 2026).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het artikel «Defensie kijkt steevast weg bij racisme, zeggen
deze militairen»?1

Vraag 2

Deelt u de mening dat discriminatie en racisme bij Defensie onacceptabel zijn, dat
er hiervoor binnen Defensie geen plek is en dat iedere vorm en uitlating ervan resoluut
aangepakt moet worden?

Vraag 3

Wat is uw reactie op de ervaringen van de betrokken militairen dat meldingen van racisme
onvoldoende worden opgepakt en in hoeverre herkent u deze signalen?

Vraag 4

Hoe verklaart en beoordeelt u dat militairen met een migratieachtergrond drempels
ervaren om discriminatie en racisme te melden, mede vanwege angst voor repercussies
of negatieve gevolgen voor hun loopbaan? En wat zegt dit volgens u over het vertrouwen
in de organisatie?

Vraag 5

In hoeverre duiden deze signalen volgens u op een breder cultuurprobleem binnen (delen
van) Defensie, en welke elementen van die cultuur dragen hier volgens u aan bij?

Vraag 6

Welke concrete verantwoordelijkheid dragen leidinggevenden bij het signaleren en aanpakken
van racisme, en op welke wijze worden zij hier aantoonbaar op beoordeeld en afgerekend?

Vraag 7

In hoeverre wordt in het kader hiervan uitvoering gegeven aan de motie Bamenga (Kamerstuk
36 250, nr. 422) over het bevorderen dat in beoordelingscycli van leidinggevenden wordt opgenomen
dat zij actief zorg dragen voor een veilige en inclusieve werkomgeving vrij van racisme
en discriminatie?

Vraag 8

Kunt u uiteenzetten hoe het huidige meldsysteem (zoals het COID) functioneert in de
praktijk, en in hoeveel gevallen meldingen van racisme de afgelopen vijf jaar hebben
geleid tot concrete maatregelen of sancties?

Vraag 9

Hoe wordt geborgd dat daders consequent worden aangesproken (inclusief maatregelen)
en dat melders van racisme daadwerkelijk worden beschermd tegen benadeling?

Vraag 10

In hoeverre acht u het wenselijk dat meldingen en onderzoeken naar racisme volledig
onafhankelijk van de hiërarchische lijn plaatsvinden? Hoe is dit nu geborgd?

Vraag 11

Overwegende dat twee (oud) medewerkers refereren aan diverse racistische uitspraken:
hoe beoordeelt u de volgende uitspraken? Deelt u de opvatting dat dergelijke uitspraken
racistisch en absoluut onacceptabel zijn, en dat hier altijd consequent tegen moet
worden opgetreden?

– «Zandnegers» (verwijzend naar Arabieren)

– «Woestijnratten» (verwijzend naar Arabieren)

– «Kankerneger» en «oprotten naar je eigen land» (verwijzend naar een tv-presentatrice
van kleur)

– «Neger op een tractor» (verwijzend naar een Malinees persoon op een tractor)

Vraag 12

Hoe beoordeelt u de opmerking die gemaakt zou zijn door het COID (namelijk de vraag
aan Zaahir om de melding over het afslachten van moslims te laten vallen omdat anders
de persoon die dat gezegd zou hebben zijn baan kwijt zou raken)?

Vraag 13

Bent u bereid met betrokkenen in gesprek te gaan om hun ervaringen te horen, excuses
aan te bieden voor de gang van zaken en te bezien of herstel of vervolgacties (mocht
daar behoefte aan bestaan) passend zijn?

Vraag 14

Welke concrete actie is er ondernomen naar aanleiding van de nazi-uitingen binnen
Defensie in 2018 (en tot welke concrete resultaten heeft dat geleid)?

Vraag 15

Welke concrete actie is er ondernomen naar aanleiding van het artikel van 10 klokkenluiders
bij Defensie uit 2023 over hoe het melden van misstanden bij Defensie erin resulteert
dat je zelf onder de loep wordt genomen (en tot welke tastbare resultaten heeft dat
geleid)?

Vraag 16

Kunt u een overzicht geven van alle onderzoeken, rapporten en Kamerbrieven over misstanden,
racisme en discriminatie binnen Defensie in de afgelopen 15 jaar? Kunt u per document
aangeven welke aanbevelingen zijn gedaan, welke zijn opgevolgd en welke concrete resultaten
zijn bereikt?

Vraag 17

Welke lessen trekt Defensie uit andere organisaties (nationaal of internationaal)
die succesvol discriminatie hebben aangepakt, en op welke wijze vertaalt u deze lessen
naar concrete maatregelen binnen Defensie?

Vraag 18

Bent u bereid nog dit jaar te komen met een lijst van concrete maatregelen (inclusief
planning) hoe Defensie racisme en discriminatie gaat aanpakken, de meldingsbereidheid
gaat worden verhoogd en hoe gaat worden voorkomen dat melders uiteindelijk slachtoffer
worden van hun eigen melding?

Vraag 19

In hoeverre is er bij Defensie een discriminatietoets verricht door de Staatscommissie
Discriminatie en Racisme?

Vraag 20

Bent u bereid de Kamer periodiek te informeren over de voortgang van de aanpak van
racisme en discriminatie binnen Defensie?

Mededeling

Op 6 mei 2026 dienden de leden lid Jagtenberg, Bamenga en Belrich (D66) gezamenlijk
schriftelijke vragen in aan de Minister en Staatssecretaris van Defensie over discriminatie
en racisme in de krijgsmacht (kenmerk 2026Z09309).

Gezien de hoeveelheid vragen en de afstemming die daarvoor nodig is, is het niet mogelijk
om binnen de gebruikelijke termijn tot een zorgvuldige beantwoording te komen. De
antwoorden op de vragen worden zo spoedig mogelijk aan uw Kamer aangeboden.