Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Oosterhout over de juridische implicaties van het on hold zetten van gaswinning

Antwoord van Staatssecretaris De Bat (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 30 april
2026).

Vraag 1

Zou een tijdelijk staken van reeds vergunde gaswinning om bepaalde onderzoeken naar
de gevolgen ervan af te wachten, neerkomen op contractbreuk met de gaswinningsbedrijven?

Antwoord 1

In de Mijnbouwwet zijn limitatieve gronden opgenomen die kunnen leiden tot het intrekken
of wijzigen van bestaande vergunningen, dan wel kunnen leiden tot het wijzigen of
intrekken van instemming met een winningsplan (zie art 21 en art 36 Mijnbouwwet).
Buiten deze gronden is geen intrekking of wijziging mogelijk omdat een dergelijk besluit
in strijd met de Mijnbouwwet en dus onrechtmatig is.

Tevens betekent het tijdelijk staken van een reeds vergunde gaswinning een inbreuk
op het eigendomsrecht van een gaswinningsbedrijf. Dit kan alleen als is voldaan aan
de eisen die artikel 1, Eerste Protocol, van het Europees Verdrag ter bescherming
van de Rechten van de Mens (artikel 1 EP EVRM) stelt voor de bescherming van eigendom.

Vraag 2

Heeft u binnen de huidige wetgeving juridische mogelijkheden om een algemene tijdelijke
of permanente stop op nieuwe gasboringen in te voeren in een specifiek gebied, inclusief
wanneer er exploratievergunningen zijn toegekend? Is er daarbij een verschil tussen
projecten die nog in een proefboorfase zitten en projecten die al volop gas aan het
winnen zijn? Zo ja, welke mogelijkheden heeft u?

Antwoord 2

Op basis van de huidige Mijnbouwregelgeving bestaat geen mogelijkheid om een algemene
tijdelijke of permanente stop op gaswinning in te voeren in een specifiek gebied.
Zoals in het antwoord op vraag 1 aangegeven, gelden voor bestaande vergunningen en
instemmingen limitatieve intrekkings- en weigeringsgronden en moet worden voldaan
aan de eisen van artikel 1 EP EVRM voor de bescherming van eigendom. Dit geldt zowel
voor projecten die nog in de proefboorfase zitten als voor projecten die al volop
gas aan het winnen zijn.

Ook bij een wijziging van de Mijnbouwwet moet worden voldaan aan de eisen van artikel 1
EP EVRM.

Vraag 3

Welke juridische mogelijkheden heeft u om reeds verleende vergunningen voor gasboringen
weer in te trekken?

Antwoord 3

Zie het antwoord bij vraag 1.

Vraag 4

Heeft u juridische mogelijkheden om reeds lopende gaswinningsprojecten tijdelijk of
permanent stil te leggen in een specifiek gebied? Zo ja, welke?

Antwoord 4

Zie het antwoord bij vraag 2.

Vraag 5

In welke van deze gevallen zullen betrokken bedrijven financieel gecompenseerd moeten
worden en in welke gevallen is dat niet nodig?

Antwoord 5

Zoals in het antwoord op vraag 1 aangegeven kan het tijdelijk of permanent stilleggen
van reeds lopende gaswinningsprojecten alleen als sprake is van één van de limitatieve
gronden uit de Mijnbouwwet en daarnaast wordt voldaan aan de eisen van artikel 1 EP
EVRM voor de bescherming van eigendom. Hierbij zijn de volgende voorwaarden van belang.
De inmenging moet rechtmatig zijn, dat wil zeggen bij wet voorzien (legaliteitsbeginsel)
en de inmenging moet een legitieme doelstelling hebben die dient ter bevordering van
het algemeen belang (legitimiteitsbeginsel). Als aan deze voorwaarden is voldaan,
dan moet sprake zijn van een «fair balance» oftewel een redelijk evenwicht tussen
de eisen van het algemeen belang waarvoor de inmenging nodig zou zijn, en de bescherming
van de fundamentele rechten van het individu, in casu de getroffen vergunninghouders
(evenredigheidsbeginsel). Om aan die laatste eis te voldoen, zou een financiële compensatie
een mogelijkheid kunnen zijn.

Vraag 6

Zijn er omstandigheden waarin u meer ruimte heeft om vergunningen in te trekken of
vergunde projecten stil te leggen, bijvoorbeeld in het geval van nieuwe inzichten
over risico’s die bij op het moment van vergunningverlening niet bekend waren of als
minder riskant werden ingeschat?

Antwoord 6

Zoals bij antwoord 1 aangeven zijn in de Mijnbouwwet limitatieve gronden opgenomen
die kunnen leiden tot het intrekken of wijzigen van bestaande vergunningen, dan wel
kunnen leiden tot het wijzigen of intrekken van instemming met een winningsplan. Tevens
moet worden voldaan aan de eisen met betrekking tot de bescherming van eigendom volgens
artikel 1 EP EVRM, zoals in het antwoord op vraag 5 toegelicht.