Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Zalinyan over het meenemen van klimaatrisico’s bij ruimtelijke besluiten

Antwoord van Minister Boekholt-O’Sullivan (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening),
mede namens de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 13 april 2026).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 896.

Vraag 1

Bent u bekend met de Dutch Climate Risk Portal?1

Antwoord 1

Ja ik ben hiermee bekend. Dit portaal is in opdracht van het Ministerie van IenW ontwikkeld
door Stichting Climate Adaptation Services (CAS).

Vraag 2

Hoe wordt dit portaal concreet gebruikt in beleidsvoorbereiding?

Antwoord 2

Het wordt niet concreet gebruikt bij de beleidsvoorbereiding, maar ingezet als instrument
om beter en duidelijker te communiceren over overstromings- en klimaatrisico’s. Het
portaal is specifiek bedoeld voor de veelal internationaal opererende financiële sector
die inschattingen maken over de fysieke risico’s die zij (mogelijk) lopen. Er wordt
daarbij aangesloten bij de internationale financiële kaders. De data die erin staat
is niet nieuw, en was al beschikbaar op de landelijke klimaateffectatlas en andere
openbare bronnen. Deze bestaande data wordt al gebruikt bij beleidsontwikkeling en
voorbereiding.

Vraag 3

Klopt het dat grote delen van de informatie op de Dutch Climate Risk Portal uitsluitend
in het Engels beschikbaar zijn en vooral lijken te zijn gericht op (internationale)
investeerders en de financiële sector? Acht u dit wenselijk?

Antwoord 3

Dat klopt. Voor Nederlandse partijen is er de klimaateffectatlas, die juist gericht
is op Nederlandse overheden en organisaties. Het Dutch Climate Risk Portal (DCRP)
is specifiek ontwikkeld voor de veelal internationaal opererende financiële sector
omdat er veel behoefte is naar de data en informatie die op verschillende plekken
staat, maar niet altijd makkelijk toegankelijk of begrijpelijk was voor deze partijen.

De financiële sector heeft te maken met toezicht- en rapportageverplichtingen waarbij
de fysieke risico’s moeten worden geanalyseerd. In de afgelopen jaren zijn er voorbeelden
langsgekomen waarbij internationale investeerders of kredietbeoordelaars conclusies
trokken op basis van verkeerde (of verkeerde gebruikte) data en onderliggende aannames.
Om onder- en overwaardering van risico’s te voorkomen is het belangrijk om samen met
de financiële sector op te trekken om er voor te zorgen dat Nederland een aantrekkelijk
land blijft om in te investeren, (toekomstige) schade beperkt blijft en de lange termijn
verzekerbaarheid niet onder druk komt te staan. Om de behoefte goed af te stemmen
is het DCRP samen met de financiële sector en andere experts ontwikkeld. Als er nieuwe
informatie beschikbaar komt wordt het ook op dit portaal ontsloten.

Vraag 4

Op welke wijze en door wie worden de risico-indicatoren en gegevens van de Dutch Climate
Risk Portal gebruikt? Wat is de doelgroep?

Antwoord 4

De doelgroep van het DCRP zijn partijen uit de financiële sector, denk aan verzekeraars,
banken, kredietbeoordelaars, investeerders of andere bedrijven die in deze sector
actief zijn. De data kan gebruikt worden voor het maken van risico analyses voor bestaande
bezittingen, of mogelijke nieuwe investeringen. De fysieke risico’s zijn in lijn gebracht
met de EU taxonomie, zodat rapportage en analyses voor dergelijke partijen ook goed
aansluit bij deze terminologie die voor hen van toepassing is.

Vraag 5

Op welke manier worden andere overheidsinstanties, zoals gemeenten en provincies hierbij
betrokken?

Antwoord 5

De doelgroep van het DCRP zijn niet mede overheden, hiervoor is de klimaateffectatlas
ontwikkeld. Bij de ontwikkeling en het beheer van de klimaateffectatlas zijn overheidsinstanties
betrokken.

Vraag 6

Hoe beoordeelt u de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de informatie op Dutch
Climate Risk Portal voor inwoners zonder technische of beleidsmatige achtergrond?
En hoe zorgt u ervoor dat deze inwoners en lokale partijen minstens even goed en begrijpelijk
worden geïnformeerd over klimaatrisico’s in hun eigen leefomgeving?

Antwoord 6

Het DCRP is ontwikkeld met als doelgroep de financiële sector, waar veel expertise
op risicoanalyses aanwezig is. Tijdens de ontwikkeling is dit ook veelvuldig met de
toekomstige gebruikers afgestemd. Daarom is de data ook technisch aangeleverd, dit
sluit aan bij de behoeftes van de gebruikers. Voor geïnteresseerden zonder technische
of beleidsmatige achtergrond is de klimaateffectatlas een betere manier om kennis
te nemen van de klimaatrisico’s. Het DCPR en de klimaateffectatlas zijn gebaseerd
op dezelfde gegevens. Verder wordt er vanuit het Ministerie van IenW ook gewerkt aan
de ontwikkeling van de Waterwijzer gebouwen gericht op inwoners en ondernemers, zie
antwoord vraag 14.

Vraag 7

In hoeverre worden klimaatrisico’s expliciet betrokken bij rijksbesluiten over ruimtelijke
ordering, bijvoorbeeld bij de Nota Ruimte en NOVEX-gebieden?

Antwoord 7

Klimaatrisico’s worden expliciet betrokken bij het maken van ruimtelijke keuzes. In
de Ontwerp-Nota Ruimte is de keuze gemaakt dat bij het plannen en ontwikkelen van
de fysieke leefomgeving, systematisch rekening gehouden moet worden met de huidige
en toekomstige effecten van klimaatverandering. Dit wordt onder andere concreet gemaakt
in de keuzes om: nieuwe bebouwing in de uiterwaarden die vallen onder de Beleidslijn
Grote Rivieren niet langer toe te staan met het oog op overstromingsrisico’s en in
de keuze om voor het IJsselmeergebied binnendijks te bouwen wat binnendijks kan, met
het oog op het behoud van de zoetwatervoorziening. Het doel is om de negatieve maatschappelijke
gevolgen te beperken en een goede kwaliteit van de leefomgeving te waarborgen. Ook
in de Ontwikkelperspectieven van de NOVEX-gebieden en de verdere uitwerking daarvan
in uitvoeringsagenda’s en Regionale Investeringsagenda’s (RIA) wordt rekening gehouden
met klimaatrisico’s. De decentrale overheden en Rijkspartners werken intensief samen
bij de uitwerking in concrete acties en projecten. De komende periode ga ik, op basis
van het coalitieakkoord en de binnengekomen zienswijzen, samen met mijn collega's
bezien of en zo ja, waar eventuele aanscherping in de keuzes richting de definitieve
Nota Ruimte nodig en gewenst is.

Vraag 8

Hoe wordt voorkomen dat nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen waaronder woningbouw en
voorzieningen in de zorg, onderwijs, mobiliteit plaatsvinden op plekken met verhoogde
risico’s (op wateroverlast, funderingsschade, overstroming, droogte) met schade tot
gevolg?

Antwoord 8

De Ministeries van IenW en VRO hebben gezamenlijk twee instrumenten ontwikkeld die
partijen (medeoverheden, bouwende partijen en ontwikkelaars) helpen bij het maken
van klimaatbestendige keuzes bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen:

– Het ruimtelijk afwegingskader klimaatadaptieve gebouwde omgeving. Dit instrument helpt partijen bij de locatiekeuze voor nieuwe ontwikkelingen, in
relatie tot het water- en bodemsysteem.

– De landelijke maatlat voor een groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving. Dit instrument definieert eenduidig voor nieuwbouw wat we onder klimaatadaptief ontwikkelen
verstaan.

Verder is in de Ontwerp-Nota Ruimte de keuze gemaakt dat vitale en kwetsbare functies,
zoals ziekenhuizen, bij voorkeur op plekken worden gepland die minder kwetsbaar zijn
voor wateroverlast en bodemdaling en zo min mogelijk overstromingsrisico’s kennen.
Ook houden we in Rijksprogramma’s met een ruimtelijke impact rekening met het water-
en bodemsysteem. Op deze manier wordt getracht zo goed mogelijk invulling te geven
aan de keuze om bij het plannen en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving systematisch
rekening te houden met de huidige en toekomstige effecten van klimaatverandering.

Vraag 9

Herkent u dat veel inwoners onvoldoende zicht hebben op klimaatrisico’s in hun wijk?

Antwoord 9

Ja, dat herken ik. Dit is ook een van de uitkomsten van de Beleidstafel wateroverlast
en hoogwater. In het antwoord op vraag 13 ga ik verder in op de lokale impact voor
inwoners.

Vraag 10

Hoe past het introduceren van een publiek toegankelijk klimaatrisicolabel of waterlabel
voor gebieden of woningen, vergelijkbaar met het energielabel, hierin?

Antwoord 10

Een van de aanbevelingen van de Beleidstafel wateroverlast en hoogwater is om een
waterlabel te onderzoeken. Een publiek toegankelijk instrument kan een laagdrempelige
manier zijn om inwoners en ondernemers te informeren over de gevolgen van klimaatverandering
en wat inwoners en ondernemers kunnen doen om de gevolgen te verminderen.

Vraag 11

Heeft u de mogelijkheden van zo’n label al eens onderzocht? Wat waren de resultaten
daarvan?

Antwoord 11

Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft onderzoek laten uitvoeren naar
de invoering van een waterlabel en in welke vorm. Een eerste rapport is online beschikbaar2. De Kamer wordt voor de zomer nader geïnformeerd over de verdere opvolging van het
advies van de Beleidstafel wateroverlast en hoogwater over de invoering van de Waterwijzer
gebouwen.

Vraag 12

Zijn er regio’s in Nederland waar verzekerbaarheid of hypotheekverstrekking onder
druk staan of vermoedelijk in de toekomst onder druk komen te staan door toenemende
klimaatrisico’s? Welke regio’s zijn dit?

Antwoord 12

Op dit moment zijn er geen signalen dat verzekerbaarheid en hypotheekverstrekking
onder druk staan. Verzekeraars en banken hebben wel al regelmatig aangegeven in de
media, position papers en onderlinge samenwerking dat ze het belangrijk vinden dat
de overheid blijft inzetten op preventieve- en gevolgbeperkende maatregelen in kwetsbare
gebieden. Ook zien verzekeraars en banken bij nieuwbouw graag dat schade zoveel mogelijk
wordt voorkomen door het maken van klimaatbestendige keuzes in locatiekeuze en gevolgbeperkende
maatregelen.

Vraag 13

Zijn er kwetsbare wijken of bevolkingsgroepen die worden geraakt door klimaatrisico’s?
Zo ja, welke? En hoe waarborgt u bescherming en voorkomt u schade?

Antwoord 13

Hoewel heel Nederland en alle bevolkingsgroepen geraakt kunnen worden door klimaatgebeurtenissen,
is de impact ervan en het handelingsperspectief niet gelijk voor alle wijken en groepen
mensen. Voor beter inzicht de kwetsbaarheid van wijken en de leefomgeving door klimaatrisico’s
worden in het kader van het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) streststesten uitgevoerd.
Op basis van deze stresstesten worden in de werkregio’s risicodialogen gevoerd met
belanghebbenden. Daarbij kan ook rekening worden gehouden met mensen in kwetsbare
posities. Daarnaast is ten aanzien van wateroverlast onlangs de aanzet voor de op
te stellen nationale aanpak wateroverlast aangeboden aan de Tweede Kamer3. Voor hitte is er in de Hitte Aanpak 2025 specifiek aandacht voor kwetsbare groepen.
Ook wordt er momenteel gewerkt aan de herijking van de Nationale Klimaatadapatiestrategie
(NAS). Daarin is ook aandacht voor de impact van klimaatverandering op de bestaande
gebouwde omgeving.

Vraag 14

In hoeverre worden individuele huiseigenaren geïnformeerd over risico’s?

Antwoord 14

Huiseigenaren en huurders van woningen met een energielabel vanaf 2021 worden met
dit energielabel geïnformeerd over het risico op hoge binnentemperaturen. Het energielabel
is verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering. Oudere nog geldige energielabels
vermelden het risico op hoge binnentemperaturen niet. Ook moeten nieuwbouwwoningen
vanaf 2021 voldoen aan de zogenaamde TO-juli eis om het risico op oververhitting te
beperken. Daarnaast wordt aan individuele huiseigenaren en huurders via milieucentraal.nl,
levenmetwater.nl en overstroomik.nl en via waterschappen op een toegankelijke manier
informatie en handelingsperspectief geboden over de gevolgen van een heter en droger
klimaat met extreme neerslag en overstromingen.

Vraag 15

Zou een verplichting om bij verkoop of verhuur van woningen inzicht te geven in lokale
klimaatrisico’s een oplossing kunnen bieden voor de transparantie en duidelijkheid?

Antwoord 15

Anders dan de energielabels voor woningbouw vanaf 2021, die inzage geven in het risico
op hoge binnentemperaturen (zie vraag 14), wordt er vooralsnog niet ingezet op een
verplichting om inzicht te geven in lokale klimaatrisico’s ten aanzien van wateroverlast
of droogte bij verkoop of verhuur van woningen. Wel wordt er momenteel gewerkt aan
de ontwikkeling van een Waterwijzer Gebouwen. Het doel van deze Waterwijzer Gebouwen
is inwoners waterweerbaar te maken via het verhogen van bewustwording over risico’s
en het bieden van handelingsperspectief.

Er is ook al veel data over klimaatrisico’s beschikbaar via de klimaateffectatlas;
als je een woning wilt aankopen is op deze site specifieke informatie te vinden in
het buurtdashbord. Tenslotte heeft het Rijk bijgedragen aan de ontwikkeling van het
Framework for Climate Adaptive Buildings (FCAB), ontwikkeld met een breed consortium
door de Dutch Green Building Council. Het betreft een methode waarmee gebouweigenaren
kunnen bepalen wat de klimaatrisico’s voor hun panden zijn en waar de grootste risico’s
in hun vastgoedportefeuille zitten. Dit helpt eigenaren om de juiste maatregelen te
kunnen treffen om hun vastgoed klimaatbestendig te maken. Veel marktpartijen gebruiken
het instrument al. We stimuleren ook dat woningcorporaties deze methodiek gebruiken.
De eerste circa 50 woningcorporaties zijn er al mee gestart en de intentie is dit
verder uit te breiden.

Vraag 16

Bent u bereid om wettelijke of procedurele verplichtingen te versterken waarmee waterschappen
tijdig betrokken worden bij ruimtelijke ontwikkelingen en samen kunnen werken met
gemeenten en provincies, zodat risico’s eerder aan het licht komen?

Antwoord 16

Ik deel de observatie dat door vroegtijdige betrokkenheid van het waterschap risico’s
eerder aan het licht kunnen komen. Hierdoor kan ook vertraging later in het proces
worden voorkomen. Het vroegtijdig betrekken gaat vaak goed, maar niet altijd. Op de
Woontop van eind 2024 zijn daarom afspraken gemaakt met onder andere waterschappen
en gemeenten. Deze houden in dat waterschappen vroegtijdig worden betrokken bij de
planvorming van het bevoegd gezag, waarmee tevens invulling wordt gegeven aan de weging
van het waterbelang, zoals dat ook is verankerd in de Omgevingswet. Waterschappen
en gemeenten werken in opvolging daarvan aan een convenant waarin zij deze vroegtijdige
samenwerking formaliseren. Uiteindelijk blijft het aan de daarvoor bevoegde gezagen
(veelal gemeenten) om waterschappen vroegtijdig te betrekken bij ruimtelijke ontwikkelingen
en daarmee invulling te geven aan de weging van het waterbelang, zo is dat ook afgesproken
onder de Omgevingswet.

Vraag 17

Hoe garandeert u dat de uitgangspunten uit de Nationale Adaptatiestrategie (NAS)4 en het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie5 niet vrijblijvend zijn, maar daadwerkelijk doorwerken in rijksprogramma’s voor woningbouw
en gebiedsontwikkeling breed?

Antwoord 17

Naar verwachting wordt in 2026 een geactualiseerde Nationale Klimaatadaptatiestrategie
(NAS) opgeleverd. Ook zal dit jaar de herijking van de Deltabeslissing Ruimtelijke
Adaptatie gereedkomen. De keuzes uit de NAS en het DPRA gaan voor een groot deel doorwerken
in het op te stellen Nationaal Waterprogramma, dat voor 2028 vastgesteld zal worden.
Tevens zijn de uitgangspunten van deze twee programma’s al meegenomen bij de totstandkoming
van de Ontwerp-Nota Ruimte, waarbij ze ook in integrale samenhang zijn bezien met
keuzes voor woningbouw en gebiedsontwikkeling. Na vaststelling van de definitieve
versie zal de Nota Ruimte kaderstellend werken voor alle nationale programma’s. Via
deze wijze borgen we dat nadere ruimtelijke keuzes voor woningbouw, gebiedsontwikkeling
en klimaatadaptatie in nationale programma’s op een integrale wijze worden gemaakt.

Vraag 18

Hoe ziet u de rol van het Rijk in het ontwikkelen van standaarden voor klimaatbestendig
bouwen, zodat alle stakeholders rondom gebiedsontwikkeling weten waar zij aan toe
zijn?

Antwoord 18

Het Rijk informeert partijen die betrokken zijn bij gebiedsontwikkeling over klimaatbestendige
bouw door middel van de hierboven genoemde instrumenten: het ruimtelijk afwegingskader
klimaatadaptieve gebouwde omgeving en de landelijke maatlat voor een groene, klimaatadaptieve
gebouwde omgeving. Dit zijn ondersteunende instrumenten, daardoor blijft er ruimte
voor lokaal maatwerk en voor innovatieve oplossingen. Zoals hierboven benoemd kan
normering door de Rijksoverheid op specifieke thema’s van meerwaarde zijn. In het
antwoord op vraag 22 ga ik hier nader op in.

Vraag 19

Acht u het wenselijk dat er een landelijke, uniforme klimaatrisicotoets wordt opgenomen
in ruimtelijke besluiten voor grootschalige woningbouwlocaties, zodat procedures voorspelbaar
worden en vertraging door discussies achteraf wordt voorkomen?

Antwoord 19

Zoals ik hierboven bij vraag 18 heb aangegeven informeert het Rijk partijen die betrokken
zijn bij gebiedsontwikkeling zoals grootschalige woningbouwlocaties door middel van
het afwegingskader en de maatlat. Hiermee stelt het Rijk partijen die werken aan gebiedsontwikkeling
in staat om maatwerk te leveren en daarmee een afweging te maken die het beste past
bij de lokale situatie. Daarnaast werken gemeenten en waterschappen in het kader van
de Woontop afspraak 10.b6 aan een convenant om de onderlinge samenwerking te stroomlijnen. Met dit convenant
worden afspraken gemaakt over de expertise en betrokkenheid van waterschappen en gemeenten
bij woningbouwprojecten. Dit verbetert de onderlinge samenwerking in deze projecten,
draagt bij aan voorspelbare procedures en voorkomt vertraging verderop in het proces.

Vraag 20

Wordt er een impactanalyse gemaakt van klimaatrisico’s op de haalbaarheid en fasering
van de nationale woningbouwopgave, zoals in het Deltaprogramma 2026 wordt gesuggereerd?
Zo ja, hoe wordt geborgd dat dit leidt tot slimmer bouwen?

Antwoord 20

Een nationale impactanalyse zoals in de vraag omschreven, wordt niet gemaakt. De Ontwerp-Nota
Ruimte houdt bij alle keuzes rekening met water en bodem (zie vraag 7 en 8). Daarnaast
zal de NAS ’26 verdere invulling geven aan de opgave klimaatbestendige nieuwbouw.
Gemeenten zijn echter zelf verantwoordelijk voor de locatiekeuze (waar) en invulling
(hoe) van de woningbouwopgave. Het Rijk heeft het Ruimtelijk afwegingskader klimaatadaptieve
gebouwde omgeving en Landelijke Maatlat voor een groene klimaatadaptieve gebouwde
omgeving ontwikkeld om gemeenten te ondersteunen om invulling te geven aan respectievelijk
waar te bouwen en hoe te bouwen.

Vraag 21

Bent u bereid het adviesrecht van waterschappen bij gebiedsontwikkeling te versterken
zodat zij niet alleen reactief adviseren maar actief mee kunnen doen bij ontwikkelingen?7

Antwoord 21

Zie beantwoording van vraag 16.

Vraag 22

Hoe borgt u dat toekomstige woningbouwplannen niet vertragen of stoppen maar worden
aangepast waar nodig, door een waterrobuuste en adaptieve inrichting?

Antwoord 22

Op de Woontop van 2024 heb ik hierover afspraken gemaakt met marktpartijen en medeoverheden.
Uitgangspunt is dat dat op veel plekken de woningbouwopgave groot is, maar daar tegelijkertijd
maatregelen nodig zijn ten aanzien van water en bodem om verantwoord te kunnen bouwen.
Met deze afspraak dragen wij bij aan toekomstbestendigheid, eenduidigheid en spreken
we het commitment uit dat bouwen in gebieden met een opgave ten aanzien van water
en bodem mogelijk is, maar wel extra aandacht vraagt.

Onderdeel van deze afspraken is dat we werken aan uniforme kaders voor onder andere
wateroverlast en bodemdaling. Dit maakt voor alle partijen aan de voorkant duidelijk
waar zij rekening mee moeten houden. Daarnaast werk ik met het College van Rijksbouwmeesters
en Rijksadviseurs aan ontwerpend onderzoek dat gericht is op een handelingsperspectief
voor deze locaties. Dit levert bewezen toepasbare en schaalbare ontwerpoplossingen
op voor verschillende water- en bodemtypen, met als doel woningbouwprojecten in deze
gebieden vooruit te helpen. Zoals benoemd in het antwoord op vraag 21, werken gemeenten
en waterschappen daarnaast aan een verbetering van de onderlinge samenwerking, zodat
in een vroeg stadium duidelijk is wat op een specifieke locatie nodig is om verantwoord
te kunnen bouwen.

Vraag 23

Op welke manier wordt gezorgd dat klimaatrisico’s beter in kaart worden gebracht en
dat bewoners begrijpelijk en toegankelijk inzicht krijgen in klimaatrisico’s van hun
woongebied (zoals hitte, wateroverlast, overstromingsrisico en droogte)?

Antwoord 23

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) actualiseert momenteel de klimaatrisicoanalyse.
De uitkomsten zullen naar verwachting in maart 2026 worden gepubliceerd. Daarnaast
ontsluiten wij alle actuele kennis over gebiedsspecifieke klimaatrisico’s via de Klimaateffectatlas,
waaronder die van hitte, wateroverlast, overstromingsrisico’s en droogte.

In het «Buurtdashboard» in de Klimaateffectatlas kunnen bewoners dit soort informatie
vinden over hun eigen buurt. Verdere toelichting is te vinden bij de antwoorden op
vraag 14 en 15.