Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Boon en Wilders over ‘de oerdomme jailbreakuitspraak van Tuinman, die miljarden aan F-35-onderhoud en onze band met Amerika bedreigt’

Antwoord van Staatssecretaris Boswijk (Defensie) (ontvangen 17 maart 2026).

Vraag 1 en 2

Hoe beoordeelt u de uitspraak van demissionair Staatssecretaris Tuinman dat het mogelijk
is een F-35 te «jailbreaken», net zoals je een iPhone jailbreakt? Deelt u de mening
dat dit een oerdomme en politiek uiterst onverantwoorde uitspraak is die het vertrouwen
van onze belangrijkste bondgenoot ernstig kan schaden?1

Kunt u uitleggen waarom de Staatssecretaris in het openbaar pleit voor het schenden
van de ondertekende F-35-overeenkomsten, terwijl hij zelf erkent dat Europa geen eigen
modern gevechtsvliegtuig heeft kunnen bouwen en Nederland daardoor volledig afhankelijk
is van de Verenigde Staten?

Antwoord 1 en 2

De uitspraak van de vorige Staatssecretaris van Defensie was een reactie in een gesprek
over een zeer onwaarschijnlijke en ongewenste situatie, en moet in de bredere context
van het interview worden geplaatst. De vorige Staatssecretaris heeft in het betreffende
interview niet gepleit voor het schenden van de ondertekende F-35 overeenkomsten.
Nederland blijft het F-35 programma onverminderd steunen. Het kabinet hecht groot
belang aan voortzetting van de nauwe samenwerking en onderlinge vertrouwensband met
de Verenigde Staten en andere partners binnen het F-35 programma.

Vraag 3 en 5

Hoe denkt u dat de Verenigde Staten zullen reageren op een Nederlands bewindspersoon
die openlijk roept om hun duurste gevechtsvliegtuig te hacken, terwijl de VS volledige
controle hebben over software, upgrades en reserveonderdelen?

Bent u bereid de Staatssecretaris publiekelijk terug te fluiten, de Verenigde Staten
schriftelijk te verzekeren dat Nederland de F-35-overeenkomsten niet zal schenden
en excuses aan te bieden aan de Amerikaanse bondgenoot en de Nederlandse militairen
die de dupe kunnen worden van deze loslippigheid?

Antwoord 3 en 5

Zoals hierboven genoemd, moet de reactie van de vorige Staatssecretaris in de bredere
context van het interview worden geplaatst. Nederland onderhoudt op regelmatige basis
een constructieve en open dialoog met de Verenigde Staten, waarin ook de samenwerking
binnen het F-35 programma ter sprake komt.

Vraag 4

Kunt u een schatting geven van de economische schade, inclusief banenverlies en gemiste
miljarden aan omzet en onderhoudscontracten (bijvoorbeeld op Vliegbasis Woensdrecht,
als een van de Europese logistieke en onderhoudshubs voor de F-35), die Nederland
zal lijden indien de Amerikanen besluiten geen reserveonderdelen of onderhoud meer
te leveren als gevolg van de provocerende «jailbreak»-uitspraak van de Staatssecretaris?2

Antwoord 4

Ik ga niet speculeren over een dergelijk scenario.