Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van der Lee over het bericht ‘Commission wrong to give Hungary €10B, says EU top court adviser’ van Politico

Antwoord van Minister Berendsen (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 16 maart 2026)

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Commission wrong to give Hungary € 10B, says EU top
court adviser?» dat op 12 februari 2026 verscheen op Politico?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2 t/m 6

Hoe weegt u de claim van Europarlementariërs dat het geld dat in 2023 toch is vrijgegeven
aan Hongarije politiek gemotiveerd was en dus onterecht was?

Bent u het eens dat het in ieder geval niet door positieve ontwikkelingen wat betreft
de rechtsstaat in Hongarije kwam dat de 10 miljard euro waren vrijgegeven?

Vindt u dat het vrijgeven van Europese Unie (EU)-fondsen op merites gebaseerd moet
blijven?

Als het Europees Hof van Justitie het eens is dat het geld onrechtmatig is vrijgegeven,
op welke termijn moet Hongarije de 10 miljard euro dan terugbetalen?

Klopt het dat als blijkt dat Hongarije het geld moet terugbetalen, maar ze dit niet
doen, er kan worden ingehouden op andere fondsen voor Hongarije?

Antwoord 2 t/m 6

Voorop staat dat het kabinet van mening is dat EU-middelen, die als gevolg van het
gebrek aan naleving van de beginselen van de rechtsstaat en fundamentele rechten geblokkeerd
zijn, niet gedeblokkeerd kunnen worden zonder dat er voldaan is aan de voorwaarden
voor het deblokkeren van deze middelen. Het kabinet roept de Europese Commissie daarom
voortdurend op om strikt aan deze voorwaarden te toetsen. Zo heb ik dit ook tijdens
mijn gesprek met eurocommissaris McGrath op 4 maart jl. opgebracht.

Het kabinet heeft kennisgenomen van het beroep van het Europees parlement en de conclusie
van advocaat-generaal Ćapeta2 en wacht het oordeel van het EU Hof van Justitie af. Indien het EU-Hof het besluit
tot vrijgave vernietigt, acht Nederland het van groot belang dat de Europese Commissie
een strikte herbeoordeling verricht en, in het geval dat zij tot het oordeel komt
dat de horizontale randvoorwaarde inzake het Handvest niet is vervuld, de onrechtmatig
uitgekeerde bedragen terugvordert. Het is dan aan de Commissie om de wijze van terugvordering,
de terugbetalingstermijn en eventuele verrekening te bepalen.

Vraag 7 en 8

Is het in dit licht niet ook opzienbarend dat Hongarije per capita de grootste ontvanger
wordt van het Security Action for Europe (SAFE)-instrument van de EU?

Bent u van mening dat het terecht is dat Hongarije per capita de grootste ontvanger
wordt van SAFE?

Antwoord 7 en 8

Lidstaten konden tot 30 november jl. een verzoek indienen om leningen te ontvangen
uit SAFE. Hongarije heeft in dit kader om een lening van EUR 16.2 miljard verzocht,
maar heeft de lening nog niet ontvangen. Het is eerst aan de Europese Commissie om
het verzoek van Hongarije te beoordelen. Wanneer de Commissie vaststelt dat het verzoek
voldoet aan de voorwaarden van de SAFE-verordening, dient zij een voorstel in voor
een uitvoeringsbesluit van de Raad. Op dit moment is het kabinet nog in afwachting
van dit voorstel voor een uitvoeringsbesluit.

Het kabinet is, in lijn met de motie Erkens c.s.3, kritisch over het verstrekken van een lening onder SAFE aan Hongarije.

Vraag 9

Zijn er mogelijkheden om het aandeel van Hongarije voor SAFE te beperken op basis
van rechtsstaatschendingen of anderszins?

Antwoord 9

De SAFE-verordening zelf bevat geen voorwaarden op het gebied van de rechtsstaat waaraan
de Europese Commissie het verzoek van Hongarije om een lening dient te toetsen. Wel
bevat de SAFE-verordening andere voorwaarden, bijvoorbeeld op het gebied van de naleving
van aanbestedingsregels. Het Financieel Reglement van de EU bevat daarnaast een uitgebreid
pakket van juridische, administratieve en operationele waarborgen om misbruik van
EU-gelden te voorkomen, op te sporen en te corrigeren. Het betreffen maatregelen ter
preventie, detectie, correctie en verantwoording.4 Ook is de Meerjarig Financieel Kader (MFK)-rechtsstaatverordening van toepassing
op leningen die verstrekt worden de SAFE-verordening. Bij schendingen van de beginselen
van de rechtsstaat door de lidstaten die rechtstreekse gevolgen hebben of dreigen
te hebben voor de financiële belangen van de Unie of voor goed financieel beheer van
de Uniebegroting kunnen passende maatregelen worden genomen tegen een lidstaat op
grond van deze MFK-rechtsstaatverordening. Daarbij geldt dat de Commissie in haar
beoordeling is gebonden aan de kaders van de verordeningen en het beginsel van proportionaliteit
en noodzakelijkheid.