Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Tijs van den Brink en Straatman over het bericht ’Ik was net een spaghettisliert’: verslaafde inbreker ontdekt in de gevangenis crystal meth, crack en viagra'

Antwoord van Staatssecretaris Van Bruggen (Justitie en Veiligheid) (ontvangen 10 maart
2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 1157.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht ««Ik was net een spaghettisliert»: verslaafde inbreker
ontdekt in de gevangenis crystal meth, crack en viagra»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Wat is uw reactie op de constatering dat drugs in de gevangenis zelfs meer verkrijgbaar
zou zijn dan buiten de gevangenis?

Antwoord 2

Laat ik voorop stellen dat het onacceptabel is dat drugs in gevangenissen terecht
komt. De invoer van drugs in de justitiële inrichtingen is strafbaar. Voor het verhandelen
of het bezit van drugs gelden dezelfde strafrechtelijke normen als buiten de gevangenis.
Voor het gevangenispersoneel maar ook voor gedetineerden zelf brengt het veiligheidsrisico’s
met zich mee wanneer dit in de Penitentiaire Inrichtingen (PI) voorkomt. Daarom hanteert
DJI een zerotolerancebeleid en wordt er stevig opgetreden.

Vraag 3

Hoe is het volgens u mogelijk dat op grote schaal drugs in gevangenissen terecht komen,
ondanks strenge controles?

Antwoord 3

DJI werkt hard om contrabande, waaronder drugs, te voorkomen.

Met een gelaagd proces wordt er op de volgende wijze op contrabande gecontroleerd:

▪ Reguliere controles: dit zijn de controles bij de binnenkomst van justitiabelen, bezoekers
en medewerkers van DJI en de periodieke (cel)inspecties.

▪ Indien er gerichtere informatie is, worden er specialistische controles uitgevoerd
door het Interne Bijstandsteams (IBT).

▪ Aanvullend wordt op voordracht van het (Landelijk) Bureau Inlichtingen en Veiligheid
en/of de Detentie Intelligence Unit (DJI/OM en politie), met de afdeling specialistische
taken van de Dienst Vervoer en Ondersteuning (DV&O) gericht (onaangekondigd) gezocht
met inzet van specialistische apparatuur. Dit gebeurt risicogestuurd en informatiegericht.

Ondanks deze controles komt er drugs de gevangenissen in. Veel wordt onderschept voordat
het een gedetineerde bereikt. Dit zijn bijvoorbeeld contrabande die zijn aangetroffen
bij fouillering na bezoek, een controle na deelname aan een buitenactiviteit, controles
van de post en gedetecteerde drones.

Mede daarom is de aanpak om contrabande tegen te gaan geïntensiveerd en is er momenteel
een taskforce actief om contrabande in PI’s verder tegen te gaan. De taskforce volgt
op een aangenomen motie van het Tweede Kamerlid Ellian2. Bij een zestal PI’s worden minimaal zes maanden lang geïntensiveerde controles toegepast.
De Kamer wordt overeenkomstig de motie hierover uiterlijk september 2026 geïnformeerd.

Vraag 4

Deelt u de mening dat het problematisch is dat zelfs in gevangenissen drugsgebruik
veelvuldig voorkomt en deelt u ook de mening dat hiervoor een passende straf zou moeten
gelden?

Antwoord 4

Ik deel de mening dat het problematisch is wanneer drugs voorkomen in PI’s. De invoer
en het verhandelen van drugs in de justitiële inrichtingen is strafbaar, en heeft
bij constatering altijd consequenties. Tevens levert het veiligheidsrisico’s op als
het gaat om de gezondheid van gedetineerden en medewerkers, en beïnvloeding van gedrag
in negatieve zin. Wanneer drugsgebruik voorkomt, en dit herleidbaar is naar een gedetineerde,
beslist de vestigingsdirecteur welke disciplinaire straf wordt opgelegd. In regimes
waar het toetsingskader promoveren en degraderen geldt, wordt de gedetineerde gedegradeerd
naar het basisprogramma. In regimes waar het toetsingskader niet geldt wordt op maat
gesanctioneerd. Wanneer drugsinvoer herleidbaar is naar een bezoeker of «invoerder»,
wordt aangifte gedaan wat kan leiden tot strafrechtelijke sancties. Dit geldt ook
voor bezit.

Vraag 5

Wat zijn de consequenties als een gedetineerde wordt betrapt op het binnensmokkelen
of gebruiken van drugs?

Antwoord 5

Zie hiervoor het antwoord op vraag 4.

Vraag 6

Worden volgens u voldoende maatregelen genomen om verslavingszorg aan te bieden aan
gedetineerden die dat nodig hebben en in hoeverre is hierover voldoende kennis aanwezig
bij het gevangenispersoneel?

Antwoord 6

Binnen de Penitentiaire Inrichtingen is verslavingszorg beschikbaar. Het medisch personeel
bestaat uit BIG-geregistreerde professionals met kennis van verslavingszorg. Indien
de zorgvraag het aanbod van een PI overstijgt kan forensische zorg worden ingezet.
Dit is aanvullende ambulante zorg, die wordt ingekocht bij forensische zorgaanbieders,
met het doel de kans op terugval in drugsgebruik en hiermee gepaard gaand crimineel
handelen te verkleinen. Ook is er aandacht voor scholing voor met name de psychologen
binnen PI’s. Tevens zijn er trainingen beschikbaar voor de medewerkers van de inrichtingen
via het online leerportaal op het gebied van verslaving.

Vraag 7

In hoeverre wordt (jaarlijks) onderzoek gedaan naar drugsgebruik en drugsinvoer in
Nederlandse gevangenissen?

Antwoord 7

Aangetroffen contrabande, waaronder drugs, worden jaarlijks door DJI gepubliceerd.3 Verder worden er steekproefsgewijs urinecontroles uitgevoerd bij justitiabelen. DJI
ontvangt de uitslagen van deze urinecontroles van het laboratorium die de controles
uitvoert. Verder wordt er momenteel geen gericht onderzoek gedaan naar drugsgebruik-
en invoer in Nederlandse gevangenissen. Ik bekijk of en wat de mogelijkheden zijn
om drugsgebruik- en invoer in gevangenissen beter in kaart te brengen en wat daarvan
de toegevoegde waarde is.

Vraag 8

Hoe staat het met het experiment van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) om met
nieuwe technologie synthetische drugs te kunnen opsporen?

Antwoord 8

Ontwikkelingen op de drugsmarkt volgen elkaar snel op en het opsporen van nieuwe psychoactieve
stoffen (zoals synthetische cannabinoïden)

is moeilijk. De meeste van deze synthetische drugs worden namelijk niet gedetecteerd
door bijvoorbeeld urinecontroles. Daarom investeert DJI in aanvullende detectie en
laboratoriumanalyse. De afgelopen jaren is in meerdere inrichtingen geëxperimenteerd
met nieuwe detectietechnologie voor sporenanalyse van verdachte materialen. De eerste
resultaten zijn positief. Op basis daarvan schaalt DJI gefaseerd op: inrichtingen
kunnen verdachte monsters centraal laten analyseren bij daartoe ingerichte testlocaties.

Vraag 9

Hoeveel beschikkingen in het gevangeniswezen zijn in 2024 en 2025 opgemaakt naar aanleiding
van het bezit of gebruik van drugs in de gevangenis?

Antwoord 9

In 2024 zijn er in het gevangeniswezen en vreemdelingenbewaring 3.155 beschikkingen
opgemaakt naar aanleiding van het bezit of gebruik van drugs, in 2025 ging het om
3.548 beschikkingen.

Vraag 10

Zijn er signalen bekend dat er nog steeds veel nieuwe psychoactieve stoffen in gevangenissen
in Nederland worden gebruikt, zoals Spice en andere preparaten waarin synthetische
cannabinoïden zijn verwerkt? Heeft u daar een beeld van? Zo nee, bent u bereid daar
onderzoek naar te doen?

Antwoord 10

Zoals genoemd in het antwoord bij vraag 8 volgen de ontwikkelingen op de drugsmarkt
elkaar snel op en is en blijft het lastig om synthetische drugs op te sporen, maar
investeert DJI daarom in op aanvullende detectie en laboratoriumanalyse. Dit is nog
steeds een grote uitdaging. Voor de vraag over onderzoek verwijs ik naar het antwoord
op vraag 7.

Vraag 11

Kan de aanpak van gevangenissen in andere landen leerzaam zijn voor Nederland als
het gaat om het aanpakken van drugsgebruik? Zo ja, welke specifieke ervaringen of
ontwikkelingen zijn dat?

Antwoord 11

Op Europees niveau is er vanuit de European Union Drugs Agency (EUDA) al langere tijd
aandacht voor de monitoring en behandeling van drugs in gevangenissen. Vanuit Nederland
is er nog ruimte voor verbetering als het gaat om monitoring en de aanpak van drugsgebruik
in detentie. Van andere landen valt dan ook zeker nog te leren. Er wordt bezien welke
mogelijkheden er zijn om de aanpak en zorg rondom drugs te verbeteren in PI’s Voorbeelden
en ervaringen uit andere landen worden hierin meegenomen.