Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van den Berg over de aanschaf van Chinese slimme meters door netbeheerders

Antwoord van Minister Hermans (Klimaat en Groene Groei) (ontvangen 3 februari 2026).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 964.

Vraag 1, 2 en 10

Bent u bekend met het bericht dat netbeheerders Alliander (Liander), Enexis en Stedin
onderdelen voor circa vier miljoen (slimme) meters betrekken van Kaifa uit China?1,
2,
3

Is deze gunning volgens uw beoordeling wenselijk? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?

Kunt u uitsluiten dat via deze componenten (direct of indirect) manipulatie van meetwaarden,
(direct of indirect) aanvallen op de toeleveringsketen of ongeautoriseerde toegang
tot meterdata mogelijk is? Zo nee, zijn er mitigatieplannen aanwezig door het Rijk
dan wel de netbeheerders, die de risico’s zoveel als mogelijk beperken?

Antwoord 1, 2 en 10

Ja, ik ben bekend met deze berichtgeving. Zoals aangegeven in de beantwoording van
eerdere Kamervragen over deze berichtgeving (Kamerstuk 2025Z227414) gaat het in dit nieuwsbericht over de meetmodule, een onderdeel van de slimme meter
dat alleen het elektriciteitsverbruik op digitale wijze meet. Deze meetmodule introduceert
daarmee geen risico voor de leveringszekerheid van energie.

De verzending en de versleuteling van data naar de netbeheerders en de communicatie
met andere apparaten loopt niet via deze meetmodule. De meetmodule bevat ook geen
schakelaar en kan niet op afstand worden uitgeschakeld waardoor er geen effect is
op de beschikbaarheid van energie. De leveranciers van het betreffende onderdeel en
andere niet-geautoriseerde partijen kunnen niet meelezen met de data van de nieuwe
generatie slimme meter. De veiligheid van de data wordt door de netbeheerders gewaarborgd
door middel van encryptie en autorisaties. Het kabinet is tegen deze achtergrond van
oordeel dat de betreffende inkoop geen ontoelaatbaar risico vormt voor Nederlandse
consumenten. Zie voor een verdere toelichting op dataveiligheid ook de antwoorden
op vraag 7, 8 en 9 in Kamerstuk 2025Z22741.5

Vraag 3

Klopt het dat het hier gaat om een aanbesteding/gunning voor «sensoronderdelen» en
kunt u de Kamer een feitenoverzicht sturen met scope, aantallen, contractwaarde, looptijd,
opties en betrokken entiteiten, inclusief Kaifa Technology Netherlands?

Antwoord 3

Zoals toegelicht in het voorgaande antwoord gaat het hier over de meetmodule, een
onderdeel van de slimme meter dat het elektriciteitsverbruik op digitale wijze meet.

De netbeheerders hebben – conform Europese aanbestedingsregels – deze component gegund
middels een aanbesteding met openbare selectie. Het gevraagde feitenoverzicht is te
vinden in het door de netbeheerders openbaar gepubliceerde aanbestedingsdocument.
In het aanbestedingsdocument is opgenomen dat de verwachte aantallen voor deze meetmodule
7.933.740 eenheden zijn en de contractwaarde € 592.517.432 is. De totale opdracht
zal worden geleverd door 2 leveranciers: 60% door Kaifa Technology Netherlands B.V.
uit China en 40% door Sagemcom Energy & Telecom uit Frankrijk. De afzonderlijke netbeheerders
zijn overeenkomsten aangegaan voor een initiële periode van acht jaar, met de mogelijkheid
tot verlenging met 3 keer 2 jaar. Het is aan de netbeheerders om te beslissen of zij
gebruik maken van deze verlengingsoptie. Verdere details zijn te vinden in het aanbestedingsdocument
dat is opgesteld door de netbeheerders.6

Vraag 4

Kunt u toelichten welke onderdelen van de meter(s) uit China komen (sensor, printplaten,
communicatiemodule, firmware, etcetera) en welke onderdelen in Nederland en de Europese
Unie worden geproduceerd of geassembleerd?

Antwoord 4

In de nieuwe generatie slimme meter zijn in de basis vijf separate componenten te
onderscheiden die ieder apart worden ingekocht.

(1) Basis elektriciteit meetmodule (hardware). Deze inkoop is verlopen zoals beschreven
in de beantwoording van deze Kamervragen en in Kamerstuk 2025Z227417.

(2) De gateway (hardware met een besturingssysteem). Voor dit onderdeel loopt op dit
moment de aanbestedingsprocedure. Als eis is assemblage en productie van kritieke
onderdelen in een GPA-land opgenomen.8

(3) De applicatielaag (software). Dit onderdeel is gegund aan een Nederlandse partij.

(4) De gasmeter (hardware). Dit onderdeel is gegund aan twee Europese leveranciers.

(5) De Public Key Infrastructure (encryptie). Bij dit onderdeel zijn vertrouwelijke
veiligheidsmaatregelen toegepast en het onderdeel wordt geleverd door een Nederlandse
partij.

Vraag 5 en 14

Kunt u bevestigen welke (in)directe staatsinvloed er is en hoe dit is meegewogen in
de risicoafweging, aangezien in de berichtgeving wordt gesteld dat China Electronics
Corporation (CEC) een belang van 35% heeft in Kaifa?

Is onderzocht of sprake is van een abnormaal lage inschrijving (onder kostprijs) en/of
een verstorend effect van staatssteun? Zo ja, wat was de uitkomst. Zo nee, waarom
niet?

Antwoord 5 en 14

Dat er mogelijk sprake kan zijn van (in)directe staatsinvloed is een van de redenen
geweest waarom de netbeheerders een risicoanalyse hebben uitgevoerd. Hierbij is onder
andere gekeken naar cyber- en energie leveringszekerheidsrisico’s, zoals beïnvloeding
op afstand, ongeautoriseerde toegang tot meterdata, alsook naar productleveringszekerheidsrisico’s.

Voor de verschillende onderdelen van het systeem is een uitgebreide marktconsultatie
gedaan. Voor de componenten die niet als risicovol beschouwd zijn, is gekozen voor
maximale concurrentie om de maatschappelijke kosten zo laag mogelijk te houden.

Om zo goed mogelijk te verifiëren of er eventueel sprake zou zijn van een inschrijving
onder kostprijs, hebben de netbeheerders een uitvraag gedaan bij de Europese Commissie
in het «Foreign Subsidies Regulation» mechanisme. Het Foreign Subsidies Regulation
(FSR) is een EU-verordening die bedoeld is om oneerlijke concurrentie op de interne
markt tegen te gaan wanneer bedrijven financiële steun krijgen van landen buiten de
EU. Uit deze melding heeft de Europese Commissie geen belemmeringen waargenomen en
gecommuniceerd aan de netbeheerders.

Vraag 6 en 7

Is vooraf door of namens het kabinet een nationale veiligheids- of ketenafhankelijkheidsanalyse
uitgevoerd voor deze aanbesteding (AIVD/MIVD/NCTV/RDI of anders)? Zo ja, door wie
en met welke hoofdconclusies? Zo nee, waarom niet?

Heeft u in dit dossier geïntervenieerd of een toets gevraagd, aangezien in 2022 door
het kabinet is gesteld dat de overheid bij een Nederlands project kan interveniëren
als de nationale veiligheid in het geding is? Zo nee, waarom is dit niet als «veiligheidsdossier»
behandeld?

Antwoord 6 en 7

Zoals ook toegelicht in beantwoording van eerdere Kamervragen9 hebben de netbeheerders een risicoanalyse en onderzoek uitgevoerd. Hierbij is gebruik
gemaakt van verschillende analyses, waaronder het Dreigingsbeeld Statelijke Actoren
(DBSA) en het Cybersecuritybeeld Nederland, beide gepubliceerd door de NCTV. Daarnaast
hebben de netbeheerders de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) bevraagd
over risico's in dit aanbestedingstraject. In overleg met de netbeheerders en het
Ministerie van Klimaat en Groene Groei heeft de AIVD in algemene zin het dreigingsbeeld,
conform bovengenoemde analyses, geschetst op het concept van de nieuwe generatie slimme
meter.

De nieuwe generatie slimme meters is opgebouwd uit verschillende hard- en softwarecomponenten
en voor ieder van deze componenten geldt een ander risicoprofiel. De berichtgeving
gaat over de meetmodule, een onderdeel van de slimme meter dat het elektriciteitsverbruik
op digitale wijze meet. Zoals beantwoord in Kamerstuk 2025Z2274110, kent de elektriciteit meetmodule daardoor een laag risicoprofiel. Mede op basis
van deze informatie hebben de netbeheerders maatregelen toegepast waarmee er geen
ontoelaatbaar risico is. Het betreft mitigerende maatregelen ten aanzien van de energie-
en productleveringszekerheid en dataveiligheid.

Vraag 8

Vindt u (slimme) energiemeters, gezien hun rol in netbeheer en gegevensverwerking,
onderdeel van vitale infrastructuur of «kritieke ketencomponenten»? Welke definitie
hanteert u, en wie beslist daarover?

Antwoord 8

Binnen de Aanpak Vitaal11 zijn door het kabinet processen binnen de energiesector aangemerkt als vitaal. Het
betreft elektriciteit (transport, distributie en productie van elektriciteit op land
en op zee) en gas (transport, distributie, productie, hervergassing en opslag van
gas op land en op zee)12. Een vitaal proces is een proces waarvan uitval, verstoring of manipulatie tot dusdanig
ernstige effecten kan leiden dat dit de nationale veiligheid kan schaden en daarmee
maatschappelijke ontwrichting kan veroorzaken.

Binnen deze processen gelden de regionale netbeheerders als vitale aanbieders. De
regionale netbeheerders Alliander, Enexis en Stedin verwerven gezamenlijk de nieuwe
slimme meter. De netbeheerders hebben zelf de verantwoordelijkheid om de mate waarin
een component kritiek is vast te stellen en daar ook rekening mee te houden bij hun
verwervingstrategieën. De Minister van Klimaat en Groene Groei kan, indien nodig,
de netbeheerders opdragen om maatregelen te treffen.

Vraag 9

Netbeheer Nederland stelt dat het om een meetsensor zonder schakelaar of telecommunicatietechnologie
gaat en dat audits niets hebben opgeleverd; welke audits waren dit (scope, frequentie,
onafhankelijke partij, bevindingen) en kan de Kamer inzage krijgen?

Antwoord 9

De audit rapporten zijn vertrouwelijk omdat deze bedrijfsgevoelige informatie bevatten.
De netbeheerders hebben contractueel vastgelegd deze concurrentiegevoelige informatie
niet te delen.

Vraag 11

Hoe borgt u dat burgers niet worden gedwongen een meter te accepteren waarvan de risico’s
niet transparant zijn beoordeeld, aangezien de Energiewet per 1 januari 2026 is ingegaan
en de vervanging van analoge meters verplicht maakt (meewerkingsplicht)?

Antwoord 11

Bij de vervanging van de laatste analoge meters wordt dit jaar en volgend jaar nog
de huidige (5e generatie) slimme meter aangeboden en nog niet de nieuwe meter, aangezien de bestaande
voorraad naar verwachting strekt tot in het najaar van 2027. Consumenten kunnen de
vervanging van een oude analoge meter met de Energiewet niet meer weigeren, maar er
zijn wel twee alternatieven als iemand bezwaar heeft tegen het op afstand uitlezen
van de meter. Zo kan de communicatiefunctionaliteit van de slimme meter op verzoek
van de afnemer worden uitgezet. Ook kan worden gekozen voor een zogeheten digitale
meter. Beide meten verbruik en invoeding apart. Als consumenten hiervoor kiezen, moeten
ze net als nu wel de meterstanden zelf blijven doorgeven aan de energieleverancier.

Vraag 12

Welke aanbestedingsruimte hebben netbeheerders benut om leveringszekerheid, staatsinvloeden
en cybersecurity als (uitsluitings)criteria te hanteren, en welke ruimte is volgens
u onbenut gebleven?

Antwoord 12

Zoals beantwoord in Kamerstuk 2025Z2274113 is de slimme meter modulair ontworpen en is voor de afzonderlijke componenten een
risicobeoordeling opgesteld. De beschikbare analyses en informatie zijn bij het opstellen
van deze risicobeoordelingen meegenomen. De risicobeoordeling heeft geresulteerd in
mitigerende maatregelen, waaronder die ten aanzien van productleveringszekerheid en
dataveiligheid.

Daarnaast zijn de netbeheerders gehouden aan de nationale en Europese aanbestedingsregels.
Ter verdere bevordering van de bescherming van vitale processen in de energiesector
zijn in de nieuwe Energiewet – die sinds 1 januari van kracht is – regels opgenomen
voor de bescherming van deze processen. Deze regels worden momenteel nader uitgewerkt
in onderliggende regelgeving.

Vraag 13

Zijn Europese leveranciers in dit traject aantoonbaar in staat geweest om mee te dingen
en te leveren (volume/tijd), en kunt u de Kamer informeren welke Europese aanbieders
zijn afgevallen en om welke redenen?

Antwoord 13

Ja, Europese aanbieders hebben zich kunnen inschrijven voor deze aanbesteding. De
netbeheerders hebben – conform Europese aanbestedingsregels – dit onderdeel gegund
middels een openbare aanbesteding. Er is geen restrictie geweest op deelname uit landen.
Iedere aanbieder heeft kunnen inschrijven voor de selectiefase van de aanbesteding.
Gekwalificeerde aanbieders konden in de gunningsfase van de aanbesteding een aanbieding
doen.

Kandidaten kunnen niet openbaar gemaakt worden. Deze gegevens zijn bedrijfsvertrouwelijk
en concurrentiegevoelig. De gegunde leveranciers bestaan uit Kaifa Technology Netherlands
B.V. en Sagemcom Energy & Telecom SAS. Dit is weergegeven op Tenderned.14

Vraag 15

Welke scenario’s zijn uitgewerkt voor het geval leveringen/onderhoud/updates vanuit
China (tijdelijk) wegvallen door geopolitieke spanningen, en welke buffer/alternatieve
leveranciers zijn (contractueel) geborgd?

Antwoord 15

Zoals beantwoord in Kamerstuk 2025Z2274115 zijn betrouwbare waardeketens voor vitale energie-infrastructuur essentieel voor
het waarborgen van de leveringszekerheid en onze nationale veiligheid. Leveringszekerheid
in de product waardeketen is één van de onderdelen van de risicoanalyse die is uitgevoerd
door de netbeheerders. Om risico’s ten aanzien van de leveringszekerheid te mitigeren,
is onder andere besloten voor elke hardware component in de slimme meter voor twee
verschillende leveranciers te kiezen. Eén van de twee leveranciers dient afkomstig
te zijn uit een land dat partij is bij de multilaterale Overeenkomst inzake overheidsopdrachten
(Government Procurement Agreement – GPA).16 In dit geval betekent dit dat de meetmodule die Kaifa Technology levert, ook wordt
geleverd door het Franse Sagemcom. Indien noodzakelijk kunnen de netbeheerders een
beroep doen op de Franse leverancier om alle leveringen over te nemen en de dienstverlening
te continueren. Dit houdt in dat, indien één van de partijen niet in staat is om te
leveren, de andere partij over voldoende capaciteit beschikt om de levering tot 100%
te continueren. Hierdoor is de leveringszekerheid van dit onderdeel geborgd. Voor
dit leveranciersmodel is ook gekozen om de Europese productie van meetmodules te versterken
en beschikbaar te houden.

Vraag 16 en 17

Welke concrete artikelen en AMvB’s in de huidige Energiewet geven netbeheerders nu
wél/geen handvatten om hoog-risico leveranciers te weren bij (digitale/slimme) meters,
aangezien in 2022 het kabinet aangaf dat wijzigingen (o.a. mogelijkheid tot gebruik
Aanbestedingswet Defensie en Veiligheid) in de Energiewet zouden landen?

Bent u bereid om zo spoedig mogelijk met een kader voor vertrouwde leveranciers voor
vitale energiecomponenten (incl. meters) te komen, met heldere criteria (staatsinvloed,
ketentransparantie, cybersecurity) en een toetsingsproces voor netbeheerders?

Antwoord 16 en 17

Netbeheerders hebben op grond van de Energiewet de verplichting om de veiligheid en
betrouwbaarheid van de netten en het transport over de netten op de meest doelmatige
wijze te waarborgen. Daarnaast geldt de verplichting de netten te beschermen tegen
invloeden van buitenaf. Dit is een wettelijke taak van netbeheerders.

De netbeheerders kunnen via drie kaders producten of diensten aanschaffen. Deze kaders
hebben ieder in meer of mindere mate mogelijkheden om de veiligheid van de producten
en diensten en daarmee de nationale veiligheid te waarborgen.17 Er zijn veiligheidsmaatregelen mogelijk in de Aanbestedingswet 2012 (AW2012), de
Aanbestedingswet op Defensie en Veiligheidsgebied (ADV) en er kan gebruik gemaakt
worden van het inroepen van artikel 346 van het Verdrag betreffende de Werking van
de Europese Unie.18

Om een veilige energietransitie te borgen, heeft het kabinet besloten de mogelijkheden
voor de netbeheerders om veiligheidsmaatregelen te nemen uit te breiden en te uniformeren.
Er wordt tevens verkend in hoeverre harmonisatie van bevoegdheden op termijn mogelijk
en wenselijk is, met het oog op een meer uniforme en uitvoerbare systematiek. De nieuwe
Energiewet creëert onder artikel 3.18 de bevoegdheid voor de Minister van Klimaat
en Groene Groei om aanvullende eisen te stellen aan kritieke processen van de netbeheerders
ter bescherming van de nationale veiligheid. Deze regels worden momenteel nader uitgewerkt
in onderliggende regelgeving. Hierdoor wordt het voor de netbeheerders gemakkelijker
om gebruik te maken van de veiligheidsmaatregelen in de hierboven beschreven wettelijke
kaders.

Daarnaast heeft het Ministerie van Justitie en Veiligheid momenteel in de onderliggende
conceptwetgeving van de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten en de Cyberbeveiligingswet,
te weten het Besluit weerbaarheid kritieke entiteiten en het Cyberbeveiligingsbesluit,
een artikel opgenomen waarbij entiteiten verplicht kunnen worden om bepaalde producten
of diensten van specifieke leveranciers niet te gebruiken. De desbetreffende vakminister
kan een dergelijke bevoegdheid inzetten – in overeenstemming met de Minister van Justitie
en Veiligheid – indien dat noodzakelijk is om risico’s voor de nationale veiligheid
te voorkomen, te beperken of te beheersen. De vakminister dient hiervoor een beoordelingskader
te doorlopen en aan de hand daarvan te bepalen of er al dan niet sprake is van de
noodzaak om de verplichting op te leggen.