Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Klos en Van der Werf het artikel ‘Oekraïne wil oude gasinstallaties uit Groningen hebben.’

Antwoord van Staatssecretaris de Vries (Buitenlandse Zaken), mede namens de Minister
van Klimaat en Groene Groei (ontvangen 2 februari 2026).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het artikel «Oekraïne wil oude gasinstallaties uit Groningen
hebben»1, waarin wordt beschreven dat Oekraïne gebaat zou zijn bij het direct overnemen van
Nederlandse gasinstallaties die door de sluiting van de Groningse gaskraan in ons
land zijn afgedankt en ongebruikt staan te wachten op ontmanteling?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Erkent het kabinet het essentiële belang van een snelle reparatie van de Oekraïense
gas-infrastructuur voor het moreel van de Oekraïense bevolking en dus ook voor veiligheid
van Europa?

Antwoord 2

Ja. Sinds het begin van de grootschalige invasie in Oekraïne heeft Rusland de energie-infrastructuur
in Oekraïne met continue en doelgerichte aanvallen verwoest. Op 14 januari jl. heeft
president Zelensky de noodtoestand betreft de energiesituatie uitgeroepen. Meer dan
60% van de energiecapaciteit, onder meer gasproductiefaciliteiten, is verwoest en
zitten dagelijks zo’n 6 miljoen Oekraïners zonder stroom en verwarming. Nederland
steunt Oekraïne onverminderd via militaire en niet-militaire steun. Zo heb ik onlangs
een bezoek aan Oekraïne gebracht, vergezeld door een handelsmissie van 17 bedrijven
uit de energie- en gezondheidssector. Met de recent aangekondigde extra 23 miljoen
energiesteun draagt Nederland in 2.026 EUR 133 miljoen bij aan energiesteun aan Oekraïne.2 Deze steun is gericht op het financieren van gasaankopen, het uitvoeren van urgente
reparaties, het herstellen van onder meer energiecentrales en het leveren van energiemateriaal
zoals generatoren en transformatoren. Sinds de start van de oorlog zijn ruim 250 vrachtwagens
met energiemateriaal naar Oekraïne gereden.

Vraag 3

Op welke termijn kunnen ongebruikte Groningse pompen en kranen naar Oekraïne worden
gebracht?

Antwoord 3

In verband met de veiligheidssituatie in Oekraïne kunnen we geen uitspraken doen over
concrete leveringen.

Vraag 4

Kan het kabinet zeggen of er genoeg ongebruikte installaties in Groningen beschikbaar
zijn om de schade van de Russische aanvallen in Oekraïne in zijn geheel te compenseren?

Antwoord 4

Zoals beschreven in het antwoord op vraag 2 is de schade aan het Oekraïense energiesysteem
enorm. Het beschikbare materiaal van de NAM op zich zelf is helaas niet voldoende
om alle beschadigde infrastructuur te repareren of vervangen. Daarom zet het kabinet
in op diverse steunkanalen, zowel bilateraal als multilateraal. Het kabinet blijft
kijken naar mogelijkheden voor steun aan Oekraïne.

Vraag 5

Is het kabinet bereid ondersteuning te bieden bij het transport van (onderdelen van)
oude gasinstallaties?

Antwoord 5

Het kabinet financiert ook de transportkosten van energiematerieel als onderdeel van
onze in-kind (het leveren van materiele steun) bijdragen. Een deel van het beveiligde
transport wordt daarnaast gefinancierd door de Europese Commissie.

Vraag 6

Is de NAM bereid het materiaal kosteloos beschikbaar te stellen? Zo nee, is het kabinet
bereid financiële ondersteuning te bieden en deze te beschouwen als onderdeel van
de steun aan Oekraïne, zodat Oekraïne in geen geval zelf voor de installaties hoeft
te betalen?

Antwoord 6

Het kabinet biedt financiële ondersteuning voor het inkopen en leveren van in-kind
materiaal aan Oekraïne. Tot nog toe zijn ruim 250 vrachtwagens met materiaal aan Oekraïne
geleverd, afkomstig van verschillende bedrijven. In 2026 is 25 miljoen beschikbaar
voor in-kind steun aan Oekraïne waaronder gasmateriaal via de NAM. Het kabinet kan
geen uitspraken doen over de bereidheid van de NAM om al dan niet goederen te doneren.

Vraag 7

Kan het kabinet het Europese fonds voor de Oekraïense energiesector (UESF) aanspreken
voor de kosten van aanschaf en transport van de benodigde materialen?

Antwoord 7

Het kabinet financiert het Europese fonds voor de Oekraïense energiesector (UESF)
met een totale bijdrage van EUR 100 miljoen sinds de start van de oorlog. Deze bijdrage
richt zich op het financieren van de hoogste urgente energienoden zoals geprioriteerd
door Oekraïne en levert energiegoederen aan Oekraïne, zoals transformatoren, gasturbines
en generatoren voor urgent herstel van beschadigde energie-infrastructuur. Die Nederlandse
bijdrage wordt onder meer gebruikt voor herstel van beschadigde energiecentrales en
netverbindingen in de regio’s Kharkiv, Donetsk en Vinnytsja. Daarnaast financiert
het fonds, ook met een Nederlands bijdrage, de plaatsing van zonnepanelen op ziekenhuizen
zodat deze operationeel blijven in het geval van stroomuitval. Het UESF maakt voor
de inkoop van goederen gebruik van Europese aanbestedingen op basis van steunverzoeken
die door het Oekraïense energieministerie ingediend worden.

Vraag 8

Welke maatregelen treft het kabinet om waar nodig exportvergunningen versneld gereed
te brengen?

Antwoord 8

Gezien het energiegoederen en energie-gerelateerd materiaal voor civiele doelen betreft
zijn exportvergunningen niet aan de orde.

Vraag 9

Onderschrijft het kabinet de gedachte dat een snelle levering van gasinstallaties
hoge kosten voor Oekraïne en zijn partners in Europa kan voorkomen, gegeven het feit
dat Oekraïne alleen al om de winter door te komen voor bijna twee miljard euro aan
gasimport moet uitgeven?

Antwoord 9

Gezien de omvang van de schade aan de Oekraïense infrastructuur is het helaas niet
mogelijk te voorkomen dat Oekraïne gas moet inkopen om de winter door te komen. In
samenwerking met de Europese Commissie en diverse landen zoals Duitsland en Italië
heeft de European Bank for Reconstuction and Development daarom extra financiering ter beschikking gesteld voor gasaankopen. Nederland draagt
hier tevens aan bij. Dit is aanvullend aan de noodsteun gericht op het operationeel
houden van het Oekraïense gas- en elektriciteitsnetwerk via UESF en de in-kind regeling.

Vraag 10

Wilt u deze vragen één voor één uiterlijk voor 10 uur 's ochtends op woensdag 14 januari
2026 beantwoorden, zodat de antwoorden betrokken kunnen worden bij het eerstvolgende
commissiedebat over gas?

Antwoord 10

Tijdens het Commissiedebat Gasmarkt van 14 januari jl. is de inzet betreft het leveren
van onderdelen van de Groningse gaswinning voor de wederopbouw van de Oekraïense gasinfrastructuur
ter sprake gekomen. Deze inzet past binnen de bredere Nederlandse steun aan Oekraïne.