Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Vliegenthart, Kostic en Dobbe over bufferzones tegen intimidatie bij abortusklinieken

Antwoord van Staatssecretaris Tielen (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
28 januari 2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 811.

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Toch geen bufferzone voor demonstranten rond abortusklinieken,
Keijzer (BBB) wil het niet»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2 en 3

Deelt u de mening dat iedereen altijd toegang zou moeten hebben tot zorg en zij hierin
niet belemmerd zouden mogen worden door intimidatie? Zo ja, kunt u dit nader onderbouwen?
Zo nee, waarom niet?

Deel u de mening dat iedereen vrij en veilig toegang zou moeten hebben tot abortuszorg
en dat deze toegang onder druk wordt gezet door intimiderend gedrag bij de klinieken?
Zo ja, kunt u dit nader onderbouwen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2 en 3

Ik deel de mening dat iedereen vrije en veilige toegang tot zorg, waaronder abortuszorg
moet hebben. Het belemmeren van de toegang tot een kliniek of het intimideren van
bezoekers of werknemers, is onacceptabel. Het is aan het lokale gezag om demonstraties
in goede banen te leiden, en daarbij de toegang tot een abortuskliniek te waarborgen.

Vraag 4

Kunt u nader toelichten op welk punt het demonstratierecht overschreden wordt rondom
abortusklinieken en er sprake is van intimidatie, aan de hand van enkele illustrerende
voorbeelden?

Antwoord 4

Of er een risico is op overschrijding van het demonstratierecht bij abortusdemonstraties
moet lokaal en per casus worden ingeschat. De burgemeester kan voorschriften aan demonstranten
opleggen, en handhaving is aan de politie. Als demonstranten geen gehoor geven aan
voorschriften zijn zij mogelijk in overtreding.

Enkele burgemeesters hebben zich in het verleden uitgelaten over demonstraties bij
abortusklinieken die als intimiderend werden ervaren door bezoekers. Het is echter
niet aan mij om te oordelen over het al dan niet intimiderende karakter van specifieke
demonstraties.

Vraag 5

Hoe vaak komt het, naar schatting, voor dat er intimiderende demonstraties plaatsvinden
bij abortusklinieken tegen zowel bezoekers als zorgverleners? Is ook bekend in hoeveel
gevallen personen daardoor de zorg hebben uitgesteld of niet hebben ontvangen? Zo
nee, bent u bereid hier nader onderzoek naar te laten doen, gelet op de signalen van
uit de samenleving en zorgverleners?

Antwoord 5

Er is geen (landelijk) overzicht van het aantal demonstraties bij abortusklinieken,
en er wordt ook niet bijgehouden hoeveel demonstraties «intimiderend» zouden zijn.
Ik heb wel nauw contact met bestuurders van alle abortusklinieken in Nederland, en
ook met het merendeel van de betrokken gemeenten (er zijn 15 abortusklinieken in 14
gemeenten). Kliniekbestuurders geven aan dat zij soms vrouwen vooraf inlichten over
plaats en tijd van een (aangekondigde) demonstratie. Bij het inplannen van het kliniekbezoek
van de vrouw kan daar dan desgewenst rekening mee worden gehouden. De vrouw kan ervoor
kiezen om een bekende mee te nemen naar de kliniek, of ze kan begeleid worden door
een «buddy».2 Ik heb geen signalen dat abortuszorg als gevolg van demonstraties moet worden uitgesteld,
of dat vrouwen vanwege demonstraties afzien van abortuszorg. Ik zie geen aanleiding
om hier nader onderzoek naar te laten verrichten.

Vraag 6

Welke rol ziet u voor zich bij het garanderen van het recht tot zorg voor vrouwen,
ook het recht tot abortuszorg? Welke rol ziet u, in het bijzonder, voor u in verhouding
met de collega-bewindspersonen van andere ministeries?

Antwoord 6

Ik sta pal voor goede en toegankelijke abortuszorg. Het Ministerie van VWS draagt
daar op verschillende manieren actief aan bij, middels wet- en regelgeving, abortusbeleid,
en de financiering van abortusklinieken en (huis)artsen. Als het gaat om de toegankelijkheid
van abortuszorg in relatie tot demonstraties onderhoud ik nauw contact met de collega-bewindslieden
van het Ministerie van Binnenlandse Zaken (primair verantwoordelijk voor de Wet openbare
manifestaties) en ook het Ministerie van Justitie en Veiligheid (politie en handhaving).

Vraag 7

Kunt u nader toelichten hoe het mogelijk is dat een brief, opgesteld door uw collega-bewindspersonen,
op het laatste moment via de ministerraad geblokkeerd is door een andere collega-bewindspersoon,
wiens ministerie niet direct een relatie heeft met het onderhavige onderwerp?

Antwoord 7

De beraadslagingen van de ministerraad zijn vertrouwelijk dus hier kan ik geen antwoord
op geven. Wel wijs ik erop dat demonstratierecht raakvlakken heeft met diverse ministeries.
Bovendien is het een onderwerp dat veel politieke en maatschappelijke aandacht krijgt.
Vanuit dat opzicht is het niet vreemd dat verschillende bewindslieden zich buigen
over een Kamerbrief waarin het demonstratierecht centraal staat.

Vraag 8

Indien er vanuit de landelijke overheid geen handvaten worden geboden aan lokale bestuurders,
bijvoorbeeld in de vorm van landelijke richtlijnen over bufferzones, hoe ziet u erop
toe dat het recht op en de vrije en veilige toegang tot abortuszorg gegarandeerd blijft?

Antwoord 8

De uitspraken van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State bieden handvatten
aan lokale bestuurders. Ook zal het kabinet voor het mei reces een kabinetsreactie
sturen op het recente onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van het Wetenschappelijk
Onderzoek- en Datacentrum (WODC) door een onderzoeksteam vanuit de Rijksuniversiteit
Groningen, Pro Facto, de Universiteit van Amsterdam en Tilburg University.3 In deze reactie zal ook ingegaan worden op demonstraties bij abortusklinieken. Daarnaast
zijn er wel degelijk verschillende handvatten beschikbaar voor lokale ambtenaren en
bestuurders om demonstraties (bij abortusklinieken) in goede banen te leiden, zoals
de handreiking van de gemeente Amsterdam en het Nederlands Genootschap van Burgemeesters.4
5 Door de Rijksuniversiteit Groningen is een landelijke website ontwikkeld waarop iedereen
kosteloos informatie over het demonstratierecht kan vinden. De site biedt bijvoorbeeld
antwoord op de vraag wat de burgemeester en de politie mogen en moeten doen bij demonstraties.
Ook kan er een online adviestool worden geraadpleegd voor juridisch advies op maat.6