Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Paulusma over het artikel 'Toch geen bufferzone voor demonstranten rond abortusklinieken, Keijzer (BBB) wil het niet'

Antwoord van Staatssecretaris Tielen (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede namens
de Ministers van Justitie en Veiligheid en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(ontvangen 28 januari 2026). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026,
nr. 810 en 823.

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Toch geen bufferzone voor demonstranten rond abortusklinieken,
Keijzer (BBB) wil het niet» van RTL Nieuws?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Bent u bekend met de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van
State van 3 december?2

Antwoord 2

Ja.

Vraag 3

Deelt u het oordeel van de Raad van State dat de directe omgeving van een abortuskliniek
een plek is waar een verhoogde mate van orde en rust behoort te heersen, zoals bijvoorbeeld
ook het geval is bij een ziekenhuis, mede vanwege de kwetsbare positie van bezoekers
die daar gebruikmaken van hun fundamentele rechten en hun recht op bescherming van
de persoonlijke levenssfeer?

Antwoord 3

Ik ben van mening dat bezoekers van abortusklinieken een vrije toegang moeten hebben
tot abortuszorg in klinieken. De uitspraak van de afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State biedt burgemeesters een kader voor demonstraties bij abortusklinieken
om wanordelijkheden te voorkomen. In de uitspraak van de Raad van State wordt onder
meer als overweging genoemd dat er rond een abortuskliniek een bepaalde mate van orde
en rust dient te heersen. Het kabinet zal voor het meireces een kabinetsreactie sturen
op het recente onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek-
en Datacentrum (WODC) door een onderzoeksteam vanuit de Rijksuniversiteit Groningen,
Pro Facto, de Universiteit van Amsterdam en Tilburg University.3 In die brief zal het kabinet ingaan op de toepassing van het demonstratierecht.

Vraag 4

Bent u van mening dat demonstraties vlak voor abortusklinieken ertoe kunnen leiden
dat mensen die abortuszorg zoeken onevenredig worden beperkt in de uitoefening van
hun fundamentele rechten en privéleven? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 4

Het belemmeren van de toegang tot een kliniek of het intimideren van bezoekers of
werknemers, is onacceptabel. Ik sta pal voor goede en toegankelijke abortuszorg en
ik hecht ook veel waarde aan het recht op demonstreren. Het is aan het lokale gezag
om demonstraties in goede banen te leiden, en daarbij de toegang tot een abortuskliniek
te waarborgen. Als bij een demonstratie daadwerkelijk overtredingen worden begaan,
bijvoorbeeld door te verhinderen dat vrouwen een kliniek bezoeken, dan kan en zal
daar handhavend tegen worden opgetreden door de politie.

Vraag 5

Bent u van mening dat het recht om te demonstreren nog steeds gewaarborgd blijft indien
demonstranten niet vlak voor een abortuskliniek maar wel op redelijke korte afstand
nog steeds binnen zicht- en gehoorafstand hun mening kenbaar te maken aan de bezoekers
van de kliniek?

Antwoord 5

Het antwoord op deze vraag volgt uit de uitspraak van de afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State, die er in het kort op neerkomt dat burgemeesters een andere
locatie voor de demonstratie mogen aanwijzen: niet direct voor de ingang van een abortuskliniek.
Op die manier kunnen bezoekers van een abortuskliniek zelf bepalen of zij een directe
confrontatie met de demonstranten aangaan of niet. De locatie moet inderdaad nog wel
binnen zicht- en gehoorafstand zijn van bezoekers van de kliniek.

Vraag 6

Hoe kijkt u aan tegen de constatering uit het rapport van het Wetenschappelijk Onderzoek
en Datacentrum (WODC) dat het instellen van een permanente bufferzone momenteel niet
tot de mogelijkheden behoort die burgemeesters hebben om demonstraties in Nederland
te reguleren en dat het instellen van dergelijke vaste zones enkel mogelijk is als
de formele wetgever daartoe besluit?4

Antwoord 6

De uitspraken van de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State bieden het
lokaal gezag een kader hoe te handelen. In de nadere beleidsreactie op het rapport
van het WODC, die voorzien is voor het meireces, zal het kabinet ingaan op de toepassing
van het demonstratierecht.

Vraag 7

Hoe kijkt u aan tegen het feit dat een dergelijk besluit tot het instellen van een
permanente bufferzone door de formele wetgever recentelijk is genomen in Duitsland
en het Verenigd Koninkrijk?

Antwoord 7

Het wetgevend kader in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk is niet een-op-een vergelijkbaar
met de praktijk en de Wet openbare manifestaties in Nederland. In de nadere beleidsreactie
op het rapport van het WODC, die voorzien is voor het meireces, zal het kabinet ingaan
op de toepassing van het demonstratierecht rondom abortusklinieken.

Vraag 8

Deelt u de mening van de burgemeester van Utrecht dat het wenselijk is dat er landelijke
wetgeving komt ten aanzien van de minimumafstand waarbinnen demonstraties bij abortusklinieken
mogen plaatsvinden?5

Antwoord 8

De aangehaalde uitlating van de burgemeester van Utrecht dateert van september 2025,
dat was dus vóór de uitspraak van de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State die 3 december 2025 zijn gepubliceerd. Het WODC-onderzoek beval aan om t.a.v.
demonstraties bij abortusklinieken te wachten op de richtinggevende uitspraken van
de Raad van State. Na de publicatie daarvan heeft de burgemeester van Utrecht juist
publiekelijk laten weten «blij» te zijn met de uitspraak van de Raad van State. Daarbij
werd volgens haar een begrijpelijke afweging gemaakt tussen het recht op demonstratie
en de lichamelijke integriteit van bezoekers6. De burgemeester heeft zich niet meer uitgesproken over de wenselijkheid van aanvullende
landelijke wetgeving ten aanzien van abortusdemonstraties.

Vraag 9

Bent u bereid een brief naar de Kamer te sturen waarin u met een voornemen komt om
wetgeving in formele zin op te stellen die het mogelijk maakt om bufferzones voor
demonstraties bij abortusklinieken in te stellen wanneer blijkt dat burgemeesters
onvoldoende in staat zijn om bezoekers de toegang tot abortuszorg te verzekeren zonder
onevenredige beperking in de uitoefening van fundamentele rechten en privéleven?

Antwoord 9

De nadere beleidsreactie op het WODC-onderzoek is voorzien voor het meireces 2026.

Vraag 10

Kunt u bovenstaande vragen individueel beantwoorden binnen zes weken?

Antwoord 10

Ja.