Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Ceder over bedreigingen van kardinaal Sako in Irak

Antwoord van Minister Van Weel (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 22 januari 2026).

Vraag 1

Hoe luidt uw reactie op het bericht «Cardinal Sako Targeted After Christmas Homily
Misinterpreted as Political «Normalization»»1 en op de oproep van de Aramese Beweging voor Mensenrechten?2

Antwoord 1

Ik deel de zorgen over de bedreigingen, net als de zorgen over de positie van verschillende
etnische en religieuze gemeenschappen, waaronder christenen, in Irak. In reactie op
de oproep van de Aramese Beweging voor Mensenrechten heeft de Speciaal Gezant voor
Vrijheid en Religie en Levensbeschouwing de Beweging uitgenodigd om over de oproep
in gesprek te gaan.

Vraag 2 en 3

Bent u bereid deze bedreigingen publiekelijk te veroordelen en de Iraakse regering
te vragen hetzelfde te doen?

Bent u bereid om, eventueel in EU-verband, de Iraakse regering te vragen om alles
te doen om de veiligheid van kardinaal Sako en zijn omgeving te waarborgen? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 2 en 3

Voorop staat dat kardinaal Sako zijn werk moet kunnen blijven doen. Onze ambassade
in Bagdad staat in contact met hem. Na publiekelijke toelichting van de kardinaal
op de uitspraken in zijn Kersttoespraak is de aandacht in de media en de maatschappij
significant afgenomen. Het kabinet zal de situatie blijven monitoren. Het kabinet
vraagt ook in de doorlopende contacten met de Iraakse autoriteiten aandacht voor religieuze
gemeenschappen en benadrukt hierbij het belang van behoud van religieuze pluriformiteit
en interreligieuze dialoog.

Vraag 4

Deelt u de zorgen over de onveiligheid en kwetsbare positie van Aramese christenen
en andere christelijke bevolkingsgroepen in Irak? Op welke manieren stelt u hun veiligheid
en positie aan de orde in bilateraal en multilateraal verband? Wat kan daarnaast de
Speciaal Gezant voor Vrijheid en Religie en Levensbeschouwing hierin betekenen?

Antwoord 4

Vrijheid van religie en levensovertuiging is een van de vijf Nederlandse prioriteiten
binnen het mensenrechtenbeleid. Het kabinet deelt de zorgen over de kwetsbare positie
van minderheden, waaronder christenen, in Irak en agendeert deze zorgen in bilaterale
contacten en in VN- en EU-verband, onder meer tijdens de EU-Iraq Cooperation Council. De bescherming van kwetsbare gemeenschappen en het bevorderen van sociale cohesie
maken integraal onderdeel uit van de Nederlandse inzet, waarbij in contacten met de
Iraakse autoriteiten het belang van religieuze pluriformiteit en interreligieuze dialoog
wordt benadrukt.

Ook via projecten zet Nederland zich in voor vrijheid van religie en levensovertuiging.
In de afgelopen vijf jaar is Nederland in Irak actief geweest via het Joint Initiative for Strategic Religious Action (JISRA), dat zich richtte op interreligieuze dialoog, sociale cohesie en de positie
van religieuze minderheden, onder wie christenen. Daarnaast financiert Nederland wereldwijd
projecten uit het Mensenrechtenfonds. Voor de periode 2026–2031 wordt via het FOCUS-instrument
«Beschermen en Promoten van Mensenrechten en Fundamentele Vrijheden» EUR 35 miljoen
gealloceerd voor vrijheid van religie en levensovertuiging. Aangezien de voorstellen
voor de aanbesteding nog niet zijn ontvangen, kan op dit moment nog niet worden aangegeven
in welke landen deze programmering actief zal zijn.

De Speciaal Gezant voor Vrijheid van Religie en Levensovertuiging ondersteunt de inzet
in Irak door het thema internationaal te agenderen, met specifieke aandacht voor de
positie van religieuze minderheden. Daarnaast onderhoudt de Speciaal Gezant contact
met relevante maatschappelijke en religieuze actoren en draagt hij bij aan de diplomatieke
inzet van Nederland binnen EU- en VN-verband.

Vraag 5

Wanneer wordt er eindelijk een nieuwe EU-gezant voor godsdienstvrijheid aangesteld?
Bent u bereid om opnieuw hiertoe aan te dringen, samen met gelijkgezinde landen? Zo
nee, waarom niet?

Antwoord 5

De benoeming van een nieuwe EU-gezant voor godsdienstvrijheid ligt bij de Europese
Commissie. De Commissie heeft aangegeven dat de selectieprocedure loopt, maar op dit
moment is nog geen concrete datum bekend voor afronding en aanstelling.

Nederland blijft zich, samen met gelijkgezinde EU-lidstaten, actief inzetten voor
een spoedige benoeming. Dit gebeurt via diplomatieke contacten in Brussel en door
het belang van deze functie consequent te benadrukken in EU-verband. Het kabinet acht
een nieuwe EU-gezant noodzakelijk voor een consistente en zichtbare inzet van de EU
op het terrein van vrijheid van religie en levensovertuiging.