Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Kostic over Nederlandse rol in Europese onderhandelingen over Nieuwe Genomische Technieken (NGT) en uitvoering van motie Kostic´ en motie Akerboom

Antwoord van Staatssecretaris Rummenie (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur)
(ontvangen 19 december 2025)

Vraag 1

Bent u bekend met het recente artikel van IFOAM Organics Europe van 4 december 2025,
waarin wordt gesteld dat het voorlopige politiek akkoord over de Europese regelgeving
voor Nieuwe Genomische Technieken (NGT’s) «een groot risico vormt voor Europese voedselsoevereiniteit»
en dat het akkoord belangrijke waarborgen voor patenten, traceerbaarheid en etikettering
heeft uitgehold, waardoor boeren, veredelaars, consumenten en milieu onvoldoende worden
beschermd?1

Antwoord 1

Ja, ik ben bekend met dit artikel van IFOAM.

Vraag 2

Bent u bekend met de Argos uitzending waaruit op basis van interne documenten is gebleken
dat de Nederlandse regering zich niet heeft ingezet voor keuzevrijheid, transparantie,
bescherming van kleine zaadveredelaars en het inperken van de macht van gentech-bedrijven
en monopolisering?2

Antwoord 2

Ja, ik ben bekend met de uitzending van Argos over het NGT-voorstel.

Vraag 3

Bent u bekend met het artikel uit De Groene van 9 september jongstleden waaruit blijkt
dat de nieuwe Europese regelgeving «grote zaadconcerns nog meer macht zal geven en
kleine veredelaars in de problemen zal brengen» en dat Nederlandse ministeries «een
sleutelrol bij de lobby voor de versoepeling van gentech-regels» speelden?3

Antwoord 3

Ja, ik ben bekend met dit artikel uit de Groene.

Vraag 4

Hoe heeft u de laatste voorstellen voor de nieuwe regelgeving onafhankelijk wetenschappelijk
laten toetsen aan de eis van de Kamer uit 2023 middels de motie-Akerboom (Kamerstuk
21 501-32, nr. 1590) om a) keuzevrijheid van eindconsumenten te garanderen, b) de biologische sector
gentechvrij te houden en c) de macht van gentech-bedrijven en monopolisering tegen
te gaan? Kunt u wetenschappelijke bronnen en bijbehorende conclusies meesturen?

Antwoord 4

Het huidige voorstel voldoet aan de toezeggingen die gedaan zijn aan de kamer. De
motie Akerboom waar u naar verwijst is aangenomen onder de voorwaarde dat deze niet
van toepassing is voor de eindconsument. Daarmee is door de Kamerfractie van de Partij
voor de Dieren destijds ingestemd tijdens het debat4. Wat het kabinet betreft moet keuzevrijheid worden geborgd door middel van transparante
en objectieve informatievoorziening richting de consument. Echter, hoeft dit niet
persé door een fysiek etiket op het levensmiddel. Ook voor (producten van) planten
uit conventionele veredeling is er geen etiketteringsplicht, daarom zou verplichte
etikettering van (producten van) categorie 1 NGT-planten die vergelijkbaar zijn aan
(producten van) planten uit conventionele veredeling niet proportioneel zijn. Daarnaast
zou het problematisch zijn voor de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. Het kabinet
heeft zich tijdens het raadstraject volgens het BNC-fiche5 ingezet voor een duidelijke en bruikbare openbare EU-database die voldoende transparant
is voor consumenten en gebruikers. Daarnaast heeft het kabinet in het BNC-fiche aangegeven
de wens van de biologische sector te respecteren om vrij van NGT producten te blijven,
het kabinet heeft recent een eerste verkenning laten uitvoeren naar mogelijke vermengingsroutes
van NGT gewassen en biologische gewassen waaruit blijkt dat de scheiding tussen gangbaar
en biologisch in veruit de meeste gevallen afdoende is om vermenging te voorkomen6. Ook heeft het kabinet in het BNC-fiche aangegeven dat het NGT voorstel een goede
manier is om deze technieken toegankelijk te maken voor een brede groep veredelaars,
juist ook voor het MKB.

Vraag 5

Kunt u heel precies beschrijven op welke manier Nederland zich tijdens het hele proces
voor de volgende onderdelen heeft ingezet in Europa, a) keuzevrijheid voor consumenten
garanderen (inclusief consumentenlabeling), b) biologische sector gentechvrij houden,
c) macht van gentech-bedrijven en monopolisering tegengaan en wat het resultaat daarvan
is, en kunt u daar schriftelijke bewijsstukken van meesturen?

Antwoord 5

Ik heb mij tijdens het Raadsproces niet ingezet voor fysieke etikettering voor eindconsumenten,
in het BNC-fiche is aangegeven dat het kabinet het voorstel van de Commissie voor
een online openbare database voor categorie 1 NGT-planten steunt. Het kabinet heeft
zich tijdens het raadstraject ingezet voor een duidelijke en bruikbare openbare EU-database
die voldoende transparant is voor consumenten en gebruikers. Daarnaast is in het BNC-fiche
aangegeven dat het kabinet de biologische sector vrij van NGTs wil houden. Het kabinet
heeft respect voor de wens van de biologische sector om geen gebruik te maken van
NGTs. Voor het kabinet is het van belang dat het landbouw- en voedselsysteem werkbaar
moet blijven voor zowel de biologische sector als voor sectoren die wel gebruik willen
maken van NGT-planten. Een professionele en particuliere gebruiker zou vrij moeten
zijn om wel of niet te kiezen voor NGT-planten. Het kabinet is daarom tevreden met
de genoemde maatregelen, zoals het etiketteren van uitgangsmateriaal, om voor in de
keten de keuzevrijheid van de gebruiker, waaronder ook de biologische gebruiker, te
garanderen. Met betrekking tot octrooien heb ik mij in de Raad ingezet conform de
Kamerbrief over de uitvoering van de motie van de leden Hertzberger en Meulenkamp
en de motie van het lid De Groot7 en mijn kamerbrief met de beantwoording van de vragen van de Eerste Kamerfractie
van de PvdD over het Raadsmandaat8. Ik heb mij in de Raad ingezet om meer transparantie te bieden in het octrooilandschap
van de plantenveredeling en om te voorkomen dat octrooirechten een blokkade vormen
voor toegang tot genetische eigenschappen voor veredelaars. De technische onderhandelingen
in de Raad en in de trilogen zijn vertrouwelijk, hier kan ik geen stukken over delen.
Het resultaat is de compromistekst die nu voorligt. Dit compromis strookt met de inzet
van het Nederlandse kabinet.

Vraag 6

Kunt u een lijst geven van bedrijven (of hun belangenbehartigers) die u tijdens het
hele traject van onderhandelingen over NGT’s heeft gesproken en een volledige opsomming
geven van de input die u daaruit heeft overgenomen?

Antwoord 6

Op 14 oktober 2022 is een open stakeholder consultatie gehouden voor iedereen die
geïnteresseerd was in de inzet van het kabinet op het door de Commissie aangekondigde
NGT-voorstel. Hier waren vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, onderzoeksinstellingen,
vertegenwoordigers van de biologische sector en milieuorganisaties bij aanwezig. Op
7 juli 2023 heb ik een stakeholderbijeenkomst georganiseerd ten behoeve van het BNC
fiche, hierbij was de biologische sector vertegenwoordigd. Daarnaast sta ik altijd
open om met iedereen in gesprek te gaan over het NGT dossier. Op deze wijze is gesproken
met vertegenwoordigers van de biologische sector, en met vertegenwoordigers van de
veredelingssector en biotechnologiesector. Het kabinet heeft van geen enkele partij
input overgenomen, wel heeft het kabinet alle belangen meegewogen bij de appreciatie
van het NGT-voorstel in het BNC-fiche.

Vraag 7

Kunt u een lijst geven van maatschappelijke organisaties, biologische sector en consumentenorganisaties
die u tijdens het hele traject van onderhandelingen over NGT’s heeft gesproken? Waarom
heeft u fundamentele punten van hun zienswijzen niet overgenomen in het BCN fiche,
maar wel vooral die van de biotechindustrie?

Antwoord 7

Het kabinet heeft gesproken met IUCN-NL, Natuur en Milieu, Natuur- en Milieufederatie
Noord-Holland, Bionext, de Biowinkel vereniging, Biohuis en Demeter, Corporate Observatory
Europe, NAJK, en MVO. Het kabinet heeft van geen enkele partij zienswijzen overgenomen,
wel heeft het kabinet alle belangen meegewogen bij de appreciatie van het NGT-voorstel
in het BNC-fiche.

Vraag 8

Gezien de zorgen van burgers over de nieuwe wet, bent u bereid eerst te waarborgen
dat het onmogelijk wordt dat bedrijven straks patenten kunnen vastleggen op planten
die bewerkt zijn met nieuwe gentechnieken en op bepaalde essentiële eigenschappen
van planten? Zo nee, waarom negeert u de wensen van burgers?9

Antwoord 8

Zoals beschreven in de brief over de uitvoering van de motie van de leden Hertzberger
en Meulenkamp en de motie van het lid De Groot en mijn kamerbrief met de beantwoording
van de vragen van de Eerste Kamerfractie van de PvdD over het Raadsmandaat, zijn de
voorwaarden waar een octrooi op kan worden verkregen (en waarop niet) vastgelegd in
het Europees Octrooi Verdrag (EOV). Het is niet mogelijk om de octrooieerbaarheid
van planten of planteigenschappen via een EU-verordening te wijzigen, daarvoor is
aanpassing van het EOV noodzakelijk. Het EOV is een internationaal verdrag dat alleen
met instemming van alle 39 deelnemende landen kan worden gewijzigd. Dat wil niet zeggen
dat het kabinet de zorgen van burgers over octrooien in de plantenveredeling niet
serieus neemt. Ik heb mij in de Raad ingezet voor maatregelen die transparantie in
het octrooilandschap binnen de veredeling vergroten voor veredelaars. Voor zover de
regering met deze vraag wordt verzocht om octrooirechten op plantaardig materiaal
te beperken, merk ik nogmaals op dat Europees Octrooibureau (EOB) sinds 1 juli 2017
al geen octrooien meer verleend voor planten of dieren die uitsluitend via een wezenlijk
biologische werkwijze zijn verkregen. Bovendien geldt dat als een technisch kenmerk
ook via traditionele veredeling kan worden verkregen, het octrooi enkel geldt voor
de plant die via het beschermde technische proces is verkregen. Het EOB vereist hiervoor
een disclaimer om de bescherming te beperken tot het technisch geproduceerde product
en ziet hier streng op toe10.

Vraag 9

Bent u bekend met het onderzoek uit Environmental Sciences Europe waarin wordt geconcludeerd
dat het Europese voorstel ertoe leidt dat veel gewassen die genetisch bewerkt zijn
niet langer hoeven te worden onderzocht op risico’s voordat ze geteeld en mogen worden
verkocht, wat ingaat tegen het voorzorgsprincipe en gevaren met zich meebrengt?11

Antwoord 9

Ja, ik ben bekend met dit artikel. Met het NGT-voorstel heeft de Europese Commissie
twee categorieën van NGT-planten voorgesteld: categorie 1- NGT (NGT-1) en categorie
2- NGT (NGT-2). NGT-1 planten kunnen ook met conventionele veredeling of in de natuur
tot stand komen, daarom is het risicoprofiel vergelijkbaar met dat van conventioneel
veredelde planten. Het kabinet steunt de inzet dat NGT-1 planten daarom op dezelfde
manier behandeld worden als conventioneel veredelde planten. Om de NGT-1 status te
verkrijgen worden een NGT-plant door de bevoegde autoriteit beoordeeld op de equivalentie
met conventioneel veredelde planten, daarmee wordt voldaan aan het voorzorgprincipe.

Vraag 10

Waarom is er niet geluisterd naar zulke onafhankelijke onderzoeken en waarom is toegelaten
dat de grens tussen NGT1 en NGT2 gewassen willekeurig en zonder een wetenschappelijke
basis is gekozen? Bent u bereid om alsnog eerst zulke onderzoeken mee te nemen voordat
u definitief besluit? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 10

Zoals beschreven in de beantwoording van de Eerste Kamervragen van de PvdD fractie
en SP fractie over het Raadsmandaat12 zijn de equivalentiecriteria gebaseerd op wetenschappelijke literatuuranalyses van
de Europese Commissie ondersteund door de wetenschappelijke opinie van de EFSA en
wetenschappelijk werk van het Joint Research Centre. Daarnaast heeft de Nederlandse
Commissie Genetische Modificatie (COGEM) in haar adviezen13 aangegeven dat planten verkregen met behulp van NGT-1 (cisgenese en mutagenese) qua
veiligheid vergelijkbaar zijn met conventioneel veredelde gewassen.

Vraag 11

Bent u bereid om alsnog eerst te waarborgen dat op het voedseletiket wordt vermeld
of in een product ingrediënten zitten die met nieuwe gentechnologie bewerkt zijn?
Zo nee, waarom negeert u de wens van de Kamer en burgers om transparantie naar consumenten
toe te waarborgen?

Antwoord 11

In het BNC-fiche staat het standpunt van het kabinet beschreven. De inzet van het
kabinet is gericht op het kunnen maken van onderscheid tussen planten die wel, en
planten die niet vergelijkbaar zijn met conventioneel veredelde planten. Het uitgangspunt
is dat categorie 1 NGT planten vergelijkbaar zijn met conventioneel veredelde planten,
met dezelfde risico’s voor mens en milieu. Daarom acht kabinet het proportioneel om
deze planten ook zoveel mogelijk op dezelfde manier te behandelen. Categorie 2 NGT
producten blijven wel onder de etiketteringsregels voor GGO’s vallen. Dit standpunt
gaat niet in tegen een wens van de Kamer. De motie Akerboom waar u in vraag 4 naar
verwijst is aangenomen onder de voorwaarde dat deze niet van toepassing is voor de
eindconsument. Daarmee is door de Partij voor de Dieren destijds ingestemd tijdens
het debat. Dat is na te lezen in de handelingen van de Kamer.

Vraag 12

Welke waarborgen zijn er dat biologische boeren en andere producenten die gentechvrij
willen werken niet zelf verantwoordelijk worden gemaakt om vermenging te vermijden,
maar bedrijven die gentech gebruiken?

Antwoord 12

Voor mijn antwoord verwijs ik u naar mijn beantwoording van de vragen van de fracties
van de BBB, de Christen Unie, de PvdD en Groenlinks-PvdA over het BNC-fiche14. Hierin zijn de mogelijkheden om biologische ketens vrij te houden van NGT producten
geschetst zoals deze in het NGT-voorstel zijn opgenomen. Er zal zorgvuldig worden
gekeken of en zo ja welke aanvullende nationale maatregelen noodzakelijk en effectief
zijn om producenten te ondersteunen om vermenging van NGT producten en NGT-vrije producten
te vermijden. Vanwege de noodzaak om EU-verordeningen tijdig te implementeren en gelet
op de terughoudendheid ten aanzien van nationale koppen heeft tijdige implementatie
van de NGT-verordening prioriteit.

Vraag 13

Aangezien studies concluderen dat de nieuwe regelgeving tot extra last en kosten voor
de biologische sector kan leiden en dit niet rechtvaardig is, hoe gaat u dat precies
uitsluiten?

Antwoord 13

Ik herken deze zorg van de biologische sector, maar het is mij niet duidelijk naar
welke studies wordt verwezen. Het kabinet heeft een eerste verkenning laten uitvoeren
naar mogelijke vermengingsroutes van NGT gewassen en biologische gewassen waaruit
blijkt dat de scheiding tussen gangbaar en biologisch in veruit de meeste gevallen
afdoende is om vermenging te voorkomen. Er zal zorgvuldig worden gekeken of en zo
ja welke aanvullende nationale maatregelen noodzakelijk en effectief zijn om producenten
te ondersteunen om vermenging van NGT producten en NGT-vrije producten te vermijden.
Vanwege de noodzaak om EU-verordeningen tijdig te implementeren en gelet op de terughoudendheid
ten aanzien van nationale koppen heeft tijdige implementatie van de NGT-verordening
prioriteit.

Vraag 14

Aangezien het Europese voorstel duidelijk ten nadele is van de pionier-veredelaars
van de duurzame landbouw en keuzevrijheid voor de eindconsument en het tegengaan van
de macht van gentech-bedrijven en monopolisering niet is gegarandeerd, bent u bereid
om in lijn met de motie-Akerboom nog geen steun te verlenen aan definitieve vaststelling
van NGT-wetgeving, totdat er duidelijke en bindende garanties zijn voor etikettering
voor de eindconsument, traceerbaarheid en juridisch solide bescherming tegen ongewenste
patentering? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 14

Het huidige voorstel voldoet aan de toezeggingen die gedaan zijn aan de kamer. De
motie Akerboom waar u naar verwijst is aangenomen onder de voorwaarde dat deze niet
van toepassing is voor de eindconsument. Daarmee is door de Partij voor de Dieren
destijds ingestemd tijdens het debat. Dat is na te lezen in de handelingen van de
Kamer.

Vraag 15

Weet u nog dat de Kamer in maart 2024 de motie-Kostić (Kamerstuk 36 410 XIV, nr. 89) heeft aangenomen waarin de regering wordt verzocht niet in te stemmen met het Europese
Commissievoorstel voor NGT's voordat een volledig en onafhankelijk onderzoek naar
de impact ervan – onder meer op kleine veredelaars, boeren en consumenten – is afgerond
en meegewogen in beleid?

Antwoord 15

Ja ik ken deze motie en het kabinet heeft de uitvoering van deze motie schriftelijk
met de kamer gedeeld15.

Vraag 16

Aangezien het onderzoek dat in de motie-Kostić wordt gevraagd niet is uitgevoerd en
meegewogen, bent u bereid om bij de aanstaande COREPER-vergadering in lijn met de
motie-Kostić nog geen steun te verlenen aan definitieve vaststelling van NGT-wetgeving
of zich te onthouden van stemmen, totdat het onderzoek is afgerond en meegewogen?
Zo nee, waarom voert u deze belangrijke randvoorwaarde van de Kamer niet uit?

Antwoord 16

De uitvoering van de motie Kostić is schriftelijk met de kamer gedeeld. Voorafgaand
aan de presentatie van het NGT-voorstel is door de Europese Commissie een uitgebreide
impactanalyse16 uitgevoerd, waarbij ook de impact op boeren en veredelaars is onderzocht. De conclusie
uit de impactanalyse is dat het Commissievoorstel een positief effect zal hebben op
boeren en veredelaars.

Vraag 17

Bent u op zijn minst bereid om iets meer tijd te nemen in de definitieve besluitvorming,
zodat betrokkenen eerst het uiteindelijke compromis tussen Raad en het Europees parlement
goed kunnen bestuderen en zodat er tijd is om zienswijzen van Nederlandse stakeholders
(zoals biologische boeren, veredelaars en consumenten) op het compromis goed mee te
nemen in het definitieve oordeel van het kabinet? Zo nee, waarom niet? Bent u bereid
om eerst met de biologische sector, kleine veredelaars en consumentenvertegenwoordigers
in gesprek te gaan over de laatste versie van het Europese voorstel? Zo nee, waarom
niet?

Antwoord 17

Ik heb de compromistekst bestudeerd en gewogen aan de hand van het BNC-fiche, mijn
gecommuniceerde inzet in Kamerbrieven, en de beantwoording van moties over het NGT-voorstel.
Naar mijn oordeel ligt er een goed compromis voor dat strookt met de inzet van het
kabinet. Ik zie het gebruik van NGTs in de plantenveredeling als een belangrijk gereedschap
dat ik de plantaardige sector wil bieden om uitdagingen omtrent ziekten en plagen
het hoofd te kunnen bieden. Daarom zie ik geen reden om meer tijd te nemen in de definitieve
besluitvorming en aanvullend in gesprek te gaan met stakeholders.

Vraag 18

Kunt u de vragen één voor één met spoed beantwoorden, in ieder geval vóór de aanstaande
COREPER-vergadering?

Antwoord 18

Ik heb uw vragen één voor één en met spoed beantwoord. Ik heb mijn uiterste best gedaan
om de beantwoording van deze vragen voor de COREPER-vergadering van 19 december 2025
naar de Tweede Kamer te sturen.