Schriftelijke vragen : Nederlandse rol in Europese onderhandelingen over Nieuwe Genomische Technieken (NGT) en uitvoering van motie Kostic en motie Akerboom

Vraag 1

Bent u bekend met het recente artikel van IFOAM Organics Europe van 4 december 2025,
waarin wordt gesteld dat het voorlopige politiek akkoord over de Europese regelgeving
voor Nieuwe Genomische Technieken (NGT’s) «een groot risico vormt voor Europese voedselsoevereiniteit»
en dat het akkoord belangrijke waarborgen voor patenten, traceerbaarheid en etikettering
heeft uitgehold, waardoor boeren, veredelaars, consumenten en milieu onvoldoende worden
beschermd?1

Vraag 2

Bent u bekend met de Argos uitzending waaruit op basis van interne documenten is gebleken
dat de Nederlandse regering zich niet heeft ingezet voor keuzevrijheid, transparantie,
bescherming van kleine zaadveredelaars en het inperken van de macht van gentech-bedrijven
en monopolisering?2

Vraag 3

Bent u bekend met het artikel uit De Groene van 9 september jongstleden waaruit blijkt
dat de nieuwe Europese regelgeving «grote zaadconcerns nog meer macht zal geven en
kleine veredelaars in de problemen zal brengen» en dat Nederlandse ministeries «een
sleutelrol bij de lobby voor de versoepeling van gentech-regels» speelden?3

Vraag 4

Hoe heeft u de laatste voorstellen voor de nieuwe regelgeving onafhankelijk wetenschappelijk
laten toetsen aan de eis van de Kamer uit 2023 middels de motie-Akerboom (Kamerstuk
21 501-32, nr. 1590) om a) keuzevrijheid van eindconsumenten te garanderen, b) de biologische sector
gentechvrij te houden en c) de macht van gentech-bedrijven en monopolisering tegen
te gaan? Kunt u wetenschappelijke bronnen en bijbehorende conclusies meesturen?

Vraag 5

Kunt u heel precies beschrijven op welke manier Nederland zich tijdens het hele proces
voor de volgende onderdelen heeft ingezet in Europa, a) keuzevrijheid voor consumenten
garanderen (inclusief consumentenlabeling), b) biologische sector gentechvrij houden,
c) macht van gentech-bedrijven en monopolisering tegengaan en wat het resultaat daarvan
is, en kunt u daar schriftelijke bewijsstukken van meesturen?

Vraag 6

Kunt u een lijst geven van bedrijven (of hun belangenbehartigers) die u tijdens het
hele traject van onderhandelingen over NGT’s heeft gesproken en een volledige opsomming
geven van de input die u daaruit heeft overgenomen?

Vraag 7

Kunt u een lijst geven van maatschappelijke organisaties, biologische sector en consumentenorganisaties
die u tijdens het hele traject van onderhandelingen over NGT’s heeft gesproken? Waarom
heeft u fundamentele punten van hun zienswijzen niet overgenomen in het BCN fiche,
maar wel vooral die van de biotechindustrie?

Vraag 8

Gezien de zorgen van burgers over de nieuwe wet, bent u bereid eerst te waarborgen
dat het onmogelijk wordt dat bedrijven straks patenten kunnen vastleggen op planten
die bewerkt zijn met nieuwe gentechnieken en op bepaalde essentiële eigenschappen
van planten? Zo nee, waarom negeert u de wensen van burgers?4

Vraag 9

Bent u bekend met het onderzoek uit Environmental Sciences Europe waarin wordt geconcludeerd
dat het Europese voorstel ertoe leidt dat veel gewassen die genetisch bewerkt zijn
niet langer hoeven te worden onderzocht op risico’s voordat ze geteeld en mogen worden
verkocht, wat ingaat tegen het voorzorgsprincipe en gevaren met zich meebrengt?5

Vraag 10

Waarom is er niet geluisterd naar zulke onafhankelijke onderzoeken en waarom is toegelaten
dat de grens tussen NGT1 en NGT2 gewassen willekeurig en zonder een wetenschappelijke
basis is gekozen? Bent u bereid om alsnog eerst zulke onderzoeken mee te nemen voordat
u definitief besluit? Zo nee, waarom niet?

Vraag 11

Bent u bereid om alsnog eerst te waarborgen dat op het voedseletiket wordt vermeld
of in een product ingrediënten zitten die met nieuwe gentechnologie bewerkt zijn?
Zo nee, waarom negeert u de wens van de Kamer en burgers om transparantie naar consumenten
toe te waarborgen?

Vraag 12

Welke waarborgen zijn er dat biologische boeren en andere producenten die gentechvrij
willen werken niet zelf verantwoordelijk worden gemaakt om vermenging te vermijden,
maar bedrijven die gentech gebruiken?

Vraag 13

Aangezien studies concluderen dat de nieuwe regelgeving tot extra last en kosten voor
de biologische sector kan leiden en dit niet rechtvaardig is, hoe gaat u dat precies
uitsluiten?

Vraag 14

Aangezien het Europese voorstel duidelijk ten nadele is van de pionier-veredelaars
van de duurzame landbouw en keuzevrijheid voor de eindconsument en het tegengaan van
de macht van gentech-bedrijven en monopolisering niet is gegarandeerd, bent u bereid
om in lijn met de motie-Akerboom nog geen steun te verlenen aan definitieve vaststelling
van NGT-wetgeving, totdat er duidelijke en bindende garanties zijn voor etikettering
voor de eindconsument, traceerbaarheid en juridisch solide bescherming tegen ongewenste
patentering? Zo nee, waarom niet?

Vraag 15

Weet u nog dat de Kamer in maart 2024 de motie-Kostić (Kamerstuk 36 410 XIV, nr. 89) heeft aangenomen waarin de regering wordt verzocht niet in te stemmen met het Europese
Commissievoorstel voor NGT's voordat een volledig en onafhankelijk onderzoek naar
de impact ervan – onder meer op kleine veredelaars, boeren en consumenten – is afgerond
en meegewogen in beleid?

Vraag 16

Aangezien het onderzoek dat in de motie-Kostić wordt gevraagd niet is uitgevoerd en
meegewogen, bent u bereid om bij de aanstaande COREPER-vergadering in lijn met de
motie-Kostić nog geen steun te verlenen aan definitieve vaststelling van NGT-wetgeving
of zich te onthouden van stemmen, totdat het onderzoek is afgerond en meegewogen?
Zo nee, waarom voert u deze belangrijke randvoorwaarde van de Kamer niet uit?

Vraag 17

Bent u op zijn minst bereid om iets meer tijd te nemen in de definitieve besluitvorming,
zodat betrokkenen eerst het uiteindelijke compromis tussen Raad en het Europees Parlement
goed kunnen bestuderen en zodat er tijd is om zienswijzen van Nederlandse stakeholders
(zoals biologische boeren, veredelaars en consumenten) op het compromis goed mee te
nemen in het definitieve oordeel van het kabinet? Zo nee, waarom niet? Bent u bereid
om eerst met de biologische sector, kleine veredelaars en consumentenvertegenwoordigers
in gesprek te gaan over de laatste versie van het Europese voorstel? Zo nee, waarom
niet?

Vraag 18

Kunt u de vragen één voor één met spoed beantwoorden, in ieder geval vóór de aanstaande
COREPER-vergadering?