Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Ceder over het rapport ‘Behoeften en ondersteuning van mantelzorgers op Bonaire’

Antwoord van Staatssecretaris Tielen (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
10 december 2025). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2025–2026, nr. 413.

Vraag 1

Bent u bekend met het rapport «Behoeften en ondersteuning van mantelzorgers op Bonaire»
van Stichting Mantelzorg Bonaire?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Wat is uw reactie op de resultaten van het onderzoek onder mantelzorgers op Bonaire,
namelijk die van structurele overbelasting, bureaucratische knelpunten en een gebrek
aan passende ondersteuning van mantelzorgers?

Antwoord 2

Het rapport verschaft waardevolle inzichten in de huidig situatie van de mantelzorgers
op Bonaire en geeft concrete aanbevelingen om passende ondersteuning aan mantelzorgers
te bieden. De centrale actie is het opstellen van een mantelzorgbeleid dat zou kunnen
bijdragen aan het leveren van structurele ondersteuning aan mantelzorgers. Daarnaast
geeft 22% van de mantelzorgers aan dat er behoefte is aan ondersteuning met administratieve
werkzaamheden. Deze uitkomst toont aan dat er enerzijds de noodzaak is aan informatie,
advies en begeleiding aan mantelzorgers om met deze werkzaamheden om te gaan en anderzijds
de noodzaak om mantelzorgers te ontlasten door de administratieve lasten en regeldruk
te verminderen. Verder toont dit rapport aan dat het inrichten van maatwerkvoorzieningen
vereist is op basis van de type mantelzorgverlening en de doelgroep aan wie mantelzorg
wordt verleend. Zo onderstreept het rapport dat mantelzorgers met verpleegtaken overal
behoefte aan lijken te hebben, terwijl mantelzorgers met huishoudelijke taken met
name behoefte hebben aan financiële hulp. Dergelijke concrete uitkomsten bieden een
richting om maatwerkoplossingen voor mantelzorgers te realiseren.

Vraag 3

Welk beleid voert u momenteel om mantelzorgers op Bonaire te ondersteunen? Welke wettelijke
taken heeft het Rijk om mantelzorgers op Bonaire, Sint Eustatius en Saba te ondersteunen?

Antwoord 3

Het Besluit Maatschappelijke ondersteuning en bestrijding huiselijk geweld en kindermishandeling
BES is op 1 januari 2025 ingegaan1. Dit Besluit heeft als doel het ondersteunen van de zelfredzaamheid en participatie
van mensen met een beperking of, chronische psychische of psychosociale problemen,
opdat zij zo lang mogelijk in de eigen leefomgeving kunnen blijven. Op het gebied
van maatschappelijke ondersteuning is het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (hierna: VWS) verantwoordelijk gesteld voor het organiseren van maatwerkvoorzieningen
waaronder de dagopvang, de respijtzorg en de huishoudelijke hulp. De Openbare Lichamen
dragen zorg voor het welzijn van ouderen, waaronder de mantelzorgondersteuning, het
bevorderen van sociaal contact en het aanbieden van activiteiten in de buurten en
wijken. Ten aanzien van mantelzorg benadrukt het Besluit dat het bevorderen van de
verlening van mantelzorg kan bijdragen aan het creëren van een zelfredzame samenleving.
Het vormen van lokaal beleid voor mantelzorgers is dus hoofdzakelijk de verantwoordelijkheid
van het Openbaar Lichaam. Het Openbaar Lichaam Bonaire (hierna: OLB) heeft dat bijvoorbeeld
uitgewerkt in het beleidsdoel «Mantelzorgers voelen zich voldoende ondersteund» van het Beleid «Vitaal Ouder worden op Bonaire» (2023–2027)2.

Ik kan het lokaal beleid ondersteunen door middel van het bieden van maatwerkvoorzieningen
om mantelzorgers te ontlasten. In de afgelopen jaren is er een inhaalslag gemaakt
door te investeren in de uitbreiding van deze voorzieningen. Op basis van de behoefte
van ouderen op Saba, St. Eustatius en Bonaire kunnen zij overdag naar de dagbesteding,
waarbij transport wordt aangeboden. Ook kunnen zij maaltijden thuis ontvangen en gebruik
maken van huishoudelijke hulp. Dit draagt bij aan de zelfredzaamheid van de oudere
en verlicht de druk op de mantelzorger. Specifiek is er ook op Bonaire logeeropvang
beschikbaar zodat de mantelzorger een paar dagen en nachten ontlast kan worden. Tot
slot heeft VWS in de afgelopen twee jaar in samenwerking met lokale partijen cursussen
voor mantelzorgers aangeboden om hen te helpen hoe goede zorg te verlenen3. Voorts is er op Bonaire een steunpunt mantelzorg geopend en zijn er op Bonaire en
St. Eustatius commissies ouderenzorg waar ook de signalen van behoeften van mantelzorgers
besproken kunnen worden en lokale partijen gezamenlijk actie op kunnen inzetten.

Vraag 4

Welke aanknopingspunten vindt u in het rapport om het mantelzorgbeleid op Bonaire
te intensiveren? Hoe ziet u daarin de verschillende verantwoordelijkheden van het
Rijk en de gemeente Bonaire?

Antwoord 4

Ik zie aanknopingspunten om de mantelzorgondersteuning te optimaliseren door middel
van een lokaal mantelzorgbeleid, informatie- en educatievoorziening, en het bieden
van respijtzorg. Met de recente implementatie van maatschappelijke ondersteuning kunnen
de noden van de hulpbehoevende inwoners en hun mantelzorgers beter in beeld komen.
Hiertoe hebben het OLB en VWS intensief contact. Op basis van de afgesproken verantwoordelijkheden
in de wet- en regelgeving ben ik van mening dat het OLB de initiatiefnemer dient te
zijn voor het opstellen van het mantelzorgbeleid. Ik wil graag in gezamenlijkheid
monitoren of de bestaande voorzieningen volstaan in het aantal beschikbare plekken
en de kwaliteit van deze voorzieningen. Daarnaast heeft VWS geïnvesteerd in een mantelzorgsteunpunt
en heeft het OLB geld beschikbaar gesteld voor Stichting Mantelzorg Bonaire om hun
activiteiten te versterken. VWS en het OLB zullen bovenstaande recente intensiveringen
met elkaar monitoren.

Vraag 5

Welke mogelijkheden ziet u om de gemeente Bonaire en de Stichting Mantelzorg Bonaire
extra te ondersteunen, gezien de bijzondere situatie van Bonaire als het gaat om de
leeftijdsopbouw en sociaal-economische status van de bevolking? Is het mogelijk om
een intensiveringspilot van de inzet te starten op Bonaire, zodat dit bij succes eventueel
uitgerold kan worden naar alle BES-eilanden?

Antwoord 5

Mantelzorgondersteuning dient in gezamenlijkheid door alle aanbieders en stichtingen
in de zorg op Bonaire verder gestimuleerd te worden. Een passend gremium om de ondersteuning
van mantelzorg bij alle partijen te bespreken is de Cockpitgroep Ketenalliantie Ouderenzorg
(hierna: CKO). In dat kader kan het CKO eventueel, indien de noodzaak is onderschreven,
een dergelijk intensiveringspilot onder leiding van het OLB opzetten om tegemoet te
komen aan de huidige behoeften zoals blijkt uit het rapport. De noodzaak van een intensiveringspilot
dient naar voren te komen uit de monitoring van bestaande maatwerkvoorzieningen en
de identificatie van concrete aanpassingen, toevoegingen of intensiveringen van de
huidige activiteiten. Ik ondersteun, daar waar mogelijk is, het CKO om de integrale
ouderenzorg te stimuleren en daarvan de geleerde lessen onder de aandacht te brengen
bij de overige BES-eilanden.