Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen lid Ergin over het uitstelbericht onderzoek naar aangetroffen documenten bij de Belastingdienst op nationaliteit en postcode

Antwoord van Staatssecretaris Heijnen (Financiën) (ontvangen 3 december 2025)

Vraag 1

Kunt u toelichten waarom het onderzoek naar de aangetroffen documenten op nationaliteit
en postcode, dat volgens uw eerdere antwoorden uiterlijk 16 juni 2025 aan de Auditdienst
Rijk (ADR) zou worden opgeleverd, nu is uitgesteld tot medio december 2025?

Antwoord 1

In de antwoorden van mijn ambtsvoorganger waar u aan refereert is opgenomen dat het
onderzoek van de Belastingdienst naar RAM-spreadsheets met een selectie op nationaliteit
en postcode niet in juni 2025 beschikbaar is, maar na de zomer van 2025. Mijn ambtsvoorganger
meldde daarbij als oorzaak dat het onafhankelijk laten bekijken van dit onderzoek
door de Auditdienst Rijk daarmee een langere doorlooptijd kent.

Vraag 2

Kunt u aangeven welke specifieke belemmeringen zijn opgetreden die het onmogelijk
maakten om de oorspronkelijke planning (oplevering juni 2025, beoordeling ADR zomer
2025) na te komen?

Antwoord 2

Zoals onder antwoord 1 genoemd, is reeds bij de beantwoording van uw vragen van 7 april
2025 aangegeven dat juni 2025 niet haalbaar is. Eerder was juni 2025 toegezegd, omdat
op dit moment nog geen sprake was van externe partij die het onderzoek zou bekijken.
Met motie Ergin werd verzocht een onafhankelijke partij te betrekken, hetgeen tot
een extra stap in dit onderzoek leidde.

Vraag 3

Kunt u tevens per processtap, die u eerder beschreef (totstandkoming onderzoekspopulatie,
steekproef, geautomatiseerde analyse, handmatige analyse en rapportage) inzichtelijk
maken welke stappen inmiddels zijn afgerond, welke nog lopen en welke nog moeten worden
gestart?

Antwoord 3

Alle door u genoemde stappen zijn afgerond. Op dit moment bekijkt de ADR het door
de Belastingdienst uitgevoerde onderzoek. De Belastingdienst levert daarvoor extra
informatie om daarmee de doorlopen stappen te onderbouwen. Op het moment dat de ADR
deze extra informatie heeft beoordeeld, hoor- en wederhoor heeft toegepast en haar
rapportage heeft uitgebracht, kan het onderzoek van de Belastingdienst worden afgerond
en zal ik dit aan de Kamer aanbieden.

Vraag 4

Wanneer zijn deze belemmeringen voor het eerst bekend geworden binnen de Belastingdienst
en wanneer is de Kamer daarover geïnformeerd?

Antwoord 4

Zoals onder antwoord 1 en 2 genoemd, bent u reeds geïnformeerd bij beantwoording van
uw Kamervragen op 7 april 2025 dat het onderzoek niet in juni 2025 beschikbaar is,
maar na de zomer 2025. Nadien is de Kamer met de brief van 10 juli 20251 geïnformeerd dat mijn ambtsvoorganger verwachtte dat het onderzoek naar RAM-spreadsheets
in oktober aan de Kamer wordt aangeboden. Met de Stand van zakenbrief Belastingdienst
van 13 november 20252 meldde ik dat ik de Kamer over moties en toezeggingen aangaande RAM voor het einde
van het jaar informeer. In de bijlage bij die brief nam ik op dat de Belastingdienst
in samenspraak met de ADR heeft vastgesteld dat er meer tijd nodig is en dat ik verwacht
de Kamer uiterlijk na het kerstreces van 2025 te kunnen informeren over het onderzoek
naar de RAM-spreadsheets.

Vraag 5

Kunt u aangeven of de ADR zelf heeft verzocht om uitstel, dan wel dat de ADR heeft
meegedeeld dat de ADR het onderzoek nog niet kan beoordelen door vertraging bij de
Belastingdienst? Zo ja, kunt u deze correspondentie delen?

Antwoord 5

Naar aanleiding van motie Ergin is contact opgenomen met de ADR of zij bereid zijn
het onderzoek naar RAM-spreadsheets te bekijken. Vanzelfsprekend heeft de ADR daar
een tijdsinschatting bij gegeven, wat leidde tot het uitstel tot na de zomer van 2025.
De huidige vertraging is gelegen in de onderbouwing van de gezette stappen door de
Belastingdienst. Pas als die documentatie volledig is opgeleverd, kan de ADR haar
onderzoek afronden.

Ik beschouw uw verzoek om correspondentie te delen over dit uitstel en het contact
tussen de Belastingdienst en de ADR hierover, als een vraag om inlichtingen overeenkomstig
artikel 68 uit de Grondwet. Hieraan zal ik voldoen en de betreffende correspondentie
verzamelen. Ik verwacht die met de brief die ik na het kerstreces 2025 verstuur, met
u te kunnen delen.

Vraag 6

Hoe wordt in het onderzoek vastgesteld of sprake is geweest van schendingen van grondrechten
en kunt u de volledige onderzoeksopzet (toetsingskaders, methodiek en onderliggende
beoordelingscriteria) met de Kamer delen?

Antwoord 6

Deze informatie is onderdeel van de rapportage die de Belastingdienst oplevert. Zoals
in mijn onderhavige Kamerbrief is opgenomen, verwacht ik die rapportage na het kerstreces
2025 met de Kamer te kunnen delen.

Vraag 7

Kunt u bevestigen dat het onderzoek naar de 14 spreadsheets met selectie op nationaliteit
volgens uw eerdere antwoorden zou worden uitgevoerd conform de methodiek van Selectie
aan de Poort? Welke onderdelen van deze methodiek kunnen nu – door het uitstel – niet
tijdig of niet volledig worden uitgevoerd?

Antwoord 7

Het onderzoek vindt inderdaad plaats op basis van de methodiek die werd gebruikt om
de Wet compensatie wegens selectie aan de poort uit te voeren. Het uitstel van het
onderzoek heeft niet geleid tot een andere werkwijze en worden dus volledig uitgevoerd.

Vraag 8

Kunt u bevestigen dat de 35 spreadsheets met selectie op postcode inmiddels eveneens
onderdeel uitmaken van de juridische toetsing? Wat is de stand van deze juridische
analyse en hoe verhoudt die zich tot het aangekondigde uitstel?

Antwoord 8

Er vindt onderzoek plaats naar de spreadsheets op basis van postcode en nationaliteit.
Het aantal RAM-spreadsheets dat is onderzocht is inmiddels naar boven bijgesteld.
Die aanpassing licht ik toe bij aanbieding van het onderzoek aan de Kamer. De juridische
toetsing is afgerond en heeft geen invloed op het uitstel gehad.

Vraag 9

In uw recente brief schrijft u dat er 49 spreadsheets zijn aangetroffen met selecties
op nationaliteit en postcode. Kunt u toelichten op welke wijze deze 49 spreadsheets
zijn betrokken bij het lopende onderzoek en of de bestaande onderzoeksopzet is aangepast
aan deze grotere omvang?

Antwoord 9

Alle RAM-spreadsheets waarvan is toegezegd dat die onderzocht worden en die in motie
Ergin zijn opgenomen, zijn in het onderzoek betrokken. Daarnaast zijn extra RAM-spreadsheets
in het onderzoek betrokken. Ik zal dat toelichten op het moment dat ik het onderzoek
aanbied aan de Kamer.

Vraag 10

Bent u bereid de volledige onderzoeksopzet, inclusief de beoordelingskaders, steekproefmethode
en geautomatiseerde analysecodes, integraal met de Kamer te delen, conform mijn eerdere
verzoek?

Antwoord 10

In de rapportage die de Belastingdienst heeft opgesteld wordt de onderzoeksmethodiek
en steekproefmethode uitvoerig toegelicht. Daarnaast bekijkt de ADR deze punten in
haar onderzoek. U ontvangt deze rapportages na het kerstreces. Indien u na het lezen
van deze rapportages vragen houdt over deze punten, ben ik uiteraard bereid tot een
nadere toelichting. Als integrale openbaarmaking van documenten daarvoor nodig is,
ben ik daartoe bereid.

Vraag 11

Kunt u deze vragen separaat van elkaar en voor de procedurevergadering van de vaste
commissie voor Financiën op 4 december 2025 beantwoorden?

Antwoord 11

Aan dit verzoek heb ik voldaan.