Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Vedder over het bericht «Vier maanden geen treinen tussen Goes en Vlissingen in 2029»

Antwoord van Staatssecretaris Jansen (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 23 oktober
2026).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Vier maanden geen treinen tussen Goes en Vlissingen
in 2029»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

In hoeverre en op welke manier heeft u in de communicatie rondom het aanwijzen van
een proefbaanvak voor ERTMS rekening gehouden met de grote zorgen die er bij Zeeuwen
leven rondom de bereikbaarheid per spoor en de uitval van treinverbindingen?

Antwoord 2

De grote zorgen die leven bij de inwoners van Zeeland rondom de bereikbaarheid per
spoor en de uitval van treinverbindingen zijn mij bekend. Het verbeteren van de betrouwbaarheid
van het Zeeuwse spoor heeft daarom niet alleen mijn aandacht, maar die van alle partijen
in de spoorsector. Ik ben mij ervan bewust dat de inrichting van een proefbaanvak
voor ERTMS in Zeeland in de eerste periode negatieve impact zal hebben op het Zeeuwse
OV-systeem, en daarmee op de Zeeuwse reizigers. Daarom begrijp ik dat dit een vervelende
boodschap is.

De uitrol van het digitale treinbeveiligingssysteem ERTMS is cruciaal voor de toekomstige
veiligheid van het Nederlandse spoor. Het risico is te groot om dit systeem te implementeren
zonder eerst getest te hebben of het in de praktijk wel werkt. Na ervaringen die de
afgelopen jaren zijn opgedaan in binnen- en buitenland met de (voorbereiding van)
de uitrol, is duidelijk dat de overgang naar ERTMS niet zomaar vlekkeloos zal verlopen.
De introductie gebeurt daarom stapsgewijs: eerst via simulaties en testen in een lab,
dan in de praktijk op het eerste proefbaanvak Harlingen Haven – Leeuwarden en vervolgens
op het tweede, meer complexe proefbaanvak. Het proefbaanvak is een cruciale stap voordat
de uitrol kan beginnen. Minder testen en beproeven betekent een groter risico dat
reizigers en verladers in een veel groter gebied onverwacht met problemen worden geconfronteerd.

De komende periode zal de spoorsector zich er samen met IenW voor inspannen om de
inrichting van het proefbaanvak in goede banen te leiden en de hinder zoveel mogelijk
te beperken en verzachten. Als basis hiervoor zijn er afspraken gemaakt tussen IenW
en de Provincie Zeeland over een maatregelpakket voor hinderbeperking en betrouwbaarheid.
Niet alleen de Provincie maar ook andere belanghebbende partijen als gemeenten, onderwijsinstellingen,
haven en bedrijven zullen nauw betrokken worden bij de verdere uitwerking van het
proefbaanvak en de maatregelen. Hierbij zal de reiziger centraal staan.

Vraag 3

Hoe reflecteert op uw communicatie rondom het aanwijzen van een baanvak voor ERTMS
in het licht van eerdere zorgen over gebrekkige communicatie rondom de storing in
september 20232 en de gevolgen van verzakkingen voor de bereikbaarheid per spoor van Zeeland?3

Antwoord 3

De afgelopen periode zijn er meerdere onverwachte storingen en daaropvolgende werkzaamheden
op de Zeeuwse Lijn geweest. Daarbij is de communicatie en het vervangend vervoer niet
altijd van voldoende kwaliteit geweest. Dat is erg vervelend voor de Zeeuwse treinreiziger.
Deze eerdere werkzaamheden, verstoringen en communicatie hierover zijn geëvalueerd
met de spoorpartijen en de Zeeuwse overheden. Deze ervaringen zullen benut worden.

Onderdeel van de nu gemaakte afspraken met de Provincie Zeeland is dat er uitgebreide
communicatie over de hinderplanning en vervangend vervoer zal zijn. De Provincie Zeeland,
IenW, ProRail, NS en de spoorgoederenvervoerers zetten in op proactieve, bijtijdse
en volledige communicatie over hinder en vervangend vervoer. Dit zal de komende jaren
– in voorbereiding op de periode van buitendienststelling van het proefbaanvak – samen
met andere belanghebbende partijen in de regio verder uitgewerkt worden. Periodiek
zal stilgestaan worden bij de voortgang. Aangezien het testen en beproeven op de Zeeuwse
Lijn niet voor 2028 plaats zal vinden, is hier voldoende voorbereidingstijd voor.

Vraag 4

Heeft u contact gehad met de provincie Zeeland, over de aankondiging en communicatie
rondom het aanwijzen van een proefbaanvak voor ERTMS? Zo ja, welke aandachtspunten
had de provincie hiervoor en in hoeverre en op welke manier zijn deze opgevolgd?

Antwoord 4

De komst van een proefbaanvak heeft een aanzienlijke impact. Daarom begrijp ik dat
dit een vervelende boodschap is voor de regio. Er is een uitgebreide inhoudelijke
analyse uitgevoerd naar de meest geschikte locatie. Zoals te lezen in de bijlagen
bij de 21e voortgangsrapportage ERTMS kwam de Zeeuwse Lijn hieruit als voorkeurslocatie.
Vervolgens zijn er gesprekken gestart met de Provincie Zeeland om te kijken naar de
mogelijkheden voor de inrichting van het proefbaanvak op deze locatie. De Provincie
heeft vanaf het eerste contact aangegeven geen voorstander te zijn van een proefbaanvak
op de Zeeuwse Lijn vanwege de hinder voor de reiziger. Er zijn zorgen geuit over het
vertrouwen van reizigers in het spoor. Ook is aandacht gevraagd voor de kwetsbaarheid
van de bereikbaarheid per spoor van Zeeland en de recente uitval van deze treinverbinding.

Begin oktober is overeenstemming bereikt over het pakket met maatregelen voor hinderbeperking
en om de betrouwbaarheid te vergroten, opgesteld op basis van de zorgen en wensen
van Zeeland. Dit zal de komende jaren – in voorbereiding op de periode van buitendienststelling
van het proefbaanvak – samen met andere belanghebbende partijen in de regio verder
uitgewerkt worden.

Vraag 5

Zou u in kaart willen laten brengen welke gevolgen er zijn voor studenten van de Hogeschool
Zeeland en Scalda? Welke acties gaat u ondernemen om ongewenste gevolgen tegen te
gaan?

Antwoord 5

De komende jaren zullen alle partijen in de spoorsector zich er samen met IenW voor
inspannen om de inrichting van het proefbaanvak in goede banen te leiden en de hinder
zoveel mogelijk te beperken en verzachten. Als basis hiervoor zijn er afspraken gemaakt
over een maatregelpakket voor hinderbeperking en betrouwbaarheid tussen IenW en de
Provincie Zeeland. Vervangend vervoer is onderdeel van deze afspraken. Hierbij wordt
ingespeeld op de specifieke Zeeuwse situatie. Bussen starten eerder en rijden langer
door dan de treindienst. Ook wordt voorzien in een expresdienst Vlissingen – Middelburg
– Goes. Daarnaast draagt IenW bij aan vervangend busvervoer voor de parallel aan het
spoor rijdende scholierenlijnen. De beschikbaarheid van bussen en chauffeurs om de
grote groepen scholieren te vervoeren, wordt zeker gesteld door dit in de busconcessie
Zeeland te verwerken.

Niet alleen de Provincie maar ook andere belanghebbende partijen als onderwijsinstellingen
zullen nauw betrokken worden bij de verdere uitwerking van het proefbaanvak en de
maatregelen. Bij de uitwerking wordt de samenwerking gezocht met de belanghebbende
partijen om specifieke aandachtspunten te kunnen meenemen. Hierbij zal de reiziger
– waaronder ook scholieren en studenten – centraal staan. Onderdeel van de uitwerking
is inzicht te krijgen in de scholieren en studenten die hinder ondervinden van de
komst van het proefbaanvak, zodat gekeken kan worden hoe zij zo goed mogelijk gefaciliteerd
kunnen worden in hun vervoersvraag.

Vraag 6

Hoe gaat u ervoor zorgen dat studenten toch op tijd hun bestemming bereiken, aangezien
alternatief busvervoer met aanzienlijke fileproblematiek te maken zal krijgen?

Antwoord 6

Hoewel hinder van het proefbaanvak onvermijdelijk is, zijn betrouwbaarheid en voorspelbaarheid
belangrijk voor reizigers. Vervangend vervoer is onderdeel van de afspraken die gemaakt
zijn met de Provincie Zeeland. Hierbij wordt ingespeeld op de specifieke Zeeuwse situatie.
Bussen starten eerder en rijden langer door dan de treindienst. Ook wordt voorzien
in een expresdienst Vlissingen – Middelburg – Goes. Daarnaast draagt IenW bij aan
vervangend busvervoer voor de parallel aan het spoor rijdende scholierenlijnen. De
beschikbaarheid van bussen en chauffeurs om de grote groepen scholieren te vervoeren,
wordt zeker gesteld door dit in de busconcessie Zeeland te verwerken. Bij de uitwerking
van de maatregelen wordt de samenwerking gezocht met de belanghebbende partijen om
specifieke aandachtspunten te kunnen meenemen.

Naast busvervoer wordt ook ingezet op het gebruik van andere vervoermiddelen. NS realiseert
in afstemming met ProRail de maximaal mogelijke bezetting van OV-fietsen in de stallingen
van Middelburg, Goes en Vlissingen. Daarnaast realiseren zij in afstemming met gemeenten
en ProRail OV-fiets uitgiftepunten op twee nieuwe locaties: Arnemuiden en Vlissingen
Souburg.

Het exacte moment van de buitendienststelling is op dit moment nog niet bekend. Bij
het bepalen daarvan wordt bijvoorbeeld ook gekeken naar de planning van werkzaamheden
van Rijkswaterstaat, de Provincie Zeeland en gemeenten. Dit om te voorkomen dat de
buitendienststelling van het spoor samenvalt met eventuele werkzaamheden op de weg.
Ook wordt bij het bepalen van het exacte moment zoveel mogelijk gekeken naar de belangen
van de reizigers.

Vraag 7

Deelt u de opvatting dat de gebruikte argumentatie voor de gemaakte keuze «dat het
proefbaanvak aan het einde van een treinverbinding moet liggen, omdat de impact op
andere verbindingen dan geminimaliseerd kan worden» vanuit perspectief van reizigers
ook omgedraaid kan worden, aangezien aan het einde van een lijn er geen alternatieve
treinverbindingen beschikbaar zijn en in gebieden met meer verbindingen wel? Zo ja,
waarom is er dan op deze wijze gecommuniceerd?

Antwoord 7

We zetten in op een beheerste en maakbare uitrol van ERTMS. Hierbij past dat de implementatie
start aan de randen van het spoornetwerk, waar de uitstralingseffecten van eventuele
hinder op de rest van het spoornetwerk het best te beheersen zijn. Indien in het midden
van het netwerk wordt gestart, hebben verstoringen mogelijk alsnog effect tot de randen
van het netwerk, terwijl dit omgekeerd niet het geval is.

De komst van een proefbaanvak heeft hoe dan ook impact op de desbetreffende regio,
in welke regio dit dan ook is. Dat is vervelend, maar niet te voorkomen. Hoewel hinder
van het proefbaanvak onvermijdelijk is, zijn betrouwbaarheid en voorspelbaarheid belangrijk
voor reizigers. Als basis hiervoor zijn er afspraken gemaakt over een maatregelpakket
voor hinderbeperking en betrouwbaarheid tussen IenW en de Provincie Zeeland. Communicatie
is hier een belangrijk onderdeel van. De komende jaren worden het proefbaanvak en
de maatregelen gezamenlijk met alle belanghebbende partijen verder uitgewerkt. Hierbij
zal de reiziger centraal staan.