Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Kent over het bericht ‘Supermarkt “rommelt” wéér met statiegeld, winkel ontkent’

Antwoord van Staatssecretaris Jansen (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen 7 oktober
2024).

Vraag 1

Wat is uw reactie op het bericht «Supermarkt «rommelt» wéér met statiegeld, winkel
ontkent» van Omroep West, uitgebracht op 4 september 2024?1

Antwoord 1

De essentie van de statiegeldregeling is erop gericht dat zo veel mogelijk plastic
flessen en blikjes worden ingeleverd om te voorkomen dat deze in het milieu komen.
Daartoe moet het verpakkende bedrijfsleven voldoen aan een wettelijke inzameldoelstelling
van 90%. Deze doelstelling kan alleen worden behaald als het consumenten gemakkelijk
en aantrekkelijk wordt gemaakt om hun flessen en blikjes weer in te leveren. Het opwerpen
van drempels voor burgers om hun verpakking in te leveren, zoals het enkel terugbetalen
van het statiegeld op bepaalde tijdstippen, kan negatieve gevolgen hebben voor de
inleverbereidheid.

In de wet staat dat bij inname van de plastic flessen en blikjes het statiegeld wordt
terugbetaald.2 Als dit soort maatregelen het onmogelijk zou maken om statiegeld terug te krijgen
zonder een aankoop te doen, is dat in strijd met de wet. Indien maatregelen het moeilijker
maken om je statiegeld terug te krijgen, is het afhankelijk van de specifieke situatie
of dit strijdig is met de wet. Het is in specifieke situaties aan de onafhankelijk
toezichthouder, de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), en uiteindelijk de rechter
om te bepalen of de wet wordt overtreden.

Vraag 2

Hoe vaak komt het voor dat personen afval waar statiegeld op zit inleveren, maar geen
contant geld terug kunnen krijgen?

Antwoord 2

Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat beschikt niet over dergelijke gegevens.
Van enkele supermarktfilialen is bekend dat er voorwaarden worden gesteld aan het
terugbetalen van statiegeld. De ILT heeft dit ook geconstateerd. Verder zijn er inleverpunten
op plekken zoals stations, pretparken en scholen, waar niet contant wordt uitbetaald
maar door middel van een betaalverzoek (zoals Tikkie).

Vraag 3

Deelt u de de mening dat mensen altijd contant geld moeten kunnen krijgen, wanneer
zij statiegeld terugkrijgen? Zo ja, wat gaat u doen om dit te garanderen en dit soort
malafide praktijken te voorkomen?

Antwoord 3

De regelgeving stelt dat bij inlevering van de plastic flessen en blikjes het statiegeld
moet worden terugbetaald. De regelgeving schrijft niet voor dat dit uitsluitend door
contante terugbetaling kan. De wettelijke inzameldoelstelling van 90% waar producenten
aan moeten voldoen, vereist dat het consumenten gemakkelijk en aantrekkelijk wordt
gemaakt om hun flessen en blikjes ook weer in te leveren. Omdat de inzameldoelstelling
niet wordt behaald, heeft de ILT de producentenorganisatie Verpact onder andere gelast
onderzoek te doen naar verschillende mogelijkheden om consumenten te bewegen hun statiegeldflessen
en blikjes in te leveren. Eén van de lasten betreft het onderzoeken van de relatie
tussen de inleverbereidheid en de terugbetalingsmethode: giraal, contant, digitaal
(bijvoorbeeld Tikkie).3 Verpact heeft tot 1 november 2024 om dit onderzoek uit te voeren. De uitkomsten van
dit onderzoek zal ik bekijken samen met de resultaten van de evaluatie van de statiegeldregeling
die ik eind 2024 naar de Kamer verstuur, om een integrale afweging te maken wat de
beste vervolgstappen zijn voor eventuele wijziging van de statiegeldregeling.

Vraag 4

Bent u bereid artikel 12 van het Besluit Verpakkingen te wijzigen, zodat duidelijk
wordt dat mensen die afval waar statiegeld op zit inleveren contant geld moeten kunnen
terugkrijgen?

Antwoord 4

Dit najaar wordt de statiegeldregeling geëvalueerd. Hieruit zal moeten blijken of
en welke aanpassingen nodig zijn in de wetgeving. Het is belangrijk dat de resultaten
uit de evaluatie en eventuele daaruit volgende aanpassingen integraal worden afgewogen.
Het fenomeen dat sommige supermarkten aanvullende voorwaarden stellen aan de terugbetaling
van statiegeld zal ik hierin meenemen.

Vraag 5

Deelt u de opvatting dat dit bericht onderdeel is van een langere lijst van berichten
en incidenten waaruit blijkt dat de plasticproducenten voornamelijk de profiteurs
van de statiegeldregeling zijn, terwijl consumenten er juist geld aan kwijtraken en
plasticvervuiling van het milieu niet wordt voorkomen?4

Antwoord 5

We zien dat het statiegeldsysteem zeker nog niet vrij is van problemen. Ik wil de
evaluatie van de statiegeldregeling daarom gebruiken om te zien of en hoe de regeling
aangepast kan worden om het systeem te verbeteren. Daarnaast is het belangrijk om
te benadrukken dat statiegeld doet waar het voor bedoeld is: de hoeveelheid plastic
flesjes in het milieu is met 72% sterk gedaald ten opzichte van voor de invoering
van statiegeld5. Voor blikjes is deze daling 64%. Daarnaast kunnen statiegeldflessen door deze wijze
van inzameling hoogwaardig worden gerecycled en weer nieuwe statiegeldflessen worden.
Daarmee zijn we op de goede weg, maar het kan en moet nog een heel stuk beter. Met
de resultaten uit de evaluatie in de hand zal ik de statiegeldregeling integraal bekijken
en afwegen of en zo ja welke aanpassingen nodig zijn. De resultaten van de evaluatie
verwacht ik eind 2024, waarna ik deze met de Kamer zal delen.