Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Vedder over “de gevolgen van de uitzonderlijk natte weersomstandigheden voor boeren en tuinders”

Antwoord van Minister Wiersma (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur), mede
namens de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 23 september 2024).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2023–2024, nr. 2257.

Vraag 1

Bent u zich bewust van de grote en acute gevolgen die boeren en tuinders ondervinden
van de uitzonderlijk natte weersomstandigheden van de afgelopen zes maanden?

Antwoord 1

Ja, het is mij bekend dat zowel het eind van het vorige teeltseizoen als de eerste
helft van dit teeltseizoen veel aanpassingsvermogen in de land- en tuinbouwsector
hebben gevraagd.

Vraag 2

Kunt u een overzicht geven van de omvang en de aard van de schade die boeren hebben
geleden door de uitzonderlijke natte weersomstandigheden in de afgelopen zes maanden?

Antwoord 2

Het teeltjaar 2024 is voor de land- en tuinbouwsector een bijzonder jaar door de langdurige
en soms ook hevige neerslag. Na de al erg natte herfstmaanden met oogstproblemen,
waren de condities voor het zaai- of pootklaar maken van percelen vaak niet optimaal.
Veel percelen konden pas heel laat, in een aantal gevallen pas in juni, worden bewerkt
en ingezaaid. De opkomst van gewassen is vaak minder optimaal; door stortbuien met
afspoeling (Heuvelland) of enige tijd water op de laagst gelegen percelen is de stand
van gewassen op allerlei plaatsen matig. Het in de hand houden van onkruid, ziekten
en plagen vergt daarbij ook veel aandacht.

De omvang van de door boeren geleden financiële schade is mij niet bekend. Het is
ook te vroeg om dat in te schatten; het teeltseizoen is nog niet voorbij. Het is mogelijk
dat gewassen die het moeilijk hadden in het natte voorjaar in de tweede helft van
het jaar nog herstellen en dat een eventueel later ingezaaid gewas alsnog tot volle
wasdom kan komen. En tot slot zijn ook de prijzen in de markt nog van invloed op hoe
het jaar financieel wordt afgesloten.

Vraag 3

Kunt u aangeven of er specifieke gewassen en regio’s harder zijn getroffen door deze
weersomstandigheden?

Antwoord 3

In het voorjaar zijn de akkers lang nat gebleven, met name in het zuiden van het land
(Limburg, het zuiden van Noord-Brabant en Zeeland). Daarnaast zijn er op verschillende
momenten door het land heen plaatselijk hoosbuien geweest. Met name in noordoost-
en in zuidwest Nederland zijn er plekken, waar die buien gewasschade hebben veroorzaakt.
Er is sprake van schade in aardappel- en uienpercelen, maar ook percelen met andere
gewassen zijn geraakt door overvloedige neerslag. De fruitteelt heeft schade geleden
door hagel vroeg in het seizoen.

Vraag 4

Kunt u voorbeelden geven van manieren waarop landen met vergelijkbare uitdagingen
met betrekking tot extreme weersomstandigheden omgaan met deze situatie?

Antwoord 4

De omstandigheden in Vlaanderen zijn het meest vergelijkbaar met Nederland. Ook met
betrekking tot maatregelen heeft de Vlaamse overheid vergelijkbare mogelijkheden gezocht
als Nederland, in casu het verschuiven van data voor opgaven en wanneer maatregelen
uitgevoerd moeten zijn. De Vlaamse regering heeft er echter voor gekozen om de uitrijdperiode
voor dierlijke mest niet te verlengen. In Wallonië is er minder last van overvloedig
water geweest dan in Vlaanderen; de Waalse overheid heeft ook nog geen maatregelen
genomen.

In andere Europese landen zijn de gevolgen van de overvloedige neerslag en daardoor
ook de reacties daarop wat anders. In Duitsland, Italië en in het Verenigd Koninkrijk
zijn er overstromingen geweest (in Italië in de zomer gevolgd door hitte en droogte).
Overstromingen hebben rampzalige schades tot gevolg en daarvoor zijn er in die landen
schadetegemoetkomings-regelingen in het leven geroepen. De grote hoeveelheid neerslagwater
die lang op de akkers bleef werkt verschillend uit, van vooral lastig maar een beperkt
effect en dus ook geen specifieke maatregelen (Denemarken, Verenigd Koninkrijk) tot
beduidend lager verwachte graan- en wijnbouw-opbrengsten in Frankrijk. Dit land heeft
vorig jaar het gesubsidieerd oogstverzekeringssysteem gewijzigd waardoor wordt uitgekeken
hoe dit in de situatie 2024 uitwerkt. Engeland heeft in het Environmental Land Management
(ELM) programma datum-aanpassingen gedaan, vergelijkbaar met wat Nederland in de ecoregelingen
heeft gedaan (zie antwoord 7).

Vraag 5

Bent u bekend met de mogelijkheid voor stikstofherstelbemesting als regeling binnen
de mestwetgeving? Zo ja, hoe functioneert deze regeling in de praktijk en acht u deze
regeling afdoende? Zo nee, bent u dan bereid om deze regeling te verruimen tot boven
de huidige 25 procent extra stikstofgift?

Antwoord 5

Ja, ik ben met die mogelijkheid bekend. In het zevende actieprogramma Nitraatrichtlijn
is een evaluatie en heroverweging van de maatregel herstelbemesting bij extreme regenval
opgenomen. Deze evaluatie wordt in de voorbereiding van het achtste actieprogramma
uitgevoerd.

Vraag 6

Bent u tevens bereid om toe te staan dat (een deel van) deze extra stikstofgift wordt
ingevuld met dierlijke mest in plaats van kunstmest?

Antwoord 6

Afhankelijk van de uitkomst van de evaluatie kan ik dat overwegen. Maar die is er
nog niet. Daarom blijven de gebruiksnormen voor dierlijke mest dus vooralsnog onverkort
van kracht.

Vraag 7

Welke andere ondersteuningsregelingen zijn er momenteel beschikbaar voor boeren die
getroffen zijn door de overmatige regenval en wateroverlast?

Antwoord 7

De inkomenssteun van het GLB is bedoeld om bedrijven minder kwetsbaar te maken voor
de gevolgen van het optreden van risicogebeurtenissen en de gevolgen daarvan voor
hun opbrengsten.

Eind mei is in overleg met de uitvoerende diensten en de sector onderzocht waar flexibiliteit
binnen de regelingsvoorwaarden mogelijk is. Om deelnemers meer flexibiliteit te bieden
is de startdatum voor zichtbare bedekking (conform de regelingsvoorwaarden) voor «groene
braak» verplaatst van 31 mei naar 15 juli. Naar aanleiding van het natte voorjaar
is dezelfde maatregel getroffen voor de eco-activiteiten grasland met kruiden, bufferstrook
langs bouwland of blijvende teelt, en bufferstrook langs grasland (Kamerstuk 28 625, nr. 364). Op die manier is landbouwers meer ruimte geboden om ondanks de omstandigheden de
voorgenomen eco-activiteiten uit te voeren en in aanmerking te blijven komen voor
de ecopremie. Als een landbouwer door extreem weer, zoals heftige regenval, niet aan
de subsidievoorwaarden van het GLB kan voldoen, kan deze bij RVO een melding doen
van overmacht. Deze meldingen worden door RVO individueel beoordeeld.

Ondernemers die deelnemen in de gesubsidieerde Brede weersverzekeringspolis kunnen
ingeval hun gewas meer dan 20% schade heeft opgelopen door extreme neerslag deze melden
voor een schade-uitkering bij hun verzekeraar.

Indien nodig kunnen ondernemers een beroep doen op de mogelijkheden in de fiscale
regelgeving voor uitstel van betaling voor opgelegde aanslagen. Als het boekjaar door
de slechte weersomstandigheden met verlies wordt afgesloten dit verrekenen met de
belastbare winst in andere jaren.

Vraag 8

In hoeverre zijn deze maatregelen toereikend om de geleden schade te compenseren?

Antwoord 8

Zoals aangegeven in de beantwoording van vraag 2 is het nu niet mogelijk om de omvang
van de financiële schade aan te geven. Het is dan ook niet mogelijk om aan te geven
in hoeverre maatregelen deze geleden schade kunnen compenseren. Het omgaan met weersomstandigheden
behoort in principe tot de normale bedrijfsvoering van het boerenbedrijf.

Vraag 9

Bent u, gezien de vertraagde groei en oogst van gewassen door de extreem natte weersomstandigheden,
bereid de mestuitrijperiode te verlengen om de bodemstructuur en gezondheid te beschermen
en te voorkomen dat veehouders onnodig met overvolle mestkelders komen te zitten?
Zo ja, tot welke datum bent u bereid om de mestuitrijperiode te verlengen? Zo nee,
waarom bent u daar niet toe bereid?

Antwoord 9

Ja, op basis van een advies wat ik heb ingewonnen bij een expertcommissie heb ik besloten
het uitrijdseizoen voor drijfmest op grasland met twee weken, tot en met 15 september
2024, te verlengen (Kamerstuk 33 035, nr. 555).

Vraag 10, 11 en 12

In hoeverre is het mogelijk om de betalingsrechten aan boeren en tuinders vervroegd
uit te keren aan getroffen boeren, zodat zij op korte termijn over extra liquiditeit
beschikken om de acute gevolgen van de extreme weersomstandigheden op te vangen?

Per wanneer zouden getroffen boeren en tuinders hun betalingsrechten tegemoet kunnen
zien als deze maatregel wordt genomen?

Waarom is dat dan het geval, indien u deze maatregel niet mogelijk acht?

Antwoord 10, 11 en 12

Betaling van een voorschot op de GLB-betalingen is op grond van Europese regels toegestaan
vanaf 15 oktober, tot maximaal 75% van het subsidiebedrag. Om aanspraak te maken op
betaling, moeten landbouwers een aanvraag doen; deze kan vanaf 15 oktober worden ingediend.
Het uitvoeringsproces van het GLB in Nederland is erop gericht om de rechtstreekse
betalingen over 2024 (basispremie en ecopremie) al in december van dit jaar volledig
aan landbouwers uit te keren.

Vraag 13, 14 en 15

Bent u ervan op de hoogte dat het nu al vaak voorkomt dat loonwerkers de opdracht
krijgen om te komen zaaien, terwijl ze letterlijk het land niet op kunnen?

Begrijpt u dat boeren ten einde raad zijn en niet meer weten hoe ze aan de wetgeving
kunnen voldoen?

Welke mogelijkheden ziet u, gezien dit feit, om de verplichting voor het telen van
vanggewas dit jaar los te laten?

Antwoord 13, 14 en 15

Ik begrijp dat de voortdurende neerslag de normale planning van de boeren en loonwerkers
erg lastig maakt en dat daardoor ook het nakomen van verplichtingen voortkomend uit
de regelgeving en aangegane verplichtingen in het kader van eco-regelingen moeilijk
en soms onmogelijk wordt. Om die reden heb ik besloten de uitrijdperiode voor dierlijke
mest te verlengen tot en met 15 september 2024 (Kamerstuk 33 035, nr. 555) en heb ik besloten tot uitstel van de uiterlijke inzaaidatum van vanggewassen tot
en met 21 oktober 2024 (Kamerstuk 28 625, nr. 367).

Zoals aangegeven in de beantwoording van vraag 7 kunnen ondernemers die door onverwachte
uitzonderlijke omstandigheden niet aan verplichtingen kunnen voldoen bij RVO een beroep
op overmacht indienen dat door RVO beoordeeld wordt.

Vraag 16

In hoeverre is het mogelijk om scheuren van grasland ook na 31 mei toe te staan, zodat
percelen die bij de eerste en/of tweede snee zijn beschadigd kunnen worden vernieuwd?

Antwoord 16

Op zand- en lössgrond geldt dat het is toegestaan om na 31 mei nog grasland te scheuren,
als direct daarna gras gezaaid wordt. Vanaf 1 juni is hiervoor wel aanmelding vereist.
Dit kan tot en met 31 augustus. Vanaf 1 juni wordt met een korting van 50 kilogram
per hectare op de stikstofgebruiksnorm gerekend. De percelen hoeven niet meer te worden
bemonsterd na het scheuren. Dit geldt voor particulieren en alle bedrijven.

Op klei- en veengrond voor derogatiebedrijven buiten NV-gebieden geldt dat grasland
na 31 mei, tot 15 september, vernietigd mag worden. Als het grasland wordt gescheurd
voor graslandvernieuwing, moet gerekend worden me een korting van 50 kilogram per
hectare op het stikstofgebruik.

Vraag 17

Is er een situatie denkbaar waarin een mislukte teelt kan tellen als rustgewas? Zo
ja, onder welke voorwaarden is dat mogelijk? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 17

Een teelt telt als rustgewas als deze teelt voorkomt op de lijst van rustgewassen
en is opgegeven in de Gecombineerde Opgave. Alle agrariërs zijn verplicht in de Gecombineerde
Opgave de teelt op te geven die op 15 mei van het jaar op het land staat.

Als de teelt die is aangemeld in de Gecombineerde Opgave is mislukt, dan kan de agrariër
het bouwplan aanpassen. Bij een wijziging in het bouwplan moet de agrariër de Gecombineerde
Opgave wijzigen. RVO heeft over deze mogelijkheid reeds gecommuniceerd in een nieuwsbrief
aan agrariërs van 2 juli 2024.

De keuze die de agrariër maakt ten aanzien van het bouwplan zal afhangen van het moment
in het jaar waarop de oogst is mislukt, en de mogelijkheden die dan nog resteren.
Een van de mogelijkheden is om voor 1 september een vanggewas in te zaaien na een
eerdere teelt om te voldoen aan de verplichting van het telen van een rustgewas, zoals
als optie opgenomen in de lijst rustgewassen.

Vraag 18

Deelt u de mening dat te vroeg oogsten structuurschade aan de bodem zal toebrengen,
waardoor de waterafvoer volgend jaar nog slechter wordt? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 18

Structuurschade aan de bodem ontstaat als te vroeg (te snel) na een natte periode
het land wordt betreden. Die structuurschade kan ook ontstaan als de werkzaamheden
te laat worden aangevangen en ze niet kunnen worden afgerond voordat het begint te
regenen. (Te) lang wachten met oogsten brengt dus ook risico’s met zich mee. In beide
gevallen heeft de structuurschade een negatief effect op onder andere de waterhuishoudkundige
situatie van de bodem.

Vraag 19

Bent u, mede gezien de hierboven genoemde kans op structurele schade aan de bodem,
bereid om in overleg met de Europese Commissie (EC) de verplichte oogstdata voor boeren
en tuinders los te laten en daarmee een eerste stap te zetten richting het uitfaseren
van kalenderlandbouw? Zo ja, wanneer verwacht u met de EC het gesprek aan te gaan
en welk resultaat verwacht u hiervan? Zo nee, waarom bent u hier niet toe bereid?

Antwoord 19

De regelgeving gaat strikt genomen niet over verplichte oogstdatums maar bevat uiterste
inzaaidatums voor vanggewassen na maïs en een stimuleringsregeling voor de inzaai
van vanggewassen na de oogst van overige gewassen. Met de mogelijkheid om de uiterste
inzaaidatum van vanggewassen aan te passen als dat nodig is, heb ik voor dit jaar
mogelijkheden gegeven aan boeren om te helpen structurele schade aan de bodem te voorkomen
(Kamerstuk 28 625, nr. 367). Mijn inzet voor de komende jaren is erop gericht dat het Europese beleid meer oog
krijgt voor de agrarische praktijk en dus meer flexibiliteit gaat bieden om met situaties
zoals we dit jaar meemaken om te gaan.

Vraag 20

In hoeverre bestaan er verschillen tussen waterschappen wat betreft de aanpak van
wateroverlast?

Antwoord 20

Uiteraard zijn er verschillen door de regionale kenmerken van het watersysteem, de
bodemgesteldheid en functies in het gebied, maar in grote lijnen is de aanpak van
wateroverlast hetzelfde. Provincies stellen normen voor wateroverlast vanuit regionale
oppervlaktewateren vast. Deze normen zijn in het algemeen overal hetzelfde, maar provincies
kunnen kiezen hiervan af te wijken. Waterschappen moeten zich als beheerder van het
regionaal watersysteem aan deze normen houden en hebben een zorgplicht en de taak
om maatregelen te nemen om de afvoer- en/of bergingscapaciteit van een regionaal oppervlaktewater
te vergroten als deze niet aan de normen voldoet.

Welke norm er geldt, is afhankelijk van het grondgebruik binnen een gebied. Er zijn
normen vastgesteld voor vijf vormen van grondgebruik: grasland, akkerbouw, hoogwaardige
land- en tuinbouw, glastuinbouw en bebouwd gebied. De normen drukken de hoogst toelaatbaar
geachte kans op een overstroming vanuit het oppervlaktewater uit (ofwel het gewenste
beschermingsniveau) voor de vijf vormen grondgebruik.

Vraag 21

Bent u in dialoog met waterschappen om te komen tot oplossingen voor de gevolgen van
extreme weersomstandigheden? Zo ja, welke concrete acties zijn er voortgekomen uit
deze dialoog? Zo nee, op welke termijn bent u voornemens om deze dialoog aan te gaan?

Antwoord 21

Ja, onder regie van de Minister van IenW worden voor heel Nederland, opgeknipt in
13 gebieden, nu stresstesten uitgevoerd die halverwege 2025 af moeten zijn. Deze stresstesten
geven inzicht in de gevolgen voor Nederland van extreme en grootschalige neerslag.
Het gaat om situaties waarbij neerslag extremer is dan waar het watersysteem volgens
de normen aan zou moeten voldoen. De provincies coördineren het uitvoeren van de 13 stresstesten.
Alle waterschappen hebben een actieve rol in de uitvoering. In 2025 wordt door het
Ministerie IenW gestart met het opstellen van een landelijk beeld met knelpunten door
(bovenregionale) wateroverlast. Volgend op de stresstesten worden dialogen gevoerd
(start is 2025) en uitvoeringsagenda’s opgesteld met maatregelen (start in 2026).

Door de klimaatverandering en het vaker voorkomend extreem weer zal het echter niet
mogelijk zijn om alle extremen op te vangen. Er zullen vaker extremen optreden die
vragen om ingrijpende oplossingen. De oplossing kunnen niet altijd (volledig) in het
watersysteem gevonden worden. Dit zal met alle betrokken partijen besproken worden
in de risicodialoog.

Vraag 22

Bent u bereid om samen met de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) de waterschappen
aan te spreken als zij niet voldoen aan hun wettelijke taak om hun gebied te beschermen
tegen wateroverlast?

Antwoord 22

Er is geen aanleiding met om de waterschappen aan te spreken op het niet voldoen aan
hun wettelijke taak. De provincies houden toezicht op de taak van de waterschappen
om te voldoen aan de provinciale normen (omgevingswaarden) voor wateroverlast vanuit
regionale oppervlaktewateren. Volgens de bedrijfsvergelijking Waterschapspiegel van
de Unie van Waterschappen voldoet 99,5% van de regionale oppervlaktewateren aan de
provinciale normen voor wateroverlast. Voor watersystemen die niet aan de normen voldoen,
worden verbetermaatregelen opgesteld of wordt in overleg met de belanghebbenden een
normverlaging doorgevoerd. In veel provinciale verordeningen is 2027 aangehouden als
mijlpaal om aan de normering wateroverlast te voldoen.

Dit betekent niet dat boeren en tuinders geen overlast ervaren. We ervaren steeds
vaker neerslag die extremer is dan waar het watersysteem volgens de normen aan moet
voldoen. De KNMI’23- en de Deltascenario’s 2024 laten zien dat de kans op wateroverlast
in alle scenario’s groter wordt.

Vraag 23

Bent u tevens voornemens om samen met de Minister van I&W, waar nodig, de waterschappen
te verordonneren om bij vernattingsbeleid tevens flankerend (nood)beleid te laten
opstellen als dit vernattingsbeleid ernstige waterschade tot gevolg heeft?

Antwoord 23

Nee, hiervoor is geen aanleiding. Er is geen sprake van generiek vernattingsbeleid
dat automatisch tot een groter risico op ernstige waterschade leidt. De waterschappen
zijn, met de stakeholders in hun gebied, op zoek naar regionaal passende maatregelen
waarmee zowel in droge periodes langer water beschikbaar zal zijn als bij extreme
neerslag wateroverlast zoveel als mogelijk kan worden voorkomen. Dit omdat we door
klimaatverandering in Nederland steeds vaker te maken krijgen met zowel te veel als
te weinig water.

Als de optimale maatregelen hiervoor gevonden en gerealiseerd zijn, zullen die nog
niet uitsluiten dat er bij extreme neerslaghoeveelheden waterschade kan optreden.
Zo’n situatie laat dan vooral zien dat er sprake is van extreem weer, maar is geen
reden de oorzaak van waterschade bij het handelen van waterschappen te leggen. Wateroverlast
en waterschade zijn en blijven een risico van het wonen en werken in Nederland, waar
we als samenleving zo goed als mogelijk mee moeten omgaan. De weerstatistieken vanaf
oktober vorig jaar tot aan deze zomer laten zien dat we ook dit jaar te maken hebben
met extreem weer; de wateroverlast op de akkers dit jaar is niet veroorzaakt door
veranderingen in het waterbeheer door waterschappen waarop de rijksoverheid corrigerend
moet optreden.

Vraag 24

Kunt u tevens in kaart (laten) brengen wat de schade aan natuur is vanwege de huidige
wateroverlast? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke termijn is dat mogelijk?

Antwoord 24

Schade aan natuur vanwege huidige wateroverlast wordt nog niet structureel in beeld
gebracht. Momenteel komt de kennis hierover vooral vanuit praktische, lokale ervaring
van terreinbeheerders (expert judgement). Zij kennen hun natuurterreinen goed en zien
wat er (lokaal) gebeurt.

Aan het in kaart brengen van de toestand van de natuur wordt gewerkt, overeenkomstig
met de Natuurherstelverordening. Binnen het Verbeterprogramma VHR monitoring 2023–2030
wordt gewerkt aan een uitbreiding van het huidige monitoringsysteem zodat de staat
van instandhouding van VHR soorten en habitats per gebied kan worden bepaald. De impact
van wateroverlast hierop is afhankelijk van verschillende factoren. Zo is de schade
afhankelijk van de locatie, het aantal andere drukfactoren (zoals stikstof, eerdere
droge jaren en versnippering) in het gebied, het natuurtype, de veerkracht van dit
natuurtype en de frequentie van de overstroming. Effecten zijn niet altijd op korte
termijn zichtbaar, soms pas geruime tijd later. Om de effecten van wateroverlast op
de natuur in kaart te brengen is maatwerk per locatie nodig.

Binnen het Actieprogramma Klimaatadaptatie natuur (start 2025 – eind 2030) is de ambitie
om kwetsbaarheden én kansen in de natuur in beeld te brengen in relatie tot effecten
van klimaatverandering, zoals weerbaarheid voor overstroming en droogte.

Vraag 25

Ondersteunt u de oproep van LTO Nederland, onderschreven door de Wageningen University
& Research (WUR), om fiscaal reserveren toe te staan, Om daarmee de financiële gevolgen
van extreme weersomstandigheden enigszins te verlichten? Zo ja, hoe ver bent u met
de uitvoering hiervan?1

Antwoord 25

LTO Nederland heeft op verschillende momenten het mogelijk maken van een fiscaal gefaciliteerde
calamiteitenreserve bepleit. Op verzoek van de Kamer is, in overleg met LTO-Nederland,
in 2021 door Wageningen Economic Research, een onderzoek naar zo’n faciliteit voor
zo’n fiscaal gefaciliteerde spaarreserve uitgevoerd. Op 6 mei 2021 is dit onderzoek
aan uw Kamer aangeboden (Kamerstuk 35 570 XIV, nr. 76). Uit het onderzoek door Wageningen Economic Research blijkt onder meer dat maar
een beperkte groep ondernemers voordeel zal hebben van een fiscale reserve en dat
het fiscale voordeel voor deze groep beperkt is. Om bij calamiteiten direct beschikbaar
te zijn moet de gespaarde reserve de vorm hebben van een direct opneembaar spaartegoed.
Die liquide middelen kunnen dan niet ingezet worden bij investeringen. Daardoor wordt
er maar een geringe deelname bij de al beperkte groep agrarische ondernemers verwacht
die gebruik zou kunnen maken van de regeling. Om die reden is er tot heden geen initiatief
richting de Staatssecretaris van Financiën genomen voor het uitwerken van zo’n regeling.
Het kabinet geeft al financiële steun via de Brede weersverzekering. Ik denk dat de
inzet van het kabinet voor dit doel effectiever en efficiënter zal zijn als die op
één instrument gericht blijft.

Vraag 26

Welke (andere) stappen heeft u reeds genomen of bent u voornemens op korte termijn
te nemen om meer flexibiliteit mogelijk te maken voor boeren en tuinders?

Antwoord 26

Voor de maatregelen die ik heb genomen verwijs ik naar de beantwoording van de vragen
7, 9, 14 en 19. Andere nog te nemen maatregelen voor de korte termijn voorzie ik nu
niet.

Vraag 27 en 28

Kunt u aangeven welke stappen u zet om te komen tot structureel beleid om in geval
van extreme weersomstandigheden van welke soort dan ook, de acute gevolgen voor boeren
en tuinders op te vangen?

Welke structurele maatregelen bent u voornemens te nemen om boeren en tuinders weerbaarder
te maken tegen extreme weersomstandigheden?

Antwoord 27 en 28

Het Nationaal Programma Landbouwbodems zet sinds 2019 in op het in 2030 duurzaam beheren
van alle landbouwbodems. Een duurzaam beheerde bodem zorgt onder andere voor een gunstige
waterhuishoudkundige situatie en maakt de bodem beter bestand tegen weersextremen.
De afgelopen jaren is veel kennis ontwikkeld over geschikte maatregelen voor duurzaam
bodembeheer. In samenwerking met de LTO is de wetenschappelijke kennis vertaald naar
praktijkkennis. Die praktijkkennis komt nu via onder andere het Deltaplan Agrarisch
Waterbeheer (DAW) op het boerenerf terecht, waarbij samen met de agrariër wordt bekeken
wat werkbaar is en wat niet.

Een gezond bodemsysteem is een van de pijlers waar het Actieprogramma klimaatadaptatie
landbouw op rust. Daarin wordt o.a. ook kennis ontwikkeld en verspreid om gewassen
en teeltsystemen met het oog op de klimaatverandering (door) te ontwikkelen. In de
kern gaat het om goed risicomanagement voor de risico’s die voortkomen uit de klimaatverandering;
daarom maakt het stimuleren van risicomanagement door de ondernemer ook onderdeel
uit van dat actieprogramma. Goed risicomanagement analyseert de risico’s en resulteert
in acties om de risico’s zoveel als mogelijk te vermijden en te verkleinen. Voor de
resterende risico’s heeft Nederland de Brede weersverzekering ontwikkeld om de continuïteit
van het bedrijf financieel bij acute weercalamiteiten te borgen.