Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Beckerman over het toenemend aantal acuut onveilige situaties (AOS) in Groningen

Antwoord van Staatssecretaris Van Marum (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 4 september 2024).

Vraag 1

Herkent u dat het aantal meldingen van een Acuut Onveilige Situatie het afgelopen
jaar met 14% is gestegen? Herkent u voorts dat het aantal gegronde meldingen is gestegen
met 24%?

Antwoord 1

Ik ben bekend met deze cijfers. In het antwoord op vraag 3 ga ik hier uitgebreider
op in.

Vraag 2

Kunt u een uitsplitsing maken van om welke soorten acuut onveilige situaties het gaat?
Welke soorten maatregelen moesten genomen worden naar het gegrond verklaren van deze
meldingen?

Antwoord 2

De situatie voor ieder gebouw is uniek, dat maakt het moeilijk om een categorisering
te maken. Voorbeelden van acuut onveilige situaties (AOS) zijn loszittend metselwerk,
instabiele schoorstenen en wankele muren. De maatregelen die bij dergelijke situaties
worden genomen zijn bijvoorbeeld het herstellen van het metselwerk, het inpakken of
verwijderen van een schoorsteen en het stutten of opnieuw opmetselen van muren. Het
nemen van maatregelen vanuit het IMG gaat uiteraard in overleg met de eigenaar en
andere eventuele betrokken partijen, zoals de gemeente en NCG.

Vraag 3

Wat zegt het volgens u dat het aantal gegronde meldingen van een acuut onveilige situatie
toeneemt?

Antwoord 3

Er is geen duidelijke verklaring voor de toename in het aantal ongegronde en gegronde
meldingen van het afgelopen jaar in vergelijking met het jaar daarvoor. Over meerdere
jaren beschouwd is deze toename van het afgelopen jaar niet uitzonderlijk. Het percentage
gegronde meldingen ten opzichte van het totaal aantal AOS-meldingen schommelt over
de jaren heen (tussen 2020 en 2023) tussen de 17,5% en de 19%. In 2023 lag het aantal
gegronde meldingen weliswaar 24% hoger dan in 2022, maar bleef het aantal gegronde
meldingen ten opzichte van het totale aantal meldingen binnen die bandbreedte (18,6%).
Gelet op het beeld van de jaren hiervoor is er dan ook geen sprake van een stijgende
of dalende trend. In onderstaande tabel wordt ter illustratie het aantal AOS-meldingen
(inclusief gegrond en ongegrond) weergegeven vanaf 2020 tot en met 2023:

2020

2021

2022

2023

Gegrond meldingen

109

101

79

98

Ongegrond meldingen

513

414

384

428

Totaal AOS meldingen

622

515

463

526

Vraag 4

Herkent u dat het ingrijpend is voor gedupeerden om mee te maken dat hun huis of een
deel daarvan acuut onveilig is?

Antwoord 4

Ja, ik herken dat een AOS ingrijpend is voor bewoners. Een AOS betekent vaak dat er
ingrijpende maatregelen nodig zijn. Dit heeft impact op het welzijn van de bewoners;
het leidt tot stress, onveiligheid en onzekerheid.

Om bewoners zo goed mogelijk te helpen wordt door het IMG na een melding van een AOS
zo snel mogelijk contact opgenomen met de bewoner om de situatie te bespreken. Er
volgt altijd binnen 48 uur een inspectie. Als de situatie acuut onveilig blijkt, worden
zo snel mogelijk maatregelen door het IMG genomen, waarmee de onveilige situatie wordt
weggenomen. Zoals het plaatsen van muurankers of stutten. Soms wordt een gebouw deels
of geheel gesloten. Dit gaat in overleg met de eigenaar. De bewoner wordt tijdens
dit proces persoonlijk begeleid en ondersteund bij vervolgstappen. Daarnaast worden
andere partijen, zoals de gemeente en NCG geïnformeerd of betrokken indien dat nodig
is.

Vraag 5

Kent u de verhalen van gedupeerden die dit (recent) hebben meegemaakt en ervaren hebben
dat na een gegrond verklaarde acuut onveilige situatie nog lang moeten wachten op
daadwerkelijke oplossingen?

Antwoord 5

Ik ken verhalen van gedupeerden die een AOS mee hebben gemaakt en nog langere tijd
hebben moeten wachten op een structurele oplossing. De veiligheid van de bewoners
heeft de hoogste prioriteit. Daarom worden AOS-meldingen altijd met prioriteit opgepakt.
Dat betekent dat een dossier voorrang heeft op andere dossiers en indien nodig direct
maatregelen worden getroffen om de AOS weg te nemen. De structurele oplossing kan
langer duren als gevolg van bijvoorbeeld de planning en prioritering van de schadeafhandeling
en versterking. Het IMG, de gemeenten en NCG houden in de planning en prioritering
rekening met de situatie van bewoners en wegen voor structurele oplossingen af waar
maatwerk noodzakelijk en mogelijk is binnen de bestaande planning.

Vraag 6 en 7

Bent u bijvoorbeeld bekend met het verhaal van een gezin dat in mei geconfronteerd
werd met een acuut onveilige situatie en nu het gevoel hebben niet te worden geholpen?
Weet u dat dit gezin al jarenlang wacht op versterking van hun onveilige thuis en
ook na de constatering dat hun woning acuut onveilig is de start van de versterking
pas over ca 1,5 jaar gepland staat? Herkent u dat zij nu gedwongen worden te kiezen
tussen een wisselwoning 10 km verderop, een lange periode in een container wonen of
in karige omstandigheden in een ander deel van de huidige woning?

Begrijpt u dat dit gezin het gevoel heeft in de steek gelaten te worden en hun belangen
ondergeschikt worden gemaakt aan financiële belangen?

Antwoord 6 en 7

Ja. In de beantwoording van Kamervragen kan ik echter niet ingaan op persoonlijke
situaties van bewoners.

Vraag 8

Herkent u dat na een gegronde AOS melding er weliswaar maatregelen worden genomen
om direct gevaar te stoppen maar bewoners alsnog vaak lang moeten wachten op een oplossing
terwijl de maatregelen, zoals geplaatste stutten of hekken, wel grote invloed hebben
op hun welzijn?

Antwoord 8

Ik vind het zeer vervelend dat bewoners worden geconfronteerd met een onveilige situatie
en de gevolgen daarvan. Ik weet dat de afhandeling langer kan duren, afhankelijk van
de aard en omvang van de maatregelen die getroffen moeten worden. De maatregelen voor
bijvoorbeeld houtrot duren langer dan bijvoorbeeld het vervangen van een schoorsteen.

Bij het nemen van maatregelen vindt nauw overleg plaats met de bewoners over de mogelijkheden
en beperkingen die er zijn. De oorzaak waardoor sprake is van een AOS wordt zo snel
weggenomen door het IMG. Maatregelen naar aanleiding van een AOS zijn tijdelijk, totdat
er een permanente oplossing is. Dit kan betekenen dat de woning mee wordt genomen
in de versterking. Op basis van de individuele situatie kijkt NCG wanneer bewoners
geholpen kunnen worden. Als dit nodig is voor het welzijn van bewoners kan bijvoorbeeld
in overleg met de gemeente de planning voor de versterking naar voren gehaald worden.

Vraag 9

Herkent u dat ook de situatie bij de Vlamovenflat in Delfzijl hier een voorbeeld van
is? Hoe zorgt het kabinet dat (deze en andere (particuliere)) huurders op de hoogte
worden gesteld van de uitkomsten van de schadeafhandeling? Hoe is juridisch geborgd
dat verhuurders die schadeloosstelling ontvangen dat ook investeren in schadeherstel?
Wie ziet hierop toe?

Antwoord 9

Zoals bij vraag 1 aangegeven is de situatie van elk gebouw uniek. Bij de flat aan
de Vlamoven is geconstateerd dat er sprake is van een acuut onveilige situatie, vanwege
vallende steendelen en voegen. De inspecteur heeft geen constructieve problemen geconstateerd,
waardoor met tijdelijke maatregelen de AOS is weggenomen.

Het IMG heeft bij de Vlamovenflat op 23 april 2024 een bewonersavond georganiseerd
om bewoners te informeren over het proces van de schadeafhandeling. Tijdens deze bewonersavond
konden ook direct afspraken worden gemaakt voor de schadeopnames in de appartementen.
Zoals door mijn ambtsvoorganger aangegeven (Kamerstuk 33 529, nr. 1145) is in het geval van de Vlamovenflat de periode waarin de schade wordt hersteld afhankelijk
van de afstemming met de eigenaar en de schadeherstelmaatregelen die nodig zijn. Hoewel
het in principe aan de verhuurder is om te communiceren over de uitkomsten van de
schadeafhandeling, heeft het IMG aangegeven zo nodig ook in de komende maanden dergelijke
bijeenkomsten te organiseren. Het is niet mogelijk om de eigenaren van een woning
of een pand te verplichten de schadevergoeding te investeren in het schadeherstel
van de woning of het pand. De eigenaar heeft wel de verplichting om een veilige woning
te creëren. Hierop ziet de gemeente toe.

Vraag 10

Ziet u ook dat de samenwerking tussen IMG en NCG na een melding van een acuut onveilige
situatie nog steeds vaak stroef verloopt en dat gedupeerden daar de dupe van zijn?

Antwoord 10

Dat de samenwerking tussen het IMG en NCG stroef verloopt bij de afhandeling van AOS
herken ik niet – beide organisaties weten elkaar in deze specifieke situaties goed
te vinden. Ik zie wel dat bewoners last kunnen hebben van het proces dat volgt op
een AOS. Hoewel tijdelijke maatregelen relatief snel getroffen kunnen worden, kan
een structurele oplossing – bijvoorbeeld vanwege de aard en omvang van de maatregelen
of de planning van het versterkingstraject – langer duren, zoals beschreven in antwoord
5. Dat is niet eenvoudig op te lossen.

Vraag 11

Welke verbeteringen wilt u doorvoeren om te zorgen dat bewoners na een AOS melding
sneller geholpen worden?

Antwoord 11

Op dit moment zie ik geen manier om dit proces versnellen. Na een AOS melding volgt
binnen 48 uur een inspectie. Als de situatie acuut onveilig blijkt, worden zo snel
mogelijk maatregelen genomen. Dit gaat in overleg met de eigenaar. Daarnaast kijkt
NCG al of er aanleiding is om een veilig gestelde AOS eerder kan worden meegenomen
in de versterking. Dit moet echter per situatie worden bezien, omdat het naar voren
halen van de versterking van een woning ook gevolgen heeft voor de versterking van
andere woningen. Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 10, is dat niet eenvoudig
op te lossen. Mocht ik in de toekomst ruimte zien voor verbetering, zal ik mij daarvoor
inspannen.

Vraag 12

Deelt u de mening dat we Acuut onveilige situaties zoveel mogelijk moeten voorkomen
en daarom moeten inzetten op het nu snel helpen van de zwaarst gedupeerden die nu
nog vaak de langste wachttijden hebben? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 12

Ja, ik deel de mening dat gegronde AOS zoveel mogelijk voorkomen moeten worden. Op
voorhand valt echter niet te zeggen waar zich AOS voor zullen gaan doen. Binnen de
schadeafhandeling worden deze met prioriteit opgepakt. De versterking kent een gebiedsgerichte
prioritering. Daarbinnen kijkt NCG of de huidige planning gevolgd kan worden of dat
herprioritering nodig is.

Vraag 13

Kunt u deze vragen beantwoorden voor het debat over de staat van Groningen?

Antwoord 13

Het debat voor de Staat van Groningen stond gepland op 25 juni jl., dit is echter
niet doorgegaan. De vragen zijn zo spoedig mogelijk beantwoord in samenwerking met
het IMG en NCG.