Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Diederik van Dijk en Stoffer over de vervolging en benarde positie van christenen in Pakistan

Antwoord van Minister Bruins Slot (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 25 juni 2024).

Vraag 1

Bent u bekend met de artikelen «Pakistan: Police intervene after mob attacks Christians»1 en «Christians in Pakistan protest yet another attack over blasphemy»2?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Hoe reageert u op deze artikelen en de achterliggende gebeurtenissen?

Antwoord 2

Het kabinet maakt zich ernstige zorgen over deze gewelddadigheden in Sargodha, Pakistan,
als gevolg van beschuldigingen van blasfemie. De Nederlandse ambassadeur in Islamabad
heeft deze zorgen recentelijk overgebracht in gesprek met de Pakistaanse autoriteiten.

Vrijheid van religie en levensovertuiging is een belangrijke prioriteit in het Nederlandse
mensenrechtenbeleid. Nederland blijft zich zowel bilateraal als via diverse multilaterale
fora inzetten voor de vrijheid van religie en levensovertuiging, zo ook in Pakistan.
Tijdens de Universal Periodic Review (UPR) in 2023 – het peer review mechanisme over mensenrechten waar alle VN-landen aan kunnen deelnemen – heeft Nederland
Pakistan opgeroepen om juridische en praktische maatregelen te nemen om te waarborgen
dat misbruik van blasfemiewetten wordt voorkomen en religieuze intolerantie wordt
geadresseerd.

Vraag 3

Wat zijn de trends die u ziet omtrent christenvervolging in Pakistan? Hoe ontwikkelen
zich de aard en het aantal van incidenten en de schaal van het geweld?

Antwoord 3

De situatie ten aanzien van godsdienstvrijheid in Pakistan is al langer zorgwekkend.
Er is aan de ene kant sprake van anti-Ahmadi-wetten en blasfemiewetgeving die frequent
ingezet worden tegen religieuze minderheden, waaronder hindoes, christenen en sikhs.
Aan de andere kant worden deze minderheden door de autoriteiten onvoldoende beschermd
tegen gedwongen bekering tot de islam en groepsgeweld dat met enige regelmaat plaatsvindt
als gevolg van (valse) beschuldigingen van blasfemie.

Volgens schattingen3 van maatschappelijke organisaties werden in Pakistan in 2022 ten minste 52 personen
aangeklaagd voor godslastering of daaraan gerelateerde aanklachten. In 2021 werd het
aantal aanklachten op 84 geschat. In 2022 zou het tenminste twee christenen, één hindoe
en 49 Ahmadi’s betreffen. Het gebrek aan betrouwbare berichtgeving in de Pakistaanse
media maakt het moeilijk om een exact aantal te identificeren, waardoor het werkelijke
aantal waarschijnlijk hoger ligt. In 2022 werd vier keer de doodstraf opgelegd voor
blasfemie. Het betrof twee moslims en twee christenen. Echter, de doodstraf voor blasfemie
is nog nooit uitgevoerd.

Vraag 4

Hoe beoordeelt u de inzet van de Pakistaanse overheden en politie om geweld jegens
religieuze minderheden tegen te gaan en om geloofsvrijheid te bevorderen?

Antwoord 4

Volgens lokale ngo’s slaagt de politie er zelden in om mensen die beschuldigd worden
van blasfemie adequaat te beschermen tegen geweld. Nederland benadrukt bij de Pakistaanse
autoriteiten regelmatig het belang van vrijheid van religie en het beschermen van
minderheden.

Vraag 5

Zijn Christenen de enige minderheid die in de Punjab provincie vervolgd wordt of bevinden
de Hindoes zich in een vergelijkbare verdrukte situatie?

Antwoord 5

Christenen zijn niet de enige religieuze minderheid die te maken hebben met blasfemiebeschuldigingen
in de provincie Punjab; dit geldt ook voor hindoes en met name Ahmadi moslims.

Volgens het maatschappelijk middenveld werden er tussen 1987 en 2021 tenminste 1.949 personen
in beschuldiging gesteld door de rechter van misdrijven die verband hielden met religie
in Pakistan. Het betreft veelal uitspraken gedaan in lagere rechtbanken die soms,
na jarenlang procederen, in hogere rechtbanken niet standhouden. Het hoogste aantal
verdachten (47,6 procent) waren soennitische en sjiitische moslims, gevolgd door Ahmadi-moslims
(32,9 procent), christenen (14,4 procent), hindoes (2,1 procent) en anderen met een
onbekende religie (2,8 procent).

Vraag 6

Hoe weegt u de hulp van lokale religieuze leiders die is gebruikt om spanningen te
de-escaleren? Valt die hulp vaker en ook elders te benutten? Zo ja, hoe?

Antwoord 6

Het is niet bekend wat de precieze inzet van religieuze leiders in Sargodha tot op
heden is geweest bij deze gebeurtenissen. Op landelijk niveau spreken religieuze leiders
van diverse geloven zich sterk uit. De invloed van deze religieuze leiders is tot
nu toe niet aan te tonen.

Vraag 7

Zijn er maatschappelijke organisaties die zich sterk maken voor geloofsvrijheid in
Pakistan en welke mogelijkheden zijn er voor Nederland en de Europese Unie (EU) om
die maatschappelijke organisaties te ondersteunen?

Antwoord 7

Er bestaan diverse maatschappelijke organisaties in Pakistan die zich sterk maken
voor vrijheid van religie en levensovertuiging. Ondersteuning van deze organisaties
is een prioriteit voor de inzet van de gedelegeerde middelen uit het Mensenrechtenfonds
voor de Nederlandse ambassade in Islamabad. De komende jaren wil de ambassade doorgaan
met het financieren van deze organisaties. Ook de EU Delegatie in Pakistan werkt nauw
samen met deze maatschappelijke organisaties.

Vraag 8

Heeft Nederland contact met Islamitische groepen en leiders over christenvervolging
in Pakistan en andere landen waar veel christenvervolging is? Zo ja, hoe reageren
die groeperingen daarop en wat is de opbrengst van deze contacten?

Antwoord 8

De Nederlandse ambassade in Islamabad heeft regelmatig contact met diverse religieuze
leiders in Pakistan. Tijdens deze gesprekken wordt er ook gesproken over geweld tegen,
en vervolging van, religieuze minderheden. Ook zij veroordelen ten zeerste de geweldsincidenten
en organiseren interreligieuze fact-finding
missions naar de getroffen gebieden. Daarnaast dringen zij bij de autoriteiten aan op adequaat
handelen.

Vraag 9

Erkent u dat er bij deze christenvervolging naast al het geweld tegen personen ook
veel huizen, panden en kerken worden aangevallen en beschadigd? Zo ja, welke vorm
van herstel en compensatie is er voor Pakistaanse christenen? Welke opstelling kiest
de Pakistaanse overheid hier?

Antwoord 9

Het komt voor dat bij gewelddadigheden ook huizen, kerken en bezittingen beschadigd
raken. Over het algemeen stellen de autoriteiten in dergelijke gevallen compensatie
beschikbaar. Zo heeft in augustus 2023 een gewelddadige menigte in Jaranwala 20 christelijke
kerken, bijna 100 huizen en bezittingen van christenen vernield en in brand gestoken
na beschuldigingen van blasfemie door twee christelijke mannen. De Pakistaanse regering
heeft destijds schadevergoeding uitgekeerd aan de getroffen families en hulp verleend
bij de wederopbouw van huizen en kerken.

Bij de gewelddadigheden van 25 mei jl. in Sargodha zijn christenen aangevallen, is
er een man omgekomen en in ieder geval een huis en een kleine schoenenfabriek in brand
gestoken. De autoriteiten hebben naar verluidt opdracht gegeven het huis en de schoenenfabriek
in zijn oorspronkelijke staat te herstellen. Het leed dat de familie overkomen is,
wordt hiermee echter niet weggenomen.

Vraag 10

Zijn er momenteel strafzaken voor blasfemie in Pakistan waar u van weet? Hoe verhouden
het kabinet en de Nederlandse lokale post zich tot deze processen?

Antwoord 10

Er spelen op dit moment diverse strafzaken voor blasfemie, met name tegen Ahmadi moslims.
De Nederlandse ambassade in Islamabad probeert waar mogelijk en opportuun deze rechtszaken
bij te wonen.

Vraag 11

Wat hebben de Nederlandse en Europese gezanten voor godsdienstvrijheid concreet ondernomen
in Pakistan en hoe zijn de contacten met de nationale en regionale regeringen op dit
vlak?

Antwoord 11

De Nederlandse Speciaal Gezant voor Religie en Levensovertuiging coördineert haar
diplomatieke inspanningen om godsdienstvrijheid te bevorderen en vervolging van religieuze
minderheden tegen te gaan nauw met de Speciaal Gezant van de EU voor de bevordering
van de vrijheid van religie en levensovertuiging. Daarnaast heeft de Nederlandse Speciaal
Gezant regelmatig contact met NGOs, met name Faith Based Organisations (FBOs), die zich inzetten voor godsdienstvrijheid, waaronder in Pakistan.

Nederland en de EU voeren regelmatig overleg met de Pakistaanse autoriteiten over
diverse zaken aangaande mensenrechten, waaronder godsdienstvrijheid. De EU heeft met
Pakistan een regulier overleg onder andere in de Sub-Group on Democracy, Governance, Rule of Law and Human Rights. Vrijheid van religie en levensovertuiging en de rechten van minderheden zijn hierbij
belangrijke onderwerpen van gesprek. De Speciaal Gezant van de EU voor de bevordering
van de vrijheid van religie en levensovertuiging is daarnaast voornemens om, mits
de omstandigheden dit toelaten, aankomend najaar naar Pakistan af te reizen.