Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Kostić over het krantenartikel ‘Meer sleepnetvisserij in Nederlandse natuurgebieden dan in zes andere landen bij elkaar’

Antwoord van Minister Van der Wal-Zeggelink (Natuur en Stikstof) en van Minister Adema
(Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen 19 juni 2024). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2023–2024, nr. 1811.

Vraag 1

Kent u het bericht «Meer sleepnetvisserij in Nederlandse natuurgebieden dan in zes
andere landen bij elkaar»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Wat is uw reactie op het rapport «A quantification of bottom towed fishing activity
in Marine Natura 2000 sites» van de Marine Conservation Society?

Antwoord 2

Het rapport vraagt aandacht voor bodembescherming. Dit is wat beoogd wordt met de
afspraken over de natuurtransitie uit het Noordzeeakkoord (NZA) om zo tot 15% bodembescherming
te komen in beschermde gebieden in 2030.

Voor de zeevisserij (dus buiten de 3 mijlszone) geldt dat de Europese Unie exclusief
(dus met uitsluiting van de lidstaten) bevoegd is om maatregelen te nemen. De Nederlandse
overheid is hier dus niet bevoegd om vergunningen te verlenen aan de visserij. Daarom
moet voor het nemen van instandhoudingsmaatregelen (in de vorm van visserijbeperkende
maatregelen) de artikel 11-procedure van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB)
worden doorlopen. In dit proces wordt gekeken waar sluiting voor bodemberoering nodig
is voor het halen van de natuurdoelen. Deze procedure kost tijd omdat er wetenschappelijke
onderbouwing verzameld moet worden voor de instandhoudingsmaatregelen én omdat er
afstemming met andere lidstaten nodig is. Zolang er geen maatregelen gelden in delen
van beschermde gebieden is het voor vissers dus ook toegestaan om in deze gebieden
te vissen.

Vraag 3

Kunt u bevestigen dat uit het onderzoek blijkt dat er meer dan 2,1 miljoen uur met
sleepnetten is gevist in Nederlandse Natura 2000-gebieden?

Antwoord 3

Ja, dat kunnen wij bevestigen. Op basis van gegevens2, 3 van het Vessel Monitoring System (VMS) in combinatie met logboekdata is door Wageningen
Marine Research (WMR) een inschatting gemaakt van de visuren en lijkt het gemiddelde
aantal uren qua ordergrootte per jaar overeen te komen met het rapport van MCS waarbij
enkel gegevens van het Automatische Identificatie Systeem (AIS) zijn gebruikt.

Vraag 4

Kunt u bevestigen dat 96 procent van deze geviste uren kan worden toegewezen aan Nederlandse
vissersschepen?

Antwoord 4

Nee, dit kunnen wij niet bevestigen. Voor de gebieden in de kustzone beschikken we
enkel over de informatie over Nederlandse schepen. Hoewel daar met name door Nederlandse
schepen wordt gevist is het daardoor niet mogelijk deze cijfers te verifiëren.

Vraag 5

Kunt u bevestigen dat bijna evenveel uren in Nederlandse Natura 2000-gebieden is gevist
als in zes andere Europese landen (Zweden, Denemarken, Duitsland, Ierland, Portugal
en Spanje) bij elkaar?

Antwoord 5

Nee, dit kunnen wij niet bevestigen omdat we niet in het bezit zijn van

VMS-gegevens van andere Europese landen.

Vraag 6

Wat is uw reactie hierop?

Antwoord 6

Het rapport en de inschatting van WMR geven aan dat het aantal visuren voornamelijk
komt door Nederlandse schepen die actief zijn in Nederlandse kustwateren. Op basis
van de huidige kaders en richtlijnen in die gebieden kunnen deze vissers hun activiteiten
daar uitvoeren.

Vraag 7

Kunt u bevestigen dat bodemberoerende visserij, waarbij visnetten over de zeebodem
worden gesleept om vis te vangen, de natuur op de zeebodem verstoort wat resulteert
in verlies van biodiversiteit en de aantasting van de leefgebieden van diersoorten?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 7

Het gebruik van sleepnetten heeft een verstorend effect op de habitats van de zeebodem
en de soorten die in en nabij de bodem leven. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het Quality
Status Report4 van OSPAR uit 2023. Bodemberoerende visserij kan resulteren in verlies van biodiversiteit
en achteruitgang van de natuur. Daarom wordt er gewerkt aan 15% bodembescherming in
2030 in ecologische waardevolle gebieden op zee conform de afspraken uit het NZA.

Vraag 8

Hoe oordeelt u over de druk die met sleepnetvisserij wordt gelegd op de zeebodem in
beschermde natuurgebieden?

Antwoord 8

Zie beantwoording vraag 7.

Vraag 9

Deelt u de mening dat kwetsbare natuurgebieden op zee, die we met een reden hebben
aangewezen als beschermd gebied, ook daadwerkelijk goed moeten worden beschermd? Zo
nee, waarom niet?

Antwoord 9

Ja, waarbij per gebied gekeken moet worden welke maatregelen nodig zijn in relatie
tot de daar gestelde doelstellingen. Het beschermingsregime zal verschillen per beschermd
gebied aangezien sommige gebieden zijn aangewezen ter bescherming van het habitat,
zeezoogdieren of zeebodem en andere gebieden voor bepaalde vogelsoorten. Om instandhoudingsmaatregelen
te treffen in de aangewezen natuurgebieden op zee, maken wij gebruik van de daartoe
voorziene wettelijke kaders zoals het GVB en de artikel 11-procedure5 die daaruit voortkomt.

Vraag 10

Kunt u bevestigen dat slechts 5 procent van de Nederlandse Noordzee is gesloten voor
bodemberoerende visserij?

Antwoord 10

Ja, op dit moment is 5% van de Nederlandse Noordzee gesloten voor bodemberoerende
visserij. Daarnaast wordt er gewerkt aan de verdere uitvoering van de afspraken uit
het NZA om de 15% vrijwaring van bodemberoerende visserij in 2030 te realiseren.

Vraag 11

Kunt u bevestigen dat slechts 29 procent van de beschermde zeebodem in Nederland niet
wordt bevist?

Antwoord 11

In Nederland kennen wij twee vormen van bodembescherming. Een deel van de gebieden
zijn aangewezen onder de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM) en een deel van de
gebieden zijn aangewezen onder de Habitatrichtlijn. In totaal geldt dat in die gebieden
21% gesloten is voor bodemberoerende visserij. Dit komt niet overeen met de 29% die
wordt genoemd. Het is uit de vraagstelling niet duidelijk hoe de 29% tot stand is
gekomen.

Vraag 12

Kunt u verklaren waarom we in Nederland kwetsbare natuurgebieden op zee aanwijzen
als beschermd gebied, maar deze gebieden vervolgens niet daadwerkelijk beschermen?

Antwoord 12

Er zit spanning op het Natura 2000-beleid en het Gemeenschappelijk Visserijbeleid
(GVB) in de toepassing van de verplichtingen die hieruit voortvloeien. Het GVB gaat
uit van het duurzaam beheer van de biologische rijkdommen van de zee. Het omvat doelstellingen
en maatregelen om duurzame visserij te bevorderen. Voor de zeevisserij geldt dat de
Europese Unie exclusief (dus met uitsluiting van de lidstaten) bevoegd is om maatregelen
te nemen. Dit staat haaks op de verplichting van de lidstaat om op zee instandhoudingsmaatregelen
te nemen om te voldoen aan de doelen in milieuwetgeving van de Unie die impact hebben
op de visserij. Hoewel de basisverordening van het GVB voorziet in een procedure om
via gemeenschappelijke aanbevelingen te komen tot gedelegeerde handelingen, blijkt
deze procedure in de praktijk tijdrovend te zijn.

Vraag 13

Welke maatregelen gaat u op korte termijn nemen om ervoor te zorgen dat een toenemend
deel van de beschermde gebieden niet meer toegankelijk is voor (sleepnet)visserij?

Antwoord 13

Wij hebben afgelopen (kabinets)periode gewerkt aan de uitvoering van de NZA-afspraken.
Momenteel is 5% van de Nederlandse zeebodem beschermd door een verbod op bodemberoerende
visserij. Er wordt momenteel gewerkt aan een gemeenschappelijke aanbeveling (voorstel)
met instandhoudingsmaatregelen om zo in de Nederlandse Noordzee tot 13,7% bodembescherming
te komen conform het NZA. Deze gemeenschappelijke aanbeveling zal aan de Europese
Commissie worden voorgelegd. Hiernaast wordt er gewerkt aan de uitvoering van de NZA-afspraak
om tot 15% bodembescherming te komen in 2030.

Vraag 14

Welke maatregelen gaat u nemen om de controle en handhaving te intensiveren om zo
te garanderen dat de beschermingsmaatregelen ook daadwerkelijk worden nageleefd?

Antwoord 14

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt risicogebaseerd toezicht en
treedt bij constatering van een overtreding op. Dit wordt gedaan binnen de bestaande
capaciteit en middelen. In het kader van de herziene Controleverordening zal ook de
kleinschalige vloot (schepen kleiner dan 12 meter) in uiterlijk 2028 moeten voldoen
aan de VMS-verplichting en de logboekverplichting. Hierdoor is beter bij te houden
waar gevist is en of dit in een gebied is geweest dat gesloten is voor die bepaalde
vorm van visserij. Aanvullend moeten vissersvaartuigen per 2024 hun AIS- en VMS-systemen
altijd aan hebben staan en begaan zij een zogenoemde ernstige inbreuk in het kader
van het GVB wanneer zij een van deze systemen uit hebben staan. Hierdoor zijn vissersvaartuigen
beter te volgen op zee. Ook moeten schepen die door beschermde gebieden inclusief
de bijbehorende alert zones heen varen de ping frequentie van hun VMS verhogen naar
1x per 10 minuten, zodat deze schepen beter te monitoren zijn.

Vraag 15

Kunt u deze vragen één voor één en binnen de daarvoor gestelde termijn beantwoorden?

Antwoord 15

Met uitzondering van vraag 8 hebben wij op al uw vragen afzonderlijk geantwoord. Gezien
de benodigde afstemming en verificatie van gegevens waren wij genoodzaakt uitstel
te vragen voor de gestelde termijn voor de beantwoording.