Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Beckerman over het bericht ‘Zonnepanelen minder lucratief, ‘maar leveren nog altijd 17 jaar gratis stroom’’

Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) (ontvangen 17 juni 2024). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2023–2024, nr. 1779

Vraag 1

Wat is uw standpunt met betrekking tot de recente trend van energiebedrijven om kosten
in rekening te brengen voor het terugleveren van stroom door zonnepanelenbezitters?1

Antwoord 1

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft in haar verkennende studie2 en vervolgonderzoek3 geconcludeerd dat leveranciers hogere kosten maken door hun klanten met zonnepanelen
ten opzichte van hun klanten zonder zonnepanelen. Dit komt doordat zonnepaneelbezitters
zowel hogere onbalans- als inkoopkosten met zich meebrengen en door kosten als gevolg
van de salderingsregeling. Leveranciers kiezen er nu voor om deze kosten door te rekenen
aan de groep klanten die deze kosten veroorzaakt, namelijk de zonnepaneelbezitters,
in plaats van de kosten te verdelen over het volledige klantenbestand zoals eerst
werd gedaan.

Hoewel deze methoden bijdragen aan een eerlijkere verdeling van de kosten, vind ik
de onduidelijkheid die deze methoden kunnen veroorzaken bij de consument niet fraai.
Ik vind het dan ook belangrijk dat consumenten weten hoe hun kostenplaatje eruit ziet
en dat de ACM toezicht kan houden op de vraag of deze terugleverkosten transparant
tot stand komen en of de tarieven, waar de terugleverkosten onderdeel van zijn, redelijk
zijn. Uiteindelijk is het aan de ACM als onafhankelijk toezichthouder om stappen te
nemen indien zij dit noodzakelijk acht.

Vraag 2

Hekelt u het tegen elkaar uitspelen van consumenten met en consumenten zonder zonnepanelen?
Zo ja, welke stappen wilt u zetten om te zorgen dat ook mensen die nu geen panelen
hebben deze kunnen krijgen of kunnen meedelen in de opbrengst?

Antwoord 2

Ongeacht de keuze die de leverancier maakt over het wel of niet in rekening brengen
van terugleverkosten aan klanten met zonnepanelen, is er altijd sprake van een herverdelingseffect.
Ik vind dus dat je niet kan spreken van het tegen elkaar uitspelen van consumenten
met en consumenten zonder zonnepanelen. Daarbij is de verwachting dat zonnepanelen
zich nog steeds binnen hun levensduur terugverdienen en dat een investering hierin
blijft lonen.

Vraag 3

Wat is de status van het vervolgonderzoek van de Autoriteit Consument & Markt naar
de daadwerkelijke kosten en de manier waarop deze door leveranciers doorberekend worden
in hun tarieven? Welke stappen bent u voornemens te zetten op basis van de conclusies
van dit onderzoek?

Antwoord 3

Het onderzoek is inmiddels gepubliceerd4. Zoals aangegeven in vraag 1 blijkt hieruit dat leveranciers inderdaad hogere kosten
maken door hun klanten met zonnepanelen. Het is aan de ACM als onafhankelijk toezichthouder
om stappen te ondernemen indien zij dit noodzakelijk acht. Op basis van het vervolgonderzoek
concludeert de ACM echter dat de tarieven van de onderzochte leveranciers niet onredelijk
zijn en dus niet in strijd zijn met de wet.

Vraag 4

Heft u initiatieven of plannen om de adoptie van thuisbatterijen te bevorderen als
een manier om overtollige zonnestroom op te slaan en de afhankelijkheid van het stroomnet
te verminderen? Zo ja, welke?

Antwoord 4

In december 2023 is er een uitgebreid onderzoek gepubliceerd naar de rol van opslag5. Uit dit onderzoek blijkt dat er geen businesscase is voor thuisbatterijen. De rol
van thuis- en buurtbatterijen blijft minimaal voor het leveren van flexibiliteit en
het verlichten van netcongestie. Het advies van dit onderzoek is om niet over te gaan
tot stimulering van thuisbatterijen.

Vraag 5 en 6

Hoe bent u van plan consumenten te informeren over de veranderingen in de kosten en
regels met betrekking tot zonnepanelen en teruglevering van stroom om verwarring te
voorkomen en transparantie te waarborgen?

Welke maatregelen overweegt u om consumenten te informeren en te begeleiden bij het
kiezen van energieleveranciers, gezien de grote variatie in kosten en regels met betrekking
tot teruglevering die door verschillende energiebedrijven worden gehanteerd?

Antwoord 5 en 6

Het is aan de leverancier om de consument te informeren over wijzigingen in het contract.
Het rekenen van terugleverkosten kan namelijk niet worden doorgevoerd zonder dat de
voorwaarden van het contract zijn aangepast, en de consument daarmee vooraf instemt
na door de leverancier goed geïnformeerd te zijn. De leverancier is verplicht om de
klant ten minste 30 dagen voorafgaand aan deze wijziging hiervan op de hoogte te stellen.

In algemene zin geeft Milieu Centraal voorlichting over zowel de opbrengsten van zonnepanelen
als de ontwikkeling van de energierekening. Ik zal de ontwikkelingen met betrekking
tot de terugleverkosten bij Milieu Centraal onder de aandacht brengen om te kijken
of de informatievoorziening voor consumenten verder geactualiseerd kan worden. Daarbij
geven meerdere prijsvergelijkingswebsites informatie over de door leveranciers gehanteerde
methoden om kosten door te rekenen aan klanten met zonnepanelen. Het is voor de consument
dus goed mogelijk om het aanbod te vergelijken en te kiezen voor het meest gunstige
aanbod in diens persoonlijke situatie.

Vraag 7

Welke mogelijkheden ziet u om in te grijpen bij het rekenen van terugleverkosten om
te zorgen dat draagvlak voor zonnepanelen blijft en mensen zich niet belazerd voelen?

Antwoord 7

Het in rekening brengen van terugleverkosten aan klanten met zonnepanelen is niet
verboden zolang deze kosten gebaseerd zijn op daadwerkelijk gemaakte kosten. Zoals
aangegeven in het antwoord op vraag 3 brengen huishoudens met zonnepanelen verschillende
kosten met zich mee voor de leverancier, namelijk hogere inkoopkosten, hogere onbalanskosten
en kosten als gevolg van de salderingsregeling. Wanneer de salderingsregeling per
1 januari 2027 wordt afgeschaft, zoals voorgesteld in het hoofdlijnenakkoord van de
nieuwe coalitie, zal in ieder geval het deel van de terugleverkosten dat samenhangt
met de salderingsregeling verdwijnen.

De motie van het lid Erkens c.s.6 roept op tot het beëindigen van alle terugleverkosten als de salderingsregeling wordt
afgeschaft. Ik heb in mijn appreciatie van deze motie al aangeven dat ik dit verzoek
beschouw als een inspanningsverplichting waaraan invulling dient te worden gegeven
op het moment dat de regeling beëindigd wordt. Dit is nu aan een nieuw kabinet.

Vraag 8

Hoe ziet u de rol van zonnepanelen in de toekomstige energiemix van Nederland, rekening
houdend met de voortdurende veranderingen in regelgeving en de evolutie van technologieën
zoals thuisbatterijen?

Antwoord 8

In het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) schetst het kabinet welke rol zon-PV in
een CO2-vrij elektriciteitssysteem kan spelen7. De integrale infrastructuurverkenning van de netbeheerders8 laat voor de periode tot 2050 een mogelijke verdere doorgroei van zon-PV zien tot
173 GW. Om dit te laten slagen gelden er echter wel enkele randvoorwaarden, zoals
geschetst in het in 2022 uitgebrachte advies van Greetje Bos9 over hoe duurzame opwek van elektriciteit op land gerealiseerd kan worden. Dit advies
benoemt onder andere de salderingsregeling als een voorbeeld van de huidige sturing
en instrumentenmix die de transitie van een centraal ingerichte elektriciteitslevering
naar een systeem met actieve consumenten die het elektriciteitsnet beter benutten
in de weg zit. Dit terwijl deze transitie wel nodig is voor het slagen van de energietransitie.

Vraag 9

Welke gevolgen hebben de terugleverkosten voor corporaties en hun huurders met zonnepanelen?

Antwoord 9

De gevolgen van terugleverkosten voor corporaties en hun huurders met zonnepanelen
zullen door mijn collega van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening nader onderzocht
worden. Dit om invulling te geven aan de door uw Kamer aangenomen motie van het lid
Beckerman10 die de regering verzoekt om samen met de Woonbond en Aedes onderzoek te doen naar
zonnepanelen in de huursector.