Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Eerdmans over het gebruik van de handtekeningstempel als volwaardige ondertekening van aktes

Antwoord van Staatssecretaris Van Huffelen (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 18 april 2024)

Vraag 1

Bent u op de hoogte van het feit dat personen die vanwege hun fysieke beperking niet
in staat zijn om zelf een contract of formulier te ondertekenen en als alternatief
hiervoor een handtekeningstempel gebruiken?

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Is het u bekend dat hier tot op heden geen enkel wettelijk kader voor bestaat?1

Antwoord 2

In het Burgerlijk Wetboek worden geen eisen gesteld aan een schriftelijke handtekening.
Dit kan een «gewone» handtekening zijn, maar ook een stempelhandtekening leidt dus
tot een rechtsgeldige handeling. Voor akten geldt hetzelfde. Het Wetboek van Rechtsvordering
stelt geen eisen aan de wijze van schriftelijke ondertekening van een akte. Ook akten
kunnen dus met een stempel worden ondertekend.

Vraag 3

Is het u bekend dat bij de aanvraag van nieuwe identiteitsdocumenten de oorspronkelijke
handtekening niet langer geldig is en vervangen wordt door een niet-in-staat-tot-ondertekening
aanmerking in (bijvoorbeeld) het paspoort?

Antwoord 3

Op het moment van de aanvraag van een (nieuw) identiteitsdocument dient de aanvrager
in het kader van diens identiteitsvaststelling (onder meer) een schriftelijke handtekening
te plaatsen op een daartoe bestemd formulier. Dit gebeurt bij elke nieuwe aanvraag
van een document. Indien de aanvrager door leeftijd of handicap niet in staat is zijn
handtekening te plaatsen, wordt dit door de medewerker die de aanvraag in ontvangst
neemt, vastgesteld en daarvan in de aanvraag een melding gemaakt. Op het document
komt dan een standaardclausule te staan op de plaats van de handtekening: «Niet in
staat tot ondertekening». Deze aantekening kan een bewijsfunctie hebben voor mensen
die geen schriftelijke handtekening kunnen plaatsen. Met hun paspoort of identiteitskaart
kunnen ze immers aantonen geen schriftelijke handtekening te kunnen plaatsen, wanneer
dat aan hen wordt gevraagd. Het staat hen uiteraard vrij om in die gevallen een handtekeningstempel
te gebruiken.

Vraag 4

Hoe kijkt u naar deze geschetste tekortkoming in de voorschriften omtrent en daarmee
de rechtsgeldigheid voor identiteitsdocumenten in de gevallen voor mensen met een
beperking?

Antwoord 4

Een identiteitsdocument met de in het antwoord op vraag 3 beschreven aantekening is
rechtsgeldig. Over tekortkomingen die zouden leiden tot ongeldige identiteitsdocumenten
zijn bij mij geen signalen bekend. Het gebruik van een handtekeningstempel past niet
bij de doelen van een identiteitsdocument (kenmerken vastleggen op basis waarvan een
identiteit gecontroleerd kan worden). Daarom wordt de optie geboden om de aantekening
«niet in staat tot ondertekening» op het document te plaatsen. Zoals in het antwoord
op vraag 4 beschreven, is een document met deze aantekening nog steeds rechtsgeldig.

Vraag 5

Bent u van plan maatregelen te nemen om de handtekeningstempel als volwaardige handtekening
te erkennen, vooral in gevallen waarin dit noodzakelijk is?

Antwoord 5

Zoals in het antwoord op vraag 2 beschreven, zijn er geen voorschriften nodig om een
stempelhandtekening te erkennen voor akten en contracten, aangezien de wet nu geen
eisen stelt aan de ondertekening van deze documenten. Er hoeven hiervoor dus geen
aanvullende maatregelen te worden genomen.

Voor identiteitsdocumenten geldt dat de handtekening een van de controlemiddelen is
om de identiteit van de aanvrager van een document vast te stellen. Een stempel is
makkelijk over te dragen of te dupliceren en daarom niet geschikt voor deze identiteitscontrole.
Daarom is het niet wenselijk – mede uit het oogpunt van het voorkomen van fraude –
om het gebruik van handtekeningstempels vast onderdeel te maken van het aanvraag-
en uitgifteproces van identiteitsdocumenten.

Vraag 6

Bent u het eens met de stelling dat de huidige situatie fraude kan bevorderen, aangezien
in dergelijke gevallen een contract niet beschermd wordt door een wettelijk geldige
handtekening, ook al bestaat en functioneert deze wel?

Antwoord 6

Zie het antwoord op vraag 2. Een contract dat getekend is met een handtekeningstempel
is wel beschermd door een wettelijk geldige handtekening.