Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Thijssen over te late postbezorging in Zeeland en slechte arbeidsvoorwaarden voor postbezorgers bij PostNL

Antwoord van Minister Adriaansens (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 15 april
2024).

Vraag 1

Kent u het bericht «Rouw- en ziekenhuispost komt niet aan; postbezorging in Zeeland
is een drama»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Zijn er recente signalen dat er, naast Zeeland, ook andere regio’s in Nederland zijn
waar te vaak post niet, dan wel te laat, wordt bezorgd? Wordt hier onderzoek naar
gedaan?

Antwoord 2

De ACM houdt onafhankelijk toezicht op de kwaliteit van de postbezorging die onder
de Universele Postdienst (hierna: UPD) valt. De ACM heeft geconstateerd dat PostNL
de afgelopen jaren (sinds 2019) niet aan de wettelijke kwaliteitseisen voor de UPD
voldoet waarbij 95% van de post binnen 24 uur bezorgd wordt.

PostNL monitort en rapporteert ook zelf regelmatig over de door haar behaalde kwaliteit
van de UPD op landelijk niveau. Recentelijk heeft ze haar jaarcijfers gepubliceerd2, waaruit blijkt dat het percentage op tijd bezorgde post van de UPD in 2023 op 89%
lag. Daarnaast heb ik ook signalen ontvangen van zakelijke gebruikers van post (grote
verzenders uit bijvoorbeeld de publieke en grafische sector) dat de kwaliteit van
de dienstverlening van PostNL in de afgelopen jaren is gedaald.

Vraag 3

Deelt u de mening dat PostNL, als Universele Postdienst, een essentieel maatschappelijk
doel heeft, namelijk te zorgen dat het versturen en ontvangen van post voor iedereen
in Nederland toegankelijk blijft? Erkent u dat PostNL er niet meer in slaagt om dit
wettelijke vastgestelde doel te behalen doordat één op de vijf brieven te laat wordt
bezorgd in plaats van de wettelijke verplichting van 95 procent, zoals de NOS heeft
bericht?3 Vindt u ook dat dit met name problematisch is voor urgente zaken zoals overlijdensberichten?

Antwoord 3

De reikwijdte en kwaliteitsstandaarden van de Universele Postdienst (UPD) zijn vastgelegd
in de Postwet 2009 en bijbehorende lagere regelgeving. De UPD heeft als doel ervoor
te zorgen dat het versturen en ontvangen van post voor iedereen in Nederland betaalbaar
en toegankelijk blijft. Voor rouwpost en medische post gelden vanwege het urgente
karakter reeds strengere eisen met betrekking tot bezorg- en ophaaldagen. In recente
jaren is het percentage op tijd bezorgde post tot onder de 95% gezakt.

Het is niet acceptabel dat PostNL de wettelijk voorgeschreven kwaliteit niet haalt.
In dat kader vindt er momenteel overleg plaats met PostNL om te achterhalen wat daarvan
de redenen zijn. In haar rol als onafhankelijk toezichthouder heeft ook de ACM expliciet
aandacht voor het achterblijven van de kwaliteit van de postbezorging. Dit leidt mogelijk
tot de noodzaak om de regelgeving te actualiseren. Het Nederlandse postlandschap is
de laatste jaren gewijzigd en ook de behoeftes van gebruikers zijn veranderd. Sinds
maart 2020 ligt er een wetsvoorstel in de Tweede Kamer dat rekening houdt met de mogelijkheid
om de UPD op korte termijn te actualiseren.

Vraag 4

Welke stappen gaat u ondernemen om de postbezorging van PostNL in Nederland in het
algemeen en in Zeeland in het bijzonder weer op niveau te krijgen?

Antwoord 4

Met een krimpende postmarkt is het de vraag of het huidige kwaliteitsniveau van postbezorging
houdbaar is. De verwachting is dat keuzes moeten worden gemaakt in het stelsel van
postbezorging, zoals rond de reikwijdte van de UPD, het aantal bezorgdagen of het
aantal dagen waarbinnen post bezorgd moet worden.

Onder meer het huidig wettelijk kader behoeft actualisering. Het wetsvoorstel, dat
in uw Kamer ligt, leidt al tot verbetering omdat dit wetsvoorstel ruimte biedt om
flexibeler in te spelen op de veranderde marktomstandigheden. Ik leg op dit moment
de laatste hand aan een nota van wijziging die het wetsvoorstel verder aanscherpt.
Verder werk ik aan een brief waarin de voorliggende keuzes en scenario’s ten aanzien
van de UPD alsmede het voorgenomen vervolgproces worden toegelicht. Ik beoog deze
brief voor het Rondetafelgesprek op 23 mei over de Postmarkt aan uw Kamer te sturen.
Parallel aan deze werkzaamheden ben ik in gesprek met belanghebbenden, zoals zakelijke
gebruikers, regionale postvervoerders en natuurlijk de ACM en PostNL over de toekomst
van de postmarkt. Totdat de wet is aangepast houdt de ACM toezicht op basis van de
huidige regulering van de UPD.

Vraag 5

In hoeverre relateert u de niet toereikende postbezorging aan slechte arbeidsvoorwaarden,
zoals blijkt uit het artikel dat het zowel op het gebied van zeggenschap als beloning
onaantrekkelijk is, voor postbezorgers bij PostNL?4 Erkent u dat dit een structureel probleem is? Zo ja, hoe gaat u bijdragen aan het
verbeteren van de arbeidsvoorwaarden voor postbezorgers bij PostNL?

Antwoord 5

Ik heb op dit moment geen signalen ontvangen waaruit blijkt dat slechte arbeidsvoorwaarden
ten grondslag liggen aan de kwaliteitsproblemen. PostNL geeft zelf aan dat de huidige
arbeidsmarktkrapte de belangrijkste oorzaak is achter de kwaliteitsproblemen. Het
aantrekken van nieuw personeel is hierdoor volgens PostNL uitdagend. PostNL geeft
aan dat er verschillende stappen worden gezet om het werk van postbezorging aantrekkelijker
te maken en de arbeidsvoorwaarden te verbeteren. Zo wordt nieuwe medewerkers bijvoorbeeld
direct een vast contract aangeboden. Ook wordt er geëxperimenteerd met het verlengen
van bezorgtijdvakken, zodat postbezorgers meer controle hebben over hun schema en
wanneer post bezorgd wordt. Daarbij merk ik wellicht ten overvloede op dat de Postwet
ook niet bij uitstek het instrument is om arbeidsomstandigheden te verbeteren, dit
verloopt in beginsel via het generiek instrumentarium van SzW.