Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Kröger over het bericht dat netbeheerders een obstakel vormen voor ondernemers die energie willen delen

Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) (ontvangen 22 februari 2024).

Vraag 1

Kent u het bericht «Gefrustreerde ondernemers stoppen miljoenenproject voor delen
van energie: «Netbeheerder blokkeert voortgang»» van 30 januari 2024?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Hoe verhoudt dit nieuws zich tot uw uitspraken in het debat dat energiehubs juist
een belangrijk deel van de oplossing zijn?

Antwoord 2

Energiehubs kunnen bijdragen aan het verminderen van netcongestie en het bredere energiesysteem
op de korte en lange termijn, zeker als dit maatregelen betreft die de pieken op het
net in zijn geheel verlagen. Waar mogelijk worden dergelijke initiatieven door netbeheerders
ondersteund en gefaciliteerd. Inmiddels heeft TenneT de analyse voor de provincie
Utrecht gereed; de resultaten voor deze provincie laten zien dat hier niet altijd
voldoende ruimte is om buiten de traditionele pieken extra elektriciteit af te nemen.
De analyses voor de Flevopolder en Gelderland lopen nog, maar ook daar is er mogelijk
minder perspectief dan eerder verwacht om buiten de traditionele ochtend- en avondpiek
extra elektriciteit af te nemen. Dit betekent dat initiatiefnemers van een energiehub
alleen binnen de bestaande ruimte samen slim gebruik moeten maken van de beschikbare
transportcapaciteit, bijvoorbeeld door energiebesparing, eigen hernieuwbare opwek
en gebruik achter de meter. Gezien het belang dat netbeheerders zien in de samenwerking
met ondernemers die individueel of met elkaar werken aan slimme flexibele oplossingen
om het elektriciteitsnet efficiënter te gebruiken, zijn netbeheerders graag bereid
met initiatiefnemers mee te denken over maatwerk en hen te adviseren hoe een hub kan
worden ingepast in het elektriciteitsnet.

Vraag 3

Wat is er mis gegaan tussen de netbeheerder en de initiatiefnemers, waardoor dit project
geen voortgang krijgt?

Antwoord 3

Het project is door de initiatiefnemers, die voor een investeringsbeslissing stonden
(o.a. in een batterij), on hold gezet, omdat er onvoldoende duidelijkheid was of er
voldoende transportcapaciteit beschikbaar zou zijn op het net van TenneT om in de
(traditionele) daluren extra elektriciteit af te nemen. De afgelopen maanden hebben
netbeheerder TenneT en regionale netbeheerders aanvullend onderzoek gedaan in de provincie
Utrecht naar de mogelijkheden om het gebruik van het elektriciteitsnet te spreiden
via flexibele contracten. Uit dat onderzoek blijkt dat er in deze regio niet altijd
voldoende ruimte op het hoogspanningsnet is om buiten de traditionele pieken extra
elektriciteit af te nemen.

Vraag 4

Hoe kijkt u naar deze casus en de opstelling van de netbeheerder?

Antwoord 4

Ik ben verrast door de mededeling van TenneT dat er onvoldoende ruimte is op het hoogspanningsnet
in deze regio en dat dit inzicht nu pas is ontstaan, en heb Tennet meteen om meer
duidelijkheid gevraagd. Ik zie energiehubs nog steeds als belangrijke ontwikkeling
voor het energiesysteem op de korte en de lange termijn en van belang voor bedrijven,
woningbouw, mobiliteit, logistiek en verduurzaming. Ik begrijp goed dat de initiatiefnemers
teleurgesteld zijn. Ik ben in gesprek met netbeheerders om de ontwikkeling van energiehubs
optimaal te faciliteren binnen de mogelijkheden van het elektriciteitsnet, bijvoorbeeld
door energiebesparing, eigen hernieuwbare opwek en gebruik achter de meter. Ik zal
de netbeheerders blijven aanspreken op het bieden van inzicht in de mogelijkheden
die de ruimte op het net nog wel biedt, en hun inzet voor maatwerkoplossingen om daar
effectief gebruik van te maken.

Vraag 5

Waarom maken de netbeheerders niet duidelijk aan initiatiefnemers welke profielen
wel en niet kunnen?

Antwoord 5

TenneT heeft op basis van eerste resultaten van een analyse voor regio Utrecht in
januari geconcludeerd dat er niet altijd voldoende ruimte is op het hoogspanningsnet.
De onderzoeken voor Flevopolder en Gelderland lopen nog maar ook daar is er mogelijk
minder perspectief dan verwacht om buiten de traditionele ochtend- en avonduren extra
elektriciteit af te nemen. TenneT verwacht deze analyses in de komende weken met de
Energy Boards in de verschillende provincies te bespreken. Ik heb TenneT gevraagd
zo snel mogelijk duidelijkheid te geven over welke ruimte er in deze regio’s, maar
ook elders, nog is.

Vraag 6 en 7

Deelt u de mening dat het noodzakelijk is dat de netbeheerders vooraf aan initiatiefnemers
duidelijk maakt wat wel en niet kan, zodat dit soort gevallen voorkomen kunnen worden?

Op welke manier kunt u als verantwoordelijk Minister de netbeheerders hiertoe aansporen
en regie pakken zodat energiehubs wél de rol kunnen spelen die we willen?

Antwoord 6 en 7

Netbeheerders dienen vooraf aan te kunnen geven welke ruimte er nog op het net is.
Dit punt breng ik nadrukkelijk naar voren in de gesprekken die ik met de netbeheerders
en andere partijen voer over netcongestie. Ik heb met de netbeheerders afgesproken
dat er meer inzicht komt in hoeveel ruimte er wel en niet beschikbaar is en komt op
de elektriciteitsnetten. Ik ben daarnaast met hen in gesprek om de ontwikkeling van
energiehubs optimaal te faciliteren binnen de mogelijkheden van het elektriciteitsnet,
bijvoorbeeld door energiebesparing, en eigen hernieuwbare opwek en gebruik achter
de meter.

Vraag 8

Op welke manier gaat u ervoor zorgen dat er meer transparantie van de netbeheerders
komt over waar ondernemers wel en niet energie kunnen gaan delen?

Antwoord 8

Netbeheerders werken aan de doorontwikkeling van de capaciteitskaart (capaciteitskaart.netbeheernederland.nl).
Daar is op dit moment per regio te zien of er sprake is van netcongestie. De capaciteitskaart
wordt op dit moment doorontwikkeld om meer inzicht te bieden aan ondernemers en alle
andere gebruikers van het elektriciteitsnet. De eerste update geeft meer inzicht in
de wachtrijen per station en meer inzicht in hoe groot het tekort aan netcapaciteit
is. De gebruiker kan inzoomen tot het niveau van zijn eigen gemeente. Deze update
wordt op korte termijn, in het tweede kwartaal van dit jaar, verwacht. In verdere
ontwikkelingen voegen de netbeheerders toe waar en wanneer en hoeveel het net uitgebreid
wordt. Het is altijd belangrijk om in een vroegtijdig stadium contact op te nemen
met de netbeheerder voor de inpassing van initiatieven. Ik heb de netbeheerders gevraagd
om in gezamenlijkheid de randvoorwaarden te organiseren die nodig zijn voor verdere
ontwikkeling van energiehubs.

Vraag 9

Kunt u de beantwoording van deze vragen gelijktijdig versturen met de brief over netcongestie
die op korte termijn naar de Kamer komt?

Antwoord 9

De beantwoording van deze vragen is eerder afgerond dan de eerstvolgende brief over
netcongestie.