Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Dijk over het bericht dat private equity leidt tot meer medische complicaties

Antwoord van Minister Helder (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 23 januari
2024).

Vraag 1

Wat is uw reactie op het bericht dat private equity leidt tot meer medische complicaties?1

Antwoord 1

Alle zorg die in Nederland wordt verleend, dient van goede kwaliteit te zijn en te
voldoen aan de eisen in de geldende regelgeving. Het onderzoek waar dit bericht naar
verwijst heeft betrekking op de relatie tussen private equity financiering en kwaliteit
in Amerikaanse ziekenhuizen. Gezien de grote verschillen tussen het Nederlandse zorgstelsel
en het Amerikaanse zorgstelsel ben ik van mening dat de conclusies uit dit onderzoek
niet één op één zijn te vertalen naar de Nederlandse situatie.

Vraag 2

Heeft u redenen om aan te nemen dat de effecten van private equity op de zorg in Nederland
wezenlijk anders zijn dan in de Verenigde Staten?

Antwoord 2

In het Nederlandse zorgstelsel staan de publieke belangen kwaliteit, toegankelijkheid
en betaalbaarheid van zorg centraal. Op deze vlakken kennen we veel regulering door
de overheid. Denk aan de Zorgverzekeringswet (Zvw), Wet kwaliteit, klachten en geschillen
zorg (Wkkgz), Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg), Wet toelating zorginstellingen
(WTZi) en de Wet toetreding zorgaanbieders (WTZa). De Inspectie Gezondheidszorg en
Jeugd (IGJ) en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) zien daarop toe. De borging van
deze publieke belangen is daarmee veel strakker gereguleerd dan in de Verenigde Staten.
Dat neemt niet weg dat ook in Nederland risico’s voor de publieke belangen kunnen
ontstaan. Dat is bijvoorbeeld wanneer financiële doelstellingen van door private equity
partijen gefinancierde zorgaanbieders, een groter belang kunnen krijgen dan de kwaliteit
en toegankelijkheid van zorg. Op dit moment is er echter weinig bekend over de effecten
van private equity in de diverse zorgsectoren in Nederland. Naar aanleiding van de
door uw Kamer aangenomen motie Van den Berg en Dijk2 wordt daar op dit moment onderzoek naar gedaan. Dit onderzoek is volledig gericht
op het Nederlandse zorgstelsel. Naar verwachting zullen de resultaten van dit onderzoek
rond het einde van het eerste kwartaal 2024 beschikbaar komen.

Vraag 3, 4 en 5

Zorgen deze onderzoeksresultaten ervoor dat u nu meer beseft hoe schadelijk op winst
beluste private equity kapitalisten voor de zorg kunnen zijn?

Bent u nu wel bereid om op korte termijn in te grijpen om de opmars van private equity
in de Nederlandse zorg een halt toe te roepen? Zo ja, welke stappen gaat u hiervoor
zetten? Zo nee, waarom niet?

Bent u nu wel bereid om de aangenomen motie Marijnissen en Bikker3 uit te voeren om ervoor te zorgen dat binnen de huisartsenzorg, eigenaarschap van
private equitypartijen tot het verleden gaat behoren?

Antwoord 3, 4 en 5

Zoals aangegeven in mijn antwoord op vraag 2, loopt op dit moment het onderzoek naar
de effecten van private equity in het Nederlandse zorgstelsel. Ik vind het van belang
om eerst beter zicht te krijgen in de mate waarin sprake is van private equity in
de zorg en het effect van private equity om te bepalen of, en zo welke, nadere maatregelen
gewenst zijn voor de diverse zorgsectoren.

Vraag 6

Waarom zou een verbod op private equity in de huisartsenzorg niet juridisch uitvoerbaar
zijn?4

Antwoord 6

Zorgaanbieders (dus ook huisartsen) zijn in Nederland private partijen. Zij zijn in
beginsel vrij om een investeringsovereenkomst of geldlening aan te gaan met allerlei
soorten investeerders, zoals familieleden, banken, vermogende particulieren of participatiemaatschappijen.
Als de contractsvrijheid beperkt wordt door zorgaanbieders te verbieden om met bepaalde
investeerders een overeenkomst te sluiten, raakt dat aan de vrijheid van ondernemerschap
(artikel 16 EU-handvest), het eigendomsrecht (Artikel 1, eerste protocol EVRM, artikel
17 van het EU-handvest) en ook aan vrij verkeerbepalingen uit het Verdrag betreffende
de Werking van de Europese Unie, zoals bijvoorbeeld het vrij verkeer van kapitaal.
Als daarbij slechts voorwaarden gesteld worden aan één specifieke partij, kan ook
het gelijkheidsbeginsel in het gedrang komen.

Om een maatregel te kunnen nemen, moet in ieder geval onderbouwd kunnen worden dat
de getroffen maatregel proportioneel is en noodzakelijk en, waar van toepassing, ook
dat deze niet in strijd is met het gelijkheidsbeginsel.

Zoals hierboven al vermeld, wordt momenteel onderzoek gedaan naar de effecten van
private equity op de kwaliteit, betaalbaarheid en toegankelijkheid van de zorg. Ik
acht het niet zorgvuldig om vooruitlopend op de uitkomsten van dit onderzoek specifieke
maatregelen te nemen tegen private equity partijen.

Vraag 7

Waarom zouden we als land verplicht zijn om op winst beluste sprinkhaankapitalisten
toe te staan om huisartsenpraktijken op te kopen, terwijl bekend is dat de kans groot
is dat daarna de kwaliteit en toegankelijkheid van de zorg achteruit holt en dat soms
zelfs de volledige praktijk omvalt?

Antwoord 7

Het zorgbeleid is erop gericht dat de zorg betaalbaar is, van goede kwaliteit en toegankelijk
voor iedereen die haar nodig heeft. Om hiervoor te zorgen moet onder andere worden
voldaan aan de eisen rond kwaliteit van zorg door zorgaanbieders zoals vastgelegd
in de Wkkgz, de bepalingen rond het winstuitkeringsverbod in de WTZi en de bepalingen
over bestuursstructuur zoals vastgelegd in de WTZa. De IGJ en NZa zien daarop toe
en handhaven wanneer nodig.

Voor een algeheel verbod op private equity in de huisartsenzorg of andere aanvullende
maatregelen, heb ik eerst meer zicht nodig op de effecten van private equity op de
zorg. Daarnaast kunnen private investeringen en commerciële bedrijven in de zorg een
waardevolle aanvulling zijn om het huidige tekort aan praktijk houdende huisartsen
op te vangen en helpen om de druk op de zorg te verminderen. Nieuwe initiatieven kunnen
bijdragen aan het voorkomen dat patiënten toegang tot huisartsenzorg verliezen.