Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Dijk en Beckerman over het artikel ''Hollandse Energie Maatschappij verdacht van gesjoemel met prijsplafondmiljoenen''

Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) (ontvangen 22 januari 2024).

Vraag 1

Kunt u bevestigen of het bericht in de Volkskrant over de verdenking van fraude door
HEM met het prijsplafond accuraat is? Zo ja, welke stappen worden ondernomen om deze
kwestie grondig te onderzoeken?1

Antwoord 1

Om een doelmatige en verantwoorde besteding van de prijsplafondsubsidie te borgen,
ziet RVO toe op de naleving van de subsidievoorwaarden. Daarnaast controleert de Autoriteit
Consument en Markt (ACM) vanuit haar rol als wettelijk toezichthouder of alle energiebedrijven,
die met een leveringsvergunning actief zijn op de Nederlandse markt, zich aan de geldende
wetten en regels houden.

Ik heb uw Kamer via de voortgangsrapportages2 geïnformeerd over de stappen die gezet zijn in het kader van het toezien op de naleving
van de regeling prijsplafond. Bij nieuwe ontwikkelingen zal ik de Kamer uiteraard
opnieuw informeren. Over eventueel lopende juridische procedures die hier direct mee
samenhangen, kan ik op dit moment geen uitspraken doen.

Vraag 2

Kunt u, in het licht van dit artikel, reageren op eerdere vragen gesteld door het
lid Leijten (SP) over de energieleverancier HEM en reflecteren op de destijds gegeven
antwoorden? (Aanhangsel handelingen 2022/23 nr. 621) Was er in november van 2022 niet al een vermoede dat dit geval fraudegevoelig zou
zijn? Was het toezicht op HEM naar uw mening streng genoeg? Heeft u dit aangepast
op basis van deze vragen?

Antwoord 2

Het toezien op de regels die op de energiemarkt gelden, en het verbeteren daarvan
waar nodig, heeft mijn volle aandacht en ik blijf alert op de signalen uit de markt.
Tijdens de uitzonderlijke situatie op de energiemarkt in het jaar 2022 viel door de
energiecrisis het aanbod van vaste contracten weg. Eerder waren er al signalen over
meerjarige contracten met variabele tarieven gekoppeld aan hoge opzegboetes. Per 1 juni
2023 zijn nieuwe opzegregels van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) van kracht
geworden. Deze opzegregels gelden voor het vroegtijdig opzeggen van een contract met
vaste tarieven én een bepaalde looptijd voor de levering van elektriciteit en gas
aan kleinverbruikers. Met de nieuwe regels zijn opzegvergoedingen voor contracten
met een onbepaalde looptijd of contracten met een bepaalde looptijd en variabele tarieven
niet toegestaan.

Vraag 3

In antwoord op de vragen van het lid Leijten (SP), schrijft u het volgende: «Op zijn
minst roept de uitzending de vraag op of die regels goed zijn nageleefd in dit geval.
Ik vind het daarom belangrijk dat de toezichthouder scherp let op eventuele overtredingen
van deze regels en zo nodig optreedt waar die niet nageleefd worden.» Bent u van mening
dat dit gelukt is?

Antwoord 3

Ik vind het belangrijk dat de toezichthouder scherp let op eventuele overtredingen
van wet- en regelgeving. De ACM ziet als toezichthouder toe op de naleving van de
regels. In dit kader kan de ACM bij eventuele overtredingen boetes opleggen of extra
eisen opnemen in de vergunning. De bewijslast om op te treden tegen een leverancier
is hoog en onderzoeken duren daarom lang. Op 22 december 2023 heeft de ACM bekendgemaakt
in september 2022 een onderzoek gestart te zijn naar energieleverancier HEM en dat
in juni 2023 een tweede onderzoek volgde. Op grond van deze onderzoeken heeft de ACM
aanvullende voorschriften opgenomen in de aan HEM verleende vergunning voor het leveren
van elektriciteit en gas aan kleinverbruikers.

Vraag 4

Bent u van mening dat het wenselijk is dat bedrijven zonder vergunning leverancier
spelen? Wat voor gevaren ziet u in dit soort constructies? Bent u van mening dat deze
risico’s van misbruik opwegen tegen de door u te definiëren baten?

Antwoord 4

Nee, dat is niet wenselijk en in principe niet toegestaan, wettelijke uitzonderingen
daargelaten. Ik merk verder op dat in de berichtgeving wordt gesproken over een energieleverancier
met leveringsvergunningen voor elektriciteit en gas.

Vraag 5

HEM leverde energie zonder leveringsvergunning. Hoe kwam dit bedrijf dan in aanmerking
voor het prijsplafond? Is het gepast dat dit bedrijf in aanmerking kwam voor het prijsplafond?

Antwoord 5

De ACM als onafhankelijke toezichthouder gaat over het afgeven van vergunningen voor
de levering van elektriciteit en gas. Zij houden op hun website een openbaar register
bij waarin alle energieleveranciers met een leveringsvergunning staan vermeld. Allround
Hollands Energie B.V., de naam waaronder HEM staat geregistreerd, is opgenomen in
dit register.

Bij totstandkoming van het prijsplafond was het streven om alle huishoudens met een
kleinverbruikersaansluiting te bereiken met deze regeling. Naast deelname van alle
leveranciers met een Nederlandse vergunning, was het daarom ook mogelijk voor energieleveranciers
die conform wetgeving leveren, maar zonder een vergunning (bijvoorbeeld aan zogeheten
multisites), om aan het prijsplafond deel te nemen. De genoemde leverancier is echter een partij
die wel over een door de ACM verleende vergunning beschikt.

Vraag 6

Hoe kunt u garanderen dat energieleveranciers op een eerlijke en transparante manier
omgaan met het prijsplafond, en welke maatregelen worden overwogen om mogelijke misbruiken
in de toekomst te voorkomen?

Antwoord 6

Het prijsplafond is in 2023 ingesteld om consumenten prijszekerheid te bieden tijdens
een uitzonderlijke situatie op de energiemarkt. Het prijsplafond is per 31 december
2023 afgelopen. RVO en de energieleveranciers werken in 2024 en 2025 verder aan het
afronden van de regeling. In 2024 leveren energieleveranciers, net zoals in 2023,
maandelijks een eindnota aan bij de RVO. Hieruit blijkt of het voorschot dat de leverancier
in 2023 over de betreffende periode heeft ontvangen te hoog of te laag is geweest.
Dit wordt vervolgens door RVO gecorrigeerd.

Op verzoek van uw Kamer is in de prijsplafondregeling een brutomargetoets opgenomen.
Deze toets voorkomt dat energieleveranciers als gevolg van het prijsplafond overwinsten
kunnen boeken. Hiertoe wordt de behaalde brutomarge in 2023 vergeleken met het gemiddelde
van de voorgaande jaren. Eventuele overschrijdingen van dit gemiddelde worden na de
definitieve vaststelling in 2025 door RVO teruggevorderd. De toets geldt voor alle
leveranciers die gebruik maken van de regeling.

Vraag 7

Wat zijn de gevolgen voor de consumenten indien blijkt dat HEM inderdaad fraude heeft
gepleegd met het prijsplafond, en welke stappen zult u ondernemen om gedupeerde consumenten
te compenseren?

Antwoord 7

Alle energieleveranciers die onder de regeling van het prijsplafond in 2023 vielen,
zijn gehouden aan de voorwaarden van het prijsplafond. Op dit moment zijn er geen
aanwijzingen dat er consumenten zijn die over hun energieverbruik in 2023 onder het
prijsplafond meer hebben betaald dan het prijsplafondtarief.

Vraag 8

In hoeverre heeft de Autoriteit Consument en Markt (ACM) reeds onderzoek gedaan naar
de handelspraktijken van HEM en welke verdere stappen onderneemt de ACM te ondernemen
in reactie op deze verdenking van fraude?

Antwoord 8

De ACM houdt algemeen toezicht op de energieleveranciers. Doorgaans doet de ACM geen
uitspraken over onderzoeken die nog niet zijn afgerond of lopende zaken. De ACM heeft
meerdere keren gewaarschuwd voor de hoge tarieven die HEM rekent voor gas en elektriciteit
bij vaste contracten3. In december heeft de ACM een besluit gepubliceerd waarbij zij de vergunningsvoorwaarden
van HEM heeft aangescherpt (zie ook antwoord op vraag 3). Bij herhaalde overtreding
van de voorschriften, kan de ACM besluiten om over te gaan tot het treffen van handhavende
maatregelen, waaronder ook het intrekken van de vergunning.