Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Agema over het bericht dat het aantal kinderen met longontsteking het grootste is in drie jaar tijd

Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 12 december
2023).

Vraag 1

Wat is uw reactie op het bericht «Aantal jonge kinderen met longontsteking stijgt,
grootste aantal in drie jaar tijd»?1

Antwoord 1

Het is mij inderdaad bekend dat het aantal longontstekingen onder jonge kinderen toeneemt.
Deze trend is ook waarneembaar in andere Europese landen en wereldwijd, zoals in China.
Dit fenomeen past nog binnen het seizoenspatroon, hoewel het vroeger in het seizoen
is en hoger dan gebruikelijk, speciaal in de leeftijdsgroep 5 tot en met 14 jaar.

Vraag 2

Wat is uw reactie op het bericht dat het aantal jongeren tussen 15–24 jaar en 65-plussers
met longontsteking ook gestegen is?

Antwoord 2

De toename bij 65-plussers is niet ongebruikelijk voor het seizoen van luchtwegaandoeningen
en vergelijkbaar met getallen vóór de coronapandemie. De stijging onder 15–24-jarigen
is minder gebruikelijk: deze is wat hoger en eerder dan pre-corona.

Vraag 3

Vertoont de leeftijdsgroep ertussen 25–64 jaar ook een stijging?

Antwoord 3

Ja, onder mensen van de leeftijdsgroep 25–64 jaar is er ook een toename van longontstekingen,
maar deze is niet zo afwijkend van de jaren voor de coronapandemie.

Vraag 4

Wat kunnen de oorzaken hiervan zijn?

Antwoord 4

De toename kan worden toegeschreven aan een gelijktijdige verheffing van verschillende
luchtwegvirussen en -bacteriën, waaronder RSV, SARS-CoV-2, rhinovirus en Mycoplasma pneumoniae.Dit blijkt uit de cijfers van de Nivel huisartsenpeilstations over acute luchtweginfecties
bij huisartspatiënten, de virologische weekstaten over voornamelijk ziekenhuislaboratoria
diagnostiek en Infectieradar over acute luchtweginfecties bij de algemene bevolking.2 Deze trend wordt ook in andere Europese landen3 en China4 waargenomen.

Vraag 5

Zou er een relatie kunnen zijn met de lockdowns tijdens corona, toen mensen elkaar
veel minder vaak troffen en alle virussen daardoor minder rondgingen en dat die virussen
bezig zijn met een inhaalslag?

Antwoord 5:

Dat is niet met zekerheid te zeggen. De afname van luchtweginfecties tijdens de inzet
van maatregelen ter preventie van corona en de daaropvolgende toename kunnen invloed
hebben op de huidige trends. Maar de seizoenspatronen van infectieziekten hadden zich
in de periode 2022/2023 grotendeels hersteld, en het is vooralsnog onduidelijk of
de huidige toenames overeenkomen met pre-corona patronen. Naast het potentiële effect
van de maatregelen zelf kan een stijging ook komen omdat het aannemelijk is dat mensen
met klachten dit seizoen weer vaker naar de huisarts gaan. Door de grote druk op de
zorg en de beschikbaarheid van GGD-teststraten in de coronatijd gingen mensen met
klachten minder snel naar de huisarts.

Vraag 6

Kunt u bij de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) nagaan of het klopt wat indiener
van deze vragen van haar huisarts hoorde, dat allerhande luchtwegvirussen meer dan
anders welig tieren? Om welke virussen gaat het zoal?

Antwoord 6

Het klopt dat het aantal mensen met luchtwegklachten de afgelopen weken is toegenomen.
De toename is niet meer dan gebruikelijk voor deze tijd van het jaar, hoewel het wat
vroeger is in het seizoen dan anders. Voor informatie over luchtwegvirussen verlaat
ik mij voornamelijk op de gegevens van huisartsenpeilstations, verzameld door Nivel
en het RIVM, en andere bronnen (zie ook antwoord op vraag 8). Volgens deze gegevens
zijn de virussen RSV, SARS-CoV-2,en rhinovirus en de bacterie Mycoplasma pneumoniae de voornaamste verwekkers van de huidige luchtweginfecties.

Vraag 7

Hoeveel antibioticakuurtjes en prednisolonkuurtjes werden de afgelopen maand meer
voorgeschreven bij luchtwegaandoeningen door huisartsen en uitgereikt door apothekers
dan een jaar geleden? Hoeveel meer dan in 2019?

Antwoord 7

Op basis van het aantal medicatie-verstrekkingen van antibiotica aanbevolen voor gebruik
bij luchtweginfecties door de apotheek (maandelijks bijgehouden door de Stichting
Farmaceutische Kengetallen5) is er een licht hogere toename te melden in het voorschrijven van antibiotica voor
luchtweginfecties bij kinderen (0–10 jaar) vanaf september 2023, in vergelijking met
de gebruikelijke toename vanaf september in de pre-corona jaren en ook in 2022. Het
gebruik van prednison/prednisolon vertoont de gebruikelijke toename vanaf augustus
in de pre-corona jaren, die licht hoger is dan de toename vanaf augustus 2022. Over
het algemeen blijft het jaarlijkse patroon vergelijkbaar met voorgaande jaren, ook
voor de andere leeftijdsgroepen.

Vraag 8

Als Nivel en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) aangeven geen
onderzoek te doen naar de verklaring voor de toename, bent u dan bereid te bewerkstelligen
dat dat wel gebeurt? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 8

De huidige toename van longontstekingen lijkt te wijten aan diverse luchtwegvirussen
en -bacteriën, die gelijktijdig rondgaan. Uit diverse bronnen wordt wekelijks actuele
informatie verzameld en geduid: huisartsenpeilstations (Nivel en RIVM), ziekenhuislaboratorium
gegevens (virologische weekstaten; RIVM), Infectieradar algemene bevolking; (RIVM)
en data uit de rioolwatersurveillance (RIVM). In overleg met RIVM en Nivel wordt nu
een intensivering van de surveillance bij de huisartsenpeilstations uitgezet, door
extra bemonstering en uitgebreider testen (op meer pathogenen) van longontstekingen
onder kinderen in de leeftijdsgroep onder 15 jaar, omdat daarin de grootste toename
van longontstekingen wordt gevonden.6