Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen vragen van de leden Westerveld en Bouchallikh over toenemende online lhbti+-haat naar aanleiding van het artikel 'Tijd voor geweld tegen deze lui'

Antwoord van Minister Dijkgraaf (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap), mede namens de
Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Minister van
Justitie en Veiligheid (ontvangen 4 december 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2023–2024, nr. 273.

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het artikel «Tijd voor geweld tegen deze lui» over de toenemende
online lhbti+-haat?1

Antwoord 1

Ja, daar ben ik bekend mee.

Vraag 2

Wat vindt u van de bevindingen van het onderzoek dat op alle digitale platformen de
vijandigheid richting lhbti+-groepen groeit en dat met name homo- en transfobie online
razendsnel zijn toegenomen? Deelt u de mening dat een stijging van anti-transgeluid
van 67 procent onacceptabel is?

Antwoord 2

Ik vind de bevindingen van dit onderzoek verontrustend. Ook in de online omgeving
is geen plaats voor homo- en transfobie en andere haatzaaiende discriminatoire uitingen.
Iedereen, dus ook de gehele lesbische, homoseksuele, bi+, transgender, intersekse en queer (lhbtiq+) gemeenschap, moet zichtbaar
zichzelf kunnen zijn zonder (online) dreiging van wie dan ook. Iedere vorm van discriminatie
is volstrekt ontoelaatbaar in onze samenleving. Het gevoel van onveiligheid dat hiermee
gemoeid gaat veroorzaakt veel leed en dat is onacceptabel. Deze ontwikkelingen staan
haaks op het Nederlands antidiscriminatie- en emancipatiebeleid waar Nederland voor
staat.

Vraag 3

Welke aantoonbaar succesvolle maatregelen zijn er beschikbaar om homo- en transfobie
online en in de publieke ruimte te lijf te gaan? Wordt hier volop gebruik van gemaakt
in Nederland en is dit succesvol geweest? Zijn deze maatregelen preventief of repressief?

Antwoord 3

Het kabinet vindt het belangrijk om discriminatie, waaronder homo- en transfobie,
online en in de publieke ruimte tegen te gaan. Het kabinet voert een actief antidiscriminatie
en emancipatiebeleid. In de Emancipatienota 2022–2025 heeft het kabinet een overzicht
gegeven van de maatregelen die het kabinet neemt om de emancipatie van lhbtiq+ personen
te stimuleren.2 Het Ministerie van OCW zet zich onder andere in op het verbeteren van welzijn, sociale
acceptatie en sociale veiligheid van lhbtiq+ personen door samen te werken met gemeenten
in

Nederland, de Regenboogsteden en met Regenboogprovincies. Op het punt van veiligheid
zet dit kabinet in op discriminatierechercheurs, versterken van het politienetwerk
«Roze in Blauw», aanpassingen in het curriculum van politieopleidingen en hogere straffen
bij discriminerend geweld. Ook is op 28 september 2023 de aftrap geweest van «Ons
voetbal is van iedereen» (OVIVI) 2.0. Dit is een gezamenlijk initiatief van de Ministeries
van VWS, SZW, JenV en de KNVB, dat inzet op een effectieve aanpak van discriminatie
en racisme in het voetbal waarbij racisme en discriminatie (zoals homofobe uitingen,
gedragingen of spreekkoren) op en rond de voetbalvelden niet wordt getolereerd.

Het kabinet evalueert momenteel de maatregelen uit het Actieplan Veiligheid LHBTI
2019–2022. Deze maatregelen richtten zich met name op de strafrechtelijke aanpak van
discriminatie en het bevorderen van het gevoel van fysieke veiligheid bij de doelgroep.
Daarnaast wordt in het voorjaar van 2024 een onderzoek opgeleverd dat inzicht zal
geven in daders van geweld tegen lhbti personen. De uitkomsten van bovengenoemde trajecten
zullen een belangrijke basis vormen voor het bepalen van de vervolginzet. De veiligheid
van lhbtiq+ personen blijft onverminderd een aandachtspunt.

Daarnaast heeft het Kennisplatform Inclusief Samenleven (KIS) in 2022 onderzoek gepubliceerd
over de Nederlandse aanpak van online discriminatie door verschillende stakeholders,
waaronder de overheid.3 In het rapport worden verbeterkansen van deze aanpak, alsmede effectieve preventieve
en repressieve maatregelen geïdentificeerd. Zo deed KIS de aanbeveling om voor meer
bekendheid van het centrale meldpunt voor online discriminatie te zorgen: het Meld.
Online Discriminatie (voorheen: Meldpunt internetdiscriminatie (MiND)).

Bij het Meld. Online Discriminatie kunnen slachtoffers van online strafbare discriminatoire
content terecht. Indien hiervan sprake is, wordt door het meldpunt naar de internettussenpersoon
bij wie deze content staat een verwijderverzoek gestuurd. Het Meld. Online Discriminatie
heeft in 2023 concrete stappen gezet om de naamsbekendheid en vindbaarheid van het
meldpunt te vergroten. Een voorbeeld hiervan is de naamswijziging van het meldpunt.

Ook benoemt KIS het gebruik maken van kunstmatige intelligentie als een kans voor
verbeterde moderatie. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) is
in het kader hiervan in 2023 een pilot gestart om te onderzoeken welke uitdagingen
kleine en middelgrote sociale mediaplatformen ervaren in het modereren van hun content.
Binnen deze pilot wordt bekeken of, en onder welke voorwaarden, kunstmatige intelligentie
hier ondersteunend in kan zijn.

Ten slotte is de strafrechtelijke aanpak van discriminatie van belang. In de Aanwijzing
discriminatie van het Openbaar Ministerie (OM) is vastgelegd dat dit discriminatieaspect
als strafverzwarende omstandigheid in de eis van de Officier van Justitie dient te
worden betrokken. Concreet betekent dit dat bij een ingrijpend strafbaar feit met
een discriminatieaspect staat voorgeschreven dat de verdachte moet worden gedagvaard
en dat het uitgangspunt bij de strafeis een strafverzwaring van 100% is ten opzichte
van het uitgangspunt in de richtlijn van het betreffende commune delict.

Vraag 4

Hoe groot is de verantwoordelijkheid van de platformen om tegen online lhbti+-haat
op te treden? Vertrouwt u deze taken aan de platformen toe? Waarom wel of waarom niet?
Welk toezicht wordt gehouden op de acties van platformen om de vrijheid en veiligheid
van lhbti+»ers online te beschermen?

Antwoord 4

De internetsector speelt een belangrijke rol in het veilig houden van de online omgeving
en in het bestrijden van de verspreiding van content die de veiligheid van burgers
en instituties ondermijnt. Omwille van dit belang zet het kabinet in op een goede
samenwerking met de internetsector. We treden in dialoog met verschillende departementen,
OM, politie en de verschillende soorten aanbieders in de internetsector. Bijvoorbeeld
via de «publiek-private samenwerking online content moderatie» (Procom).

Bovendien zijn er de afgelopen jaren allerlei nieuwe verplichtingen gekomen voor tussenhandeldiensten,
waaronder online platformen, om de uitwassen van hun diensten aan te pakken. Het betreft
onder meer de Digital Services Act (DSA). De Digital Services Act bevat zowel regels
voor illegale content als een kader voor de omgang met zeer schadelijke content. Lhbtiq+-haat
kan in potentie beide vormen aannemen. Wanneer er sprake is van illegale content dan
worden online platforms bijvoorbeeld verplicht om gebruikers in staat te stellen om
daar een melding van te doen. De DSA stelt een aantal eisen voor de zorgvuldige behandeling
van die meldingen. Belangrijk in dit kader is dat een melding ertoe kan leiden dat
het online platform kennis heeft van die inhoud. Zodra die kennis er is, moet het
platform prompt handelen om de illegale inhoud te verwijderen of de toegang daartoe
onmogelijk te maken. Doet een online platform dat niet, dan kan dit resulteren in
aansprakelijkheid. De DSA schrijft bovendien voor dat gebruikers de mogelijkheid moeten
hebben om een klacht in te dienen over de afhandeling van hun melding. Verder moeten
online platformen beleid hebben voor de omgang met gebruikers die frequent kennelijk
illegale inhoud verstrekken.

Vanaf 17 februari 2024 geldt de DSA voor alle tussenhandeldiensten. Sinds 25 augustus
jl. is de DSA reeds van toepassing op zogenaamde zeer grote online platformen en zeer
grote online zoekmachines. Deze partijen moeten aan extra strenge zorgvuldigheidsverplichtingen
voldoen, waaronder de verplichting om de zogenaamde systeemrisico's die voortvloeien
uit hun diensten of algoritmes, te beoordelen en te beperken. Systeemrisco’s omvatten
onder meer de verspreiding van illegale inhoud, zoals illegale haatzaaiende uitlatingen
of content die werkelijke of voorzienbare negatieve effecten heeft op grondrechten,
verkiezingsprocessen, de volksgezondheid, minderjarigen en gendergerelateerd geweld.
Het is voorstelbaar dat er vormen van lhbtiq+-haat zijn die dusdanig ernstige vormen
aannemen dat ze een systeemrisico vormen, en online platformen dus maatregelen moeten
treffen om daar iets tegen te doen. Zie voor meer informatie het antwoord op vraag
6.

Vraag 5

Welke verantwoordelijkheid ziet u voor uzelf weggelegd om dit tegen te gaan? Heeft
u voldoende grip op online platformen om hierin op te treden?

Antwoord 5

Het toezicht over de DSA is verdeeld over de Europese Commissie en nationale toezichthouders.
Het toezicht op de zeer grote online platformen en zeer grote online zoekmachines
ligt voor wat betreft de bestrijding van systeemrisico’s bij de Europese Commissie.
Voor het overige geldt dat de toezichthouder uit de lidstaat van vestiging bevoegd
is.

De invoering van de DSA is een mooie stap, maar niet alomvattend. Voor een effectieve
aanpak van online discriminatie, is inzet van veel partijen in onze samenleving nodig.
Het kabinet en maatschappelijke partijen hebben in de afgelopen jaren een aantal belangrijke
stappen gezet om het complexe probleem van ongewenst online gedrag beter in kaart
te brengen en aan te pakken. De Ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK), Justitie en Veiligheid (JenV), Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (OCW) en Langdurige Zorg en Sport hebben de Tweede Kamer op
22 februari een Kamerbrief4 gestuurd over online discriminatie, racisme en hate speech. In de brief is een inventarisatie
gemaakt van lopend beleid en wordt benadrukt dat het kabinet de komende jaren inzet
op een meer geïntegreerde, samenhangende en gestructureerde aanpak. Deze aanpak zal
vorm krijgen aan de hand van de pijlers ondersteuning van slachtoffers, handhaving
en wet- en regelgeving, preventie en bewustwording, betere registratie en onderzoek,
zoals ook wordt opgeroepen in de aanbeveling van de Raad van Europa. Deze pijlers
worden op dit moment uitgewerkt tot concrete acties door een interdepartementale werkgroep.
Deze uitwerking vindt onder andere plaats door sessies met het veld over deze thematiek.
Zo vinden er dit najaar bijvoorbeeld twee sessies plaats over de ondersteuningsbehoefte
van slachtoffers van online discriminatie.

Tot slot is het kabinet bezig met het opstellen van een Versterkte Aanpak Online inzake
extremistische en terroristische content. Hierover wordt uw Kamer binnenkort op nadere
wijze geïnformeerd. Deze aanpak zal zich richten op de dialoog met de internetsector,
wet en -regelgeving, de lokale aanpak en de internationale inzet.5 Tevens heeft de Minister van Justitie en Veiligheid recentelijk het WODC-onderzoek
«rechts-extremisme op sociale mediaplatforms? Ontwikkelingspaden & handelingsperspectieven»
verzonden.6 In dit waardevolle onderzoek worden handelingsperspectieven ten aanzien van de internetsector
weergegeven. De aanbevelingen van dit onderzoek worden nader bestudeerd en gebruikt
bij de Versterkte Aanpak Online inzake extremistische en terroristische content.

Vraag 6

Welke voorschriften uit de Digital Services Act (DSA) en Digital Markets Act (DMA)
voorzien in het bestrijden van online lhbti+-haat en het zonder uitleg verwijderen
van lhbti+-content? Zijn deze voorschriften toereikend? Zo niet, op welk vlak moeten
deze richtlijnen nog worden aangescherpt om de aanpak te verbeteren?

Antwoord 6

De DMA bevat geen specifieke regels betreffende lhtbi+-haat. Wel bevat de DSA een
aantal regels die in dit kader van betekenis kunnen zijn. Deze zijn reeds gedeeltelijk
beschreven in het antwoord op vraag 4.

Voor het zonder uitleg verwijderen van lhbtiq+-content is verder artikel 17 van de
DSA relevant. Dit artikel schrijft voor dat online platformen bij het verwijderen
van content een duidelijke en specifieke motivering moeten geven wanneer zij besluiten
om informatie te verwijderen. Gebruikers moeten op grond van artikel 20 bovendien
een klacht kunnen indienen over deze en andere moderatiebesluiten van online platforms.
Wanneer lhbtiq+-haat de vorm van bijvoorbeeld strafbare haatzaaiing aanneemt, dan
kan er op grond van artikel 16 melding van worden gemaakt bij het betreffende online
platform. Die moet zo’n melding op tijdige, zorgvuldige, niet-willekeurige en objectieve
wijze verwerken.

Relevant zijn mogelijk ook artikel 34 en 35 van de DSA, die uitsluitend gelden voor
zogenaamde zeer grote online platformen- en zoekmachines. Deze partijen hebben maandelijks
meer dan 45 miljoen actieve gebruikers in de Unie en moeten als zodanig zijn aangewezen
door de Europese Commissie. Op grond van deze bepalingen moeten dergelijke partijen
de zogenaamde systeemrisico’s die voortvloeien uit het ontwerp of uit de werking van
hun dienst identificeren en beperken. Eventuele werkelijke of voorzienbare negatieve
effecten op de uitoefening van grondrechten, zoals het grondrecht op non-discriminatie,
of gendergeralateerd geweld kunnen een dergelijk systeemrisico vormen. Toezicht hierop
ligt bij de Europese Commissie.

Zoals gezegd geldt de DSA sinds 25 augustus jl. voor de zeer grote online platforms
en zeer grote online zoekmachines. Voor het overige wordt de DSA met ingang van 17 februari
2024 van toepassing. Het is dus nog te vroeg om uitspraken te doen over de vraag of
deze voorschriften al dan niet toereikend zijn.

De DMA bevat regels over kernplatformdiensten die poortwachters verlenen of aanbieden
aan zakelijke gebruikers en gaat dus niet over de wijze waarop online platformen omgaan
met de inhoud van gebruikers.

Vraag 7

Bent u het ermee eens dat, zolang het verdienmodel van online platformen gebaat is
bij de aanzuigende werking van ophef, er voor deze bedrijven een perverse prikkel
is om online haat ongecontroleerd te laten gaan of dit zelfs breder te delen? Is het
inperken van dit verdienmodel daarmee ook een integraal deel van het Nederlandse emancipatiebeleid?

Antwoord 7

Het verdienmodel van online platformen is voor een belangrijk deel gebaseerd op de
algoritmen die in de programmatuur gebruikt worden. Het is niet simpel om een algemeen
oordeel te vellen over aanbevelingsalgoritmes. Voor veel mensen bieden deze algoritmes
ook plezier en meerwaarde. Het internet is ook een plek om een gemeenschap en waardevolle
informatie te vinden. Tegelijkertijd kunnen we onze ogen niet sluiten voor de negatieve
effecten. Er kan inderdaad een prikkel zijn om content die veel reacties krijgt, breder
te verspreiden.

In elk geval wordt in de DSA geregeld dat zeer grote online platformen en zeer grote
online zoekmachines gebruikers de mogelijkheid moeten bieden om het aanbevelingsalgoritme
uit te zetten (zie artikel 38 van de DSA). Zie ook antwoord 6 over de zogenaamde systeemrisico’s.

Binnenkort wordt aan de Tweede Kamer een algemene verkenning naar AI en lhbtiq+-emancipatie
verzonden. Momenteel wordt gekeken hoe de uitkomsten hiervan in het emancipatiebeleid
kunnen worden meegenomen. (Online) veiligheid is een van de maatschappelijke deelgebieden
waar de verkenning naar kijkt.

Vraag 8

Vindt u het, met oog op de groeiende onveiligheid voor lhbti+»ers online, essentieel
om hun privacy en onherleidbaarheid zo goed mogelijk te borgen? Hoe weegt dit op tegen
de anonimiteit van mensen die online haat en bedreigingen rondsturen?

Antwoord 8

Het kabinet vindt het van groot belang dat iedereen zich veilig voelt op het internet.
Op dit moment is onze inzet en het beleid er vooral op gericht om het internet een
veiligere plek te maken voor gemarginaliseerde groepen, waaronder de lhbtiq+-gemeenschap.

De Minister van BZK laat op dit moment een literatuurstudie uitvoeren naar welke aspecten
van sociale media bijdragen aan de risico’s voor onze democratie. De rol van anonimiteit
wordt daarin expliciet meegenomen. De Minister van BZK komt hiermee tegemoet aan een
motie van het lid Gündogan. Begin 2024 wordt uw Kamer geïnformeerd over de resultaten
van deze literatuurstudie.

Daarnaast coördineert de Staatssecretaris van BZK in samenwerking met het Platform
voor de Informatiesamenleving (ECP) ook ethische begeleidingssessies met betrekking
tot technologische hulpmiddelen die een rol spelen in de spanning tussen anonimiteit
en zichtbaarheid op het internet. Gedurende deze sessies vindt er een dialoog plaats
tussen wetenschappers, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties en burgers,
waarbij het ethische vraagstuk met betrekking tot het gebruik van technologie of technieken
die anonimiteit of pseudonimiteit waarborgen en de effecten ervan op online discriminatie
en haatzaaien wordt besproken.

Vraag 9

Wat is uw appreciatie van de bevinding dat lhbti+-content en in het bijzonder content
van transpersonen vaker wordt verwijderd op social media platforms? Wat is uw appreciatie
van de bevinding dat het internet dankzij systemen met ingebouwde vooroordelen steeds
conservatiever en daarmee onveiliger voor minderheden wordt? Ziet u mogelijkheden
hier maatregelen tegen te treffen, bijvoorbeeld in EU-verband? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 9

Het kabinet vindt het uiteraard belangrijk dat alle personen zich kunnen uiten op
het internet, waaronder ook transgender personen. Uit het artikel van de Groene Amsterdammer
waar de leden Westerveld en Bouchallikh naar verwijzen, blijkt niet hoe breed het
probleem van het verwijderen van content van transgender personen speelt. Als dit
fenomeen inderdaad wijdverspreid en systematisch is, is dat uiteraard een onwenselijke
ontwikkeling.

In Europees verband spreekt het kabinet over dergelijke ontwikkelingen en de uitwisseling
van best practices om (online) discriminatie tegen te gaan, zoals met de EU High Level
Group on combating hate speech and hate crime. Verder verwijzen we naar het antwoord
op vraag 5 over onze inzet op de aanpak van online discriminatie, racisme en hate
speech en vraag 6 ten aanzien van het verwijderen van lhbtiq+-content.

Vraag 10

Wat is de inzet van het kabinet om online haat tegen lhbti+-personen te voorkomen
en te verminderen en op welke manier wordt gemeten wat het effect van dit beleid is?

Antwoord 10

De overheid is er in Nederland voor iedereen en streeft naar een inclusieve samenleving
met gelijke rechten, kansen en vrijheden voor iedereen, ongeacht genderidentiteit,
seksuele oriëntatie, ideologie, kleur, religie, beperking etc. Met de blik op de toekomst
gericht is het essentieel om de voedingsbodem voor lhbtiq+-haat weg te nemen. We verwijzen
naar het antwoord op vraag 5 voor onze inzet op de aanpak van brede online discriminatie,
racisme en hate speech.

Een overzicht van alle maatregelen gericht op de emancipatie van lhbtiq+ personen
is opgenomen in de bijlage bij de Emancipatienota 2022–2025.7 Algemene maatregelen gericht op het vergroten van de acceptatie en het verkleinen
van vooroordelen dragen (op termijn) ook bij aan een veiligere online omgeving voor
lhbtiq+ personen.

Verder zet het kabinet zich ook in op preventief beleid om de online wereld veiliger
te maken, ook voor lhbtiq+ personen. OCW stimuleert, vanuit de mediabegroting, de
activiteiten van het Netwerk Mediawijsheid. Een kern van de activiteiten in het nieuwe
meerjarenplan van 2024–2029 is de maatschappelijke opgave «samen sociaal online»,
om het online klimaat te verbeteren. Bij slachtoffers van bijvoorbeeld homo- of transfobie
leidt het asociale klimaat tot een onveilig gevoel, maar ook bij omstanders. «Samen
Sociaal Online» is het jaarthema van de Week van de Mediawijsheid, dit jaar van 10
tot en met 17 november.8 In de Week is het initiatief #hierniet gelanceerd, waarmee mensen en organisaties
worden aangemoedigd om asociaal gedrag te normeren. De website bevat tips en handvatten
om te gaan met asociaal gedrag online en kan ook worden doorgestuurd naar de «aanstichters»
van dit gedrag.

Daarnaast vergoten we de bekendheid van het Meld. Online Discriminatie (voormalig
Meldpunt Internetdiscriminatie/MiND), zodat mensen sneller melding zullen maken van
online discriminatievormen. BZK is op dit moment bezig met een stelselherziening van
de antidiscriminatievoorzieningen (adv’s). Deze voorzieningen bieden op een laagdrempelige
manier bijstand aan burgers met discriminatie-ervaringen. In het huidige stelsel zijn
deze adv’s op gemeentelijk niveau georganiseerd. Het nieuwe stelsel zal zorgen voor
één centrale organisatie. Bezien zal worden of en hoe er in het nieuwe stelsel ook
meer aandacht kan worden gegeven aan het tegengaan van online discriminatie.

Verder subsidieert JenV een project dat zich richt op het bewustmaken van jongeren
op de negatieve effecten van hate speech, ze het te leren herkennen en hen handelingsperspectieven
mee te geven in de praktijk. Ook wordt ingezet op onderzoek. In mei jl. is in de Monitor
Online Veiligheid en Criminaliteit over het jaar 2022 door het CBS gepubliceerd. Uit
deze monitor blijkt dat 2 procent van de Nederlanders zich online gediscrimineerd
heeft gevoeld. Ongeveer een kwart daarvan noemde seksuele gerichtheid als discriminatiegrond.
Voor de discriminatiegrond genderexpressie/genderidentiteit is dat percentage ongeveer
10 procent. Het kabinet houdt de ontwikkelingen in deze cijfers nauwlettend in de
gaten.

Vraag 11

Deelt u de zorgen dat deze online vijandigheid overslaat in meer agressie en intolerantie
in de maatschappij? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke stappen zet u om dit te voorkomen?
Welke bronnen bevestigen de link tussen online haat en toenemende onveiligheid in
het openbaar?

Antwoord 11

Deze zorgen delen deel ik zeker. De doorwerking van online gebeurtenissen op de offline
leefwereld dient niet te worden onderschat. Uit onderzoek is bijvoorbeeld bekend dat
acties online verstrekkende gevolgen heeft in de fysieke wereld (Online Ontspoord,
Rathenau).

Uit bovengenoemde monitor Online Veiligheid van het CBS blijkt dat ruim een derde
van de personen die online discriminatie ervoeren in 2022 problemen hebben of hebben
gehad als gevolg van het voorval. Als het gaat om emotionele of psychische gevolgen
gaf meer dan de helft van degenen die online discriminatie ervoeren aan dat ze daardoor
minder vertrouwen in mensen hebben. Iets meer dan 30 procent voelt/voelde zich minder
veilig.

Zoals in het antwoord op vraag 5 reeds genoemd wordt op dit moment de interdepartementale
aanpak van online discriminatie geïntensiveerd.

Vraag 12

Ziet u ook hoe sociale media door publieke figuren gebruikt worden om hun volgers
impliciet op te hitsen tegen specifieke (organisaties die zich inzetten voor) lhbti+-personen?
Bent u het er ook mee eens dat deze vorm van online aanzetten tot intimidatie aangepakt
moet worden? Zo ja, welke mogelijkheden ziet u hiertoe, bijvoorbeeld in EU-verband?
Zo nee, waarom niet?

Antwoord 12

In hoeverre publieke figuren sociale media gebruiken om hun volgers impliciet op te
hitsen tegen specifieke (organisaties die zich inzetten voor) lhbti+ personen is mij
niet bekend. Maar ik ben het met u eens dat online intimidatie verwerpelijk is en
bestreden moet worden. Daartoe bestaan verschillende – ook door het Europese recht
gecreëerde – mogelijkheden, waarop ik in de antwoorden op de vragen 3, 5, 6 en 10
ben ingegaan.