Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op de vragen van het lid Dijk over de uitzending 'Het geheim van de spreekkamer' en het artikel 'Zorgverzekeraars hebben groot belang bij de data die toezichthouder verzamelt'

Antwoord van Minister Helder (Langdurige Zorg en Sport) (ontvangen 26 september 2023).

Vraag 1

Wat is uw reactie op de uitzending «Het geheim van de spreekkamer» van Argos, uitgezonden
op 31 augustus 2023 op NPO2?1

Antwoord 1

Naar aanleiding van berichtgeving in verschillende media over de privacy van de data-uitvraag
van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) voor de zorgvraagtypering heeft de NZa op
31 augustus jongstleden een nieuwsbericht uitgebracht. In dit nieuwsbericht geeft
de NZa een toelichting op het belang en het doel van de informatie-uitvraag.2 De informatieverzameling van de NZa is ook eerder onderwerp van gesprek geweest met
uw Kamer. Bij beantwoording van vragen van uw Kamer en per brief ben ik daar uitgebreid
op ingegaan.3 Zoals in deze antwoorden ook aangegeven, vind ik het belangrijk dat de NZa hier handelt
in overeenstemming met de wet- en regelgeving, binnen de gestelde wettelijke kaders
van het oordeel van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) van 14 december 2022 en daarmee
in lijn met de motie de leden Hijink (SP) en Westerveld (GroenLinks).4

Vraag 2

Kunt u aantonen dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) de Autoriteit Persoonsgegevens
(AP) voldoende en zorgvuldig informatie heeft gegeven voor het geven van een goed
advies over de rechtmatigheid van het verzamelen van gevoelige informatie van geestelijke
gezondheidszorg (ggz)-patiënten?5

Antwoord 2

De NZa gaat als zelfstandig bestuursorgaan (ZBO), zelf over de wettelijke taak om
markttoezicht en marktontwikkeling uit te voeren en de bevoegdheid om de hiertoe benodigde
informatie te vergaren en verwerken. De NZa heeft aangegeven alle relevante stukken
verstuurd te hebben aan de AP.

Vraag 3

Als er aanwijzingen zijn dat de AP onvoldoende en onzorgvuldig geïnformeerd is door
de NZa over het verzamelen van gevoelige informatie van ggz-patiënten, bent u dan
bereid om de AP opnieuw een oordeel te laten vellen over deze dataverzameling en de
huidige data-uitvraag door de NZa (tijdelijk) stop te zetten totdat er een nieuw oordeel
is gegeven?

Antwoord 3

Het gaat hier om een adviesaanvraag van de NZa aan de AP. De NZa heeft hierbij aangegeven
alle relevante stukken gedeeld te hebben met de AP. Daarmee is er voor de NZa geen
reden om nog een adviesaanvraag bij de AP aan te vragen. Zoals u weet is de data-uitvraag
voor de zorgvraagtypering nu ook onderwerp van een gerechtelijke procedure. De NZa
heeft mij laten weten dat zij in afwachting is van de uitspraak van de rechter.

Vraag 4

Wat uw reactie op het feit dat verschillende experts hebben aangegeven dat deze HoNOS+
vragenlijsten niet geschikt zijn om hiermee een nieuw bekostigingsmodel te creëren
en mogelijk datamanipulatie in de hand kan werken?

Antwoord 4

De NZa heeft mij laten weten dat in het programma zorgprestatiemodel, met vertegenwoordigers
van zorgpartijen in de ggz, voorafgaand aan start van deze informatieverzameling is
onderzocht wat het beste alternatief is om de zorgvraagtypering te bepalen.6 Hierbij is geen beter alternatief naar voren gekomen dan de HoNOS+ vragenlijsten
voor de doorontwikkeling van zorgvraagtypering. De AP heeft ook geconstateerd dat
de NZa de geschiktheid van verwerking van de HoNOS+ gegevens van alle ggz-patiënten
ten behoeve van het verbeteren van de zorgvraagtypering aannemelijk heeft gemaakt.7

Vraag 5

Bent u het ermee eens dat patiënten goed geïnformeerd zouden moeten zijn over het
bestaan van een privacyverklaring? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 5

Ik vind het heel belangrijk dat zorgaanbieders hun patiënten zo goed mogelijk, neutraal
en in begrijpelijke taal informeren over het verzamelen van hun zorg- en behandelgegevens
door de NZa. Om patiënten hierover te informeren heeft de NZa onlangs een patiëntenfolder
gepubliceerd.8 Deze patiëntenfolder wordt door de NZa actief gedeeld met zorgaanbieders zodat zij
deze kunnen delen met patiënten. In deze patiëntenfolder is ook aandacht voor de privacyverklaring
waarmee patiënten kunnen aangeven dat zij bezwaar hebben tegen het aanleveren van
informatie bij de NZa.

Vraag 6

Is er vanuit de overheid data bekend over hoe goed ggz-patiënten op de hoogte zijn
van het bestaan van een privacyverklaring? Zo ja, wat zegt deze data en komt deze
overeen met de genoemde cijfers in de eerder aangehaalde uitzending van Argos?

Antwoord 6

De NZa geeft bij mij aan niet te monitoren hoe goed ggz-patiënten bekend zijn met
privacyverklaringen in de ggz.

Vraag 7

Bent u het ermee eens dat zorgverleners zich bezwaard kunnen voelen om patiënten goed
te informeren over bestaan van de privacyverklaring als dit kan leiden tot negatieve
acties van de zorgverzekeraars, met als gevolg dat de patiënt onvoldoende wordt geïnformeerd?
Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 7

Het al dan niet ondertekenen van een privacyverklaring is de keuze en het recht van
een patiënt. Van zorgaanbieders verwacht ik dat zij de patiënt hierover goed, volledig
en neutraal informeren, de keuze altijd helemaal bij de patiënt laten en daar geen
invloed op uitoefenen. Ik verwacht ook van verzekeraars dat zij het belang van goed,
volledig en neutraal informeren van de patiënt onderschrijven.

Vraag 8

Welke stappen bent u eventueel bereid om te zetten, zodat de patiënt voldoende op
de hoogte wordt gesteld over het bestaan van een privacyverklaring?

Antwoord 8

Zoals bij het antwoord op vraag 5 aangegeven is het aan zorgaanbieders om hun patiënten
zo goed mogelijk, neutraal en in begrijpelijke taal te informeren over het verzamelen
van hun zorg- en behandelgegevens door de NZa. De NZa heeft een informatiefolder opgesteld
om cliënten en patiënten te informeren.9 Zo kunnen cliënten en patiënten beter kiezen of zij de informatie met de NZa willen
delen. Naar aanleiding van berichtgeving in verschillende media over de privacy van
de data-uitvraag van de NZa voor de zorgvraagtypering heeft de NZa ook extra aandacht
besteed aan privacy in de ggz via hun website.10

Vraag 9

Bent u het ermee eens dat aangezien een groep behandelaren en cliënten in de ggz een
rechtszaak tegen de Nederlandse Zorgautoriteit starten, dit voldoende signaal geeft
dat er over dit onderwerp een maatschappelijk debat gevoerd zou moeten worden en dat
een (tijdelijke) stop op de data-uitvraag door de NZa hierbij gepast is? Kunt u uw
antwoord toelichten?

Antwoord 9

Nee, daar ben ik het niet mee eens. Zoals bij het antwoord op vraag 1 aangegeven vind
ik het belangrijk dat de NZa hier handelt in overeenstemming met de wet- en regelgeving,
binnen de gestelde wettelijke kaders van het oordeel van de AP van 14 december 2022
en daarmee in lijn met de motie de leden Hijink (SP) en Westerveld (GroenLinks). De
data-uitvraag voor zorgvraagtypering door de NZa is op dit moment onderwerp van een
gerechtelijke procedure. De NZa heeft mij laten weten dat zij in afwachting is van
de uitspraak van de rechter.

Vraag 10

Wat is uw reactie op de opmerkingen van deskundigen in de uitzending dat de NZa te
veel vrijheid krijgt om zijn eigen regels te stellen?

Antwoord 10

Ik deel deze opmerkingen niet. De Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) regelt de
taken en bevoegdheden van de NZa. De NZa heeft de status van ZBO, omdat de regering
het wezenlijk acht dat de NZa zelfstandig, onafhankelijk en op afstand van het Ministerie
van VWS kan opereren richting het zorgveld. De hoofdlijn van de rolverdeling tussen
de Minister en de NZa is dat de Minister het beleid bepaalt en dat de NZa zelfstandig
verantwoordelijk is voor de uitvoering en de behandeling van individuele gevallen.

Vraag 11

Bent u bereid om deze vragen één voor één te beantwoorden?

Antwoord 11

Ja, ik ben bereid om dat te doen.